�� GELECE��N ENERJ� KAYNAKLARI DENGEY� TUTTURMAK

��

�� Enerji arz�m�z� ileri g�t�rmek istiyorsak enerji talebini azaltmak buna ba�lamak i�in g�zel bir noktad�r ve Amerika birle�ik devletlerinde bunu s�ylemek yapmaktan daha kolay g�r�n�yor. Bu �lkede hayatlar b�y�k boy ya�an�yor, b�y�k evler, b�y�k arabalar i�te bu tam Amerikan tarz� bir �ey. Fakat ya�amlar�m�z b�y�d�k�e i�tah�m�z ve enerji ihtiyac�m�zda art�yor. �lk olarak bu enerji talebinin a�a�� ekmeden �nce bu enerjiyi nas�l harcad��m�z� bilmemiz gerekiyor. Herkes enerjiyi d��nmeden kullanmakta yemek yaparken, du� al�rken enerji g�n boyu bizimle birlikte ev ve i�yeri enerji ihtiyac�m�z�n % 40�dan sorumlu ve bunlar�n �o�unlu�u da elektrik formundan kaynaklanmaktad�r. Enerji t�ketimi geni�leyen ya�am tarz�ndan dolay� 1950 beri 3 kat�na ��kt� ve evlerimiz % 150 b�y�d�. Daha fazla e�ya daha fazla elektrik kullanmam�za neden oldu. Bug�n ortalama bir Amerikan evi herhangi bir zaman diliminde 25 fi�e tak�l� cihaz bar�nd�r�yor ge�mi�te bu rakam sadece 2 tane idi. Elektronikten ev aletlerine modern Amerikan ya�am tarz� onlara ba�l� bir hale geldi. T�m d�nyada bu rahat ya�am tarz�n� kullanmak isteyen gitgide b�y�yen bir havuz var ba�ka yerlerde bunlar art�k bir gereklilik haline gelmi� durumdad�r. Sorun �u ki ya�am tarzlar� s�rekli de�i�iyor e�er herkes Amerika da ki gibi bir hayat s�rse 5,4 d�nyaya ihtiyac� duyulurdu. Bunun i�in baz� ��z�mler bulup yarat�c� olunmal�d�r. E�er Amerikal�lar enerji tasarruflu ampul kullan�rsa bu d�nyan�n enerji talebini yaln�zca % 1 azalt�rd�, b�y�k bir rakam gibi g�z�kmese de bu 23 termik santralin �retimine e� de�er bir rakam, bunun yan�nda e�er elbiselerimizi kurutma makinalar�yla kurutmay�p as�p kurumas�n� beklesek bu bize 20 termik santrale e� de�er bir enerji tasarrufu sa�lar. ��te bu gibi de�i�iklikler b�y�k fark yarat�p k�resel enerji dengesini lehimize �evirebilir.

�� Hayat�m�zda fosil yak�tlar enerji ihtiyac�m�z�n % 80ni kar��lar ve bunlar�n ba��nda da k�m�r ve petrol gelir. Amerika da g�nde 3 milyar litre petrol kullan�lmaktad�r. 1,7 trilyon iyi petrol ��karmam�z 300 milyon y�l al�yor ve biz bu petrol� birka� y�zy�l da bitirdik, ula��las� petroller t�kendi. Buda bizi ba�ka zorlu ve uzak yerlere y�nlendirdi. Petrol hala var fakat eskisi gibi de�il eskiden 100 varil ��karmak i�in 1 varil harcarken �imdi 20 varile 1 varil harcamaktay�z bu bir yerde enerji �retmek i�in daha fazla enerji harcamak anlam�na gelmektedir. Biz bu enerji talebini azaltsak bile bu sefer de kullan�lan fosil yak�tlar do�an�n dengesini bozmaktad�r. Bu durumu d�zelmek istiyorsak 2050 ye kadar fosil enerji kaynaklar� t�ketimini %80 den % 15 e d��rmemiz gerekmektedir. Bunu yaparken de di�er enerji kaynaklar�n�n da geri kalan�n� telafi etmek zorundad�r. Amerika�daki enerji t�ketimini azaltsak bile di�er �lkelerin �nemini g�z ard� etmemek gerekir. ��nk� d�nya sahnesinde yeni oyuncular var ve bunlar�n enerjiye a�l�� art�yor. �inin yeni enerji talebinde en b�y�k t�ketici olaca�� tahmin ediliyor. 1.3 milyar n�fusuyla enerji dengesini kayd�raca�� belirtiliyor. �in�deki bir enerji d��nce kurulu�u y�neticilerinden Peggy� liu g�re enerjiyle sava�an bir d�nya tasvir etti�imizde �inin bu sava��n meydan� oldu�unu s�ylemektedir. N�fusun �ok olmas�ndan ziyade �ok orta s�n�f�n bulunmas�n�n sorun te�kil etti�i belirtiliyor Hindistan ve Orta Afrika�da da b�yle durumlar olmakta ve bunlar da yeni enerji t�ketiminde �ini takip etmektedir.

Sorun fark etmeye ba�lad�k ve sorunu fark etmek ilk ad�md�r fakat k�smak bizi sadece bir yere kadar idare edebilir. Bunun i�in yeni kaynaklar bulmam�z gerekir. S�n�rs�z kaynaklar� de�erlendirmemiz bunun i�in bir ��z�m olu�turabilir. Bu enerji kaynaklar� bize sand��m�zdan daha da yak�nlar. Saul Griffith e g�re e�er dikkatle etraf�m�za bakarsak �evremizdeki enerjiyi g�r�r�z. Yenilenebilir enerjiden r�zgar teori olarak insanl��n b�t�n enerji talebini kar��layabilir. G�ne� enerjisi ise sonsuza kadar enerji ihtiyac�m�z�n 4000 kat�n� temin edebilir. ��te burada sorun enerjiyi nas�l ihtiya� olan yere g�t�rebiliriz ve gerekli olan altyap� ve malzemeyi nas�l temin edebiliriz. Bilim insanlar�na g�re gelecek teki enerji ihtiyac�m�z�n %70�ni g�ne�, r�zgar, n�kleer enerjiden olu�tu�unu d��nelim. Bunu yapmak i�in de 2050�ye kadar gerekli altyap�y� ve ihtiya� duyulan malzemeleri yapmak i�in �imdiden ba�lamam�z laz�m. Bunu ger�ekle�tirmek Amerika birle�ik devletleri ve di�er uluslar i�in m�mk�n olabilir.

��te hepsi bu enerji orda bir yerde ve biz de ondan faydalanacak imkana sahibiz. E�er enerji e�itli�ini denkle�tirmek istiyorsak hepimize i� d��yor. Bilim insanlar�na g�re bunu ba�armak m�mk�n ger�ekten istersek bunun sa�layabiliriz. Bu kolay olmayacak e�er �ocuklar�m�z ve torunlar�m�z�n da bu hayat� bizim gibi ya�amalar�n� istiyorsak o halde do�ru se�imleri yapmal�y�z. Nihayetinde bu kalabal�k ve k��k gezegen bizim sahip oldu�umuz tek gezegen�.

�� A�A�IDAK� SORULARIN CEVAPLARI F�LM�N AYRINTILARINDA VARDIR.

1) Enerji �e�itleri nelerdir?

2) Modern Amerikan ya�am tarz�n�n enerji ile alakas� nedir?

3) Yapt��m�z davran�� de�i�ikliklerinin enerji talebine etkisi nas�l olur?

4) Bir tabak biftek yemek neden bu kadar enerji gerektiriyor?

5) R�zg�r ve g�ne� enerjisi neden bu kadar �nemli?

6) D�nya sahnesindeki yeni oyuncular�n enerji dengesine etkileri nelerdir?

7) Kanada�daki petrol�n �zellikleri ve �nemi nedir?

8) �in�deki enerji t�ketim alanlar� nelerdir?

9) Hindistan enerji dengesine etkisi neler olabilir?

10) �in enerji t�ketiminde neden bu kadar �nemli bir hale gelmi�tir?

11) �evremizdeki ara�lar�n atmosfere b�rakt�klar� CO₂miktarlar� nelerdir?

12) Yenilenebilir enerjinin ihtiya� duyulan enerjiye katk�s� neler olabilir?

13) Yenilenebilir enerjiyi nas�l kullanabiliriz?

14) Enerji e�itli�ini denkle�tirmek i�in neler yap�lmal�?

15) Yenilenebilir enerji kaynaklar�n�n da��t�m�ndaki problemler nelerdir ve nas�l ��z�lebilirler?

16) Fosil yak�tlar olmadan enerji talebimizi kar��layabilir miyiz?

17) Petrol ��karmak neden bu kadar zor bir hale geldi d�nyada ne kadar petrol kalm�� olabilir?

�� 18-)Do�um oran� ve enerji t�ketimi aras�ndaki ili�ki ne olabilir?��

�� �ENOL OKAY

�� E��T�M FAK�LTES� FEN B�LG�S� ��RETMENL�� 4.SINIF