EVREN�N ��LEY��� B�Y�K PATLAMA G�R�NMEZDEN G�R�N�R OLU� (YOKTAN VAR OLU�)

 

Evrendeki her �ey b�y�k patlaman�n ilk dakikalar�nda meydana geldi. B�y�k patlama evrendeki her olay� a��klayacak niteliktedir. B�y�k patlamadaki s�rlar� ��zmek i�in g�ne� sisteminin d���na ��kmal�y�z. �ncelikle bilimin merak etti�i sorular�n cevaplar�n� bulmak i�in uzay�n derinli�ine gitmeliyiz.

Bilimin merak etti�i sorular� �u �ekilde s�ralayabiliriz; Patlamadan �nce neler oldu�u, neden patlad���, onu neyin patlatt���, neden buraday�z, nereden geldik, evren ger�ekten bir ba�lang�� m� yoksa bir son mu gibi sorular�n cevab� b�t�n insanl���n en b�y�k zaferi olacakt�. Biz bazen ya�ad���m�z evrenin tek oldu�unu d���n�yoruz belki de bir�ok evren vard�r. Yaln�z emin olunan tek bir nokta o da sadece bir d�nyan�n olmas�d�r. 20. y�zy�l�n ba�lar�na kadar geleneksel bilgilerle evrenin dura�an ve sabit olmas�yd�. 1929 y�l�nda b�t�n bu g�r��lerin tamam� de�i�ti. 1929 y�l�nda Edward Houbbel g�zlem evinde galaksilerin sabit olmad���n� g�zlemledi. Houbbel�a g�re galaksiler bizden h�zl� hareket ediyorlar bizden iki kat uzakta olanlar iki kat, �� kat uzakta olanlar �� kat h�zl� hareket ediyor. Houbbel�a g�re geni�leyen evren tek bir noktadan yay�lmaya ba�lam��t�r. �nsanlar�n zaman da geriye gitmeleri i�in ilada g�k bilimci olmalar�na gerek yoktur. Gece g�ky�z�ne bakmalar� onlar� milyonlarca y�l uzakta olan y�ld�zlar� g�rmelerini buda onlar�n milyonlarca y�l oraya gitmeleri demektir. Biz Houbbel teleskopu ile evrenin derinliklerine bakabiliyoruz. �nsanlar b�y�k patlama teorisini duyduklar�nda acaba nerde meydana geldi�ini sorgulamaya ba�lad�lar oysa b�y�k patlama her yerde meydana geldi. B�y�k patlaman�n en b�y�k engellerinden biri, insanlar� bir �eylerin hi�bir �eyi den meydana gelmesine inand�rmakt�. Oysa bug�n bildi�imiz tek �ey s�n�rs�z yo�unlukta, s�n�rs�z s�cakl�kta ve s�n�rs�z bir �iddete evrenin olu�mas�d�r. Hi�bir �eyin nas�l oluyor da bir �eylere d�n�yor olmas�n� kavramam�z evrenin en b�y�k s�r�n� ��zmemiz demek olacakt�. E�er bunu anlarsak zaman�n ve bo�lu�un olu�turdu�u b�y�k patlamay� ve b�y�k patlaman�n da her �eyi meydana getirdi�ini anlar�z.

���� Zaman�n ba�lang�c�nda evren hi�bir �eyi den her �eyi meydana getirmek i�in patlad��� ve do�rusuda her �eyinde tek bir nokta olmas�yd�. Prof. Lawrence Krauss b�y�k patlamay� ��yle a��kl�yor; b�y�k patlama o kadar b�y�kt� ki tek bir atomun boyutunda daha k���k evrende g�rd���m�z 400 milyar galaksiyi kapsayan b�t�n k�tlesi ve enerjisiyle var olmak i�in bir araya geldi.

Bilim insanlar� evrenin ���k h�z�ndan daha h�zl� geni�ledi�ine inan�rlar.�lk evrende her �ey �ok h�zl� meydana geldi. ��nk� her �ey o kadar birbirine yak�nd� ki onlar� tan�mlamak i�in Planck zaman�na ihtiya� duyuldu. Ve bir anda evren avucumuzun i�ine yerle�ebilecek �ekilde k���ld�. Fakat daha k�sa bir anda d�nyan�n b�y�kl��� kadar geni�ledi. Sonrada ���k h�z�ndan daha h�zl� hareket etmeye ba�lad� ve t�m g�ne� sisteminde daha geni� bir hale geldi. Patlaman�n meydana getirdi�i enerji minik atom par�ac�klar�na d�n��ecektir buda evrenin olu�turdu�u ilk maddedir. Enerjinin maddeye d�n���m�n� y�llar �nce b�y�k patlamada daha kimse konu�mazken Albert Einstain a��klam��t�r.

E =mc2Einstain��n bu denklemi b�y�k etkiye sahipt�r. �lk n�kleer bombalara (atom bombas�) neden oldu. N�kleer bombalarda k���k bir maddeden b�y�k enerjilere neden oldu.

�����

Yaln�z evren olu�urken tam tersi bir durum meydana geldi. Saf enerji maddelere d�n��t�. �lk olu�an maddeler bug�n d���nd���m�z gibi bir madde de�ildi. Ilk maddeler atom ald� par�a��klard�r. B�y�k patlaman�n en tehlikeli evresi kar��t maddenin ortaya ��kmas�d�r. Saf enerjiden madde meydana gelirken ayn� zaman dakar��t madde de olu�ur. Kar��t madde: S�radan maddenin tersi g�r�nt�s�ndedir. Madde bir y�r�ngeye sahipse kar��t madde z�tt� y�r�ngesine sahipt�r. Madde, kar��t madde ile �at��maya girer ve bu �at��mada galip gelir. Bu da maddede olup kar��t maddede olmayan tek bir par�a��kt�r ve bu par�a��k b�t�n y�ld�zlar� ve galaksileri olu�turuyor. Kar��t madde, madde ile kar��la�t��� zaman havada b�y�k patlamalara neden oluyor. Evrende ilk �nce H �� dakika sonrada He ve Li olu�uyor. Ve bu elementlerde bug�n k� t�m elementlerin yap�s�n� olu�turuyor. H ve He gaz bulutlar�n�n i�inde s�z�l�p gider ve y�ld�zlar� meydana getirirler bu da yakla��k 200 milyon y�l s�rd�. �lk y�ld�zlar�n olu�mas�yla evren karanl�k �a�dan g�rkemli �a�a ge�ti. Y�ld�zlar�n olu�mas�yla evren t�m y�nleriyle ayd�nlanmaya ba�lad�. B�y�k patlamadan 9 milyar y�l sonra k���k g�ne� sitemi ve d�nyam�z ol�mu�tur. B�y�k oatlamadan 14 milyar y�l sonra galaksiler olu�maya ba�lad�. Y�ld�zlar, gezegenler ve ay meydana geldi.

����� Meydana gelen her�eyin nedeni b�y�k patlama ve halada devam ediyor. ��nk� evren geni�liyor ve ayna zamanda h�zlan�yor. 14 m�lyar y�l �nce meydana gelen b�y�k patlama zaman�, uzay� ve t�m evreni olu�turdu ve biz dahil her�ey onun i�indedir.

�����������

������������������������������������� �����

 

 

 

 

 

 

A�A�IDAK� SORULARIN CEVAPLARI F�LM�N AYRINTILARINDA VARDIR

 

1-Evrendeki her �ey ne zaman oldu?

2-�lk ne zaman galaksilerin hareket edikleri g�zlendi?

3-Evrenin ya��n�n 13,7 milyar oldu�u nas�l biliniyor?

4-Yer�ekimi ivmesi evreni nas�l etkiler?

5-Evrenin ilk maddesi nedir?

6-Enerjinin maddeye d�n��t���n� ilk kez kim s�ylemi�tir?

7- Evren sakinle�ti�inde atom par�ac�klar�n hareketi nas�l olur?

8-Kar��t madde nedir?

9-Yarat�l�� an� nas�l olmu�?

10-Kar��t madde ne zaman tehlikelidir?

11-Evrende ilk olu�an elementler hangileridir?

12-Evren g�r�nt�lerinde yo�un madde bulunan yerlerde hangi g�k cisimler bulunur?

13-Hidrojen ve Helyum gaz bulutlar�n�n y�ld�zlar� meydana getirmeleri yakla��k ka� y�l s�rd�?

14-Evrenle ilgili ilk net g�r�nt�ler hangi tarihte ortaya ��kt�?

15-�lk y�ld�zlar parlamaya ba�lad���nda evren nas�l bir de�i�ikli�e u�ratt�?

16-B�y�k patlama bug�n devam ediyor mu?

����� �������EM�N �ZEL E��T�M FAK�LTES� FEN B�LG�S� ��RETMENL��� 4.SINIF