Uzaydaki Boyutlar ve H�z�n �li�kisi Filmin �zeti 48 dk

           Bilinen evrende bildi�imiz boyutlar�n yan�nda birde zaman boyutu oldu�unu art�k t�m bilim insanlar� taraf�ndan kabul edilmektedir. Zaman evreni olu�turan o m�kemmel yap�n�n temel ta��d�r asl�nda evren zaman ve mek�n�n bir t�r birliktelik halidir. Evren de art�k d�rt boyutun oldu�u a�ik�rd�r.

Eskiden beri bilim insanlar� evrenin nas�l olu�tu�u ve nas�l geli�ti�i ile ilgilenmektedir. �zellikle evrendeki h�z�n s�rr�n� ��zmek i�in baya zaman harcam��lard�r. Nitekim Einstein��n geli�tirdi�i teoriler ve kan�tlad��� yasalarla bir�ok sorunun cevab� bulunmu�tur. �rne�in ���k h�z�n�n ke�fi ve de�i�mezli�i yani ba�ka maddelere g�re de�i�mezli�i bilim d�nyas� i�in bir ����r a�m��t�r. Bir insan evrende hangi y�ne giderse gitsin hangi h�zla giderse gitsin kendisine veya ba�kas�na g�re ���k h�z� hi�bir �ekilde de�i�meyecektir.

Bilim insanlar� �����n h�z�ndan faydalanarak yeni uzay teknolojileri �retmekteler buradaki temel ama� daha h�zl� ara�larla daha �teye her zaman daha ileriye gidebilmektir. Yaln�z �imdiye kadar ���k h�z�ndan daha h�zl� hareket eden bir ara� yap�lmad�. Zaten yap�lsa da her halde �ok acayip bir durum s�z konusu olur ��nk� ���k h�z�nda zaman devam etmemektedir.

Bilim insanlar�na g�re kara deliklerde evrende uzay ve zaman�n bir t�r esnek ve bir birleri i�ine ge�en bir yap� oldu�u kan�s�ndalar. Ger�i �imdiye kadar hi� kara delik g�r�lmedi ama muhtemel baz� yerlerde var oldu�u d���n�l�yor. Hatta baz� yerlerde kara deliklerin var oldu�u etraf�ndaki y�ld�zlar�n hareketleri ile ke�fedilmi�tir.

Einstein��n yapt��� �al��malardan ilham alan bilim insanlar� evrende yeni aray��lar i�erisindeler �rne�in uzay zaman b�k�lmesini kullanarak evrende solucan deli�i bulma umuduna kap�lm��lard�r. Beklide b�yle bir �ey yapabilirler de.

Bu filmde evrendeki boyutlar ���k h�z� ve zaman kavramlar� ile ilgili var�lan geli�meler ve �al��malar anlat�lmaktad�r.

A�A�IDAK� SORULARIN CEVAPLARINI F�LM�N AYRINTILARINDA BULAB�L�RS�N�Z

1. Evrende ki en h�zl� cisim nedir?

2. Evrende ka� boyut vard�r?

3. Uzay teknolojileri nas�l geli�tirildi?

4. Hangi h�zda zaman durur?

5. Yer �ekimi kuvveti nedir?

6. Kara delikler nas�l olu�ur?

7. Hi� kara delik g�r�ld� m�?

8. Genel izafiyet nedir?

9. I��k h�z� de�i�ken midir?

10. Solucan deli�i nedir?

11. I��k h�z� h�z s�n�r�m�d�r?

12. Solucan deli�i sizi nereye g�t�r�r.
Salih G�LEN Biyoloji E�itimi Y�ksek Lisans ��rencisi 2009  (Fen Bilgisi ��retmeni)