GE�M��TE
UZAYLILAR VE MARS HAKKINDAK� D���NCE YANILGILARI VE G�N�M�ZDEK� GER�EKLER
����������� Y�zy�llard�r mars
hakk�nda �ne at�lan bir�ok teori vard�r. Mars�n g�ky�z�ndeki varl���n� ilk kez
5 bin y�l �nce antik m�s�rl�lar kaydetti. Ona harbe�ar
(k�z�l olan) ad�n� verdiler. 4 bin y�l sonra Babiller
bu gezegene n�rbal�
(�l�m y�ld�z�) dediler. Babiller ayn� zaman da
mars�n bir �eyin ya da birinin kontrol�nde tuhaf hareketler yapt���n� da
kaydettiler. Antik Yunanl�lar ona ales ad�n�
verdiler. Ales, g�ky�z�nde dola�an be� y�ld�zdan en
g�zelidir. M.�. Aristokrasus, alesin
(mars) d�nyam�zda dahil g�ne� etraf�nda dola�an birka�
gezegenden biri oldu�unu �ne s�rd�. Ama Romal� g�k bilimci Cladius
m.s. y�z y�l�nda gezegenler ve y�ld�zlar�n d�nyan�n
etraf�nda d�nd���n� iddia etti ve kal�c� olan bu teori oldu. Daha sonra 1453
y�l�nda Polonyal� g�k bilimci Nikolas Kopetnikus
d�nyay� bilimsel yerine oturtunca bu teori ortadan kalkt�. Kopetnikus�un
teorisi Aristokrasus�un �ne s�rd��� teoriyi
destekliyordu. Yani gezegenler g�ne� etraf�nda dola��yordu. Bu teori bilim
adamlar�n�n di�er gezegenlerin d�nyaya ne kadar benzedi�ini merak etmelerine
neden oldu ve bilim adamlar�n�n yaln�z olmad���m�z olas�l��� hakk�nda ger�ek
bilimsel ara�t�rmalara ba�lamas�n� sa�lad�.
�������� 1609�da Kepler elips bir
y�r�ngesi oldu�unu ke�federek Mars�n tuhaf hareketini a��klad�. 1610�da Galileo
teleskop arac�l���yla Mars� ilk g�zlemleyen ki�i oldu. Teleskopun geli�mesiyle
1877�de Mars�n iki y�lda bir d�nyaya en yak�n mesafeye gelip g�ky�z�nde en
parlak gezegen oldu�u g�zlemlendi. Bu yak�nla�malar s�ras�nda �talyan g�k
bilimci Cohanni mars y�zeyinin yeni bir haritas�n�
yay�nlad�. Bu haritaya g�re Mars�n y�zeyinde yapay oldu�u tahmin edilen
kanallar sistemi mevcuttu. Bu geli�melerden sonra ��lg�nca teoriler toplumsal
hayal g�c�n� ele ge�irdi. Uzay yolculu�u ve mars hakk�nda yazan yazarlar hayal
g��leriyle bilim kurguyu yaratt�. �ekilen ilk uzun metrajl� film olan d�nyadan
aya, 1902�de so�uk ve �ss�z bir d�nyaya h�kmeden insan b�y�l���ndeki b�ceklerden
olu�an geli�kin bir ay ya�am�n� canland�r�yordu.�
������� 1804�te Lowel isimli g�k bilimci Arizona�ya gidip burada b�y�k bir
rasathane kurdu. Bir y�ll�k g�zlemden sonra Mars y�zeyindeki kanallar� ak�ll�
bir ya�am�n yaratt���n� teoriye etti. Bu kanallar�n gezegenin di�er taraf�ndaki
suyu getirmek ve �lmek �zere olan bir gezegeni kurtarmak i�in kaz�ld���na inand�.
Ancak bir�ok bilim adam� Lowel�la alay edip teleskopundaki
lekeleri birle�tirerek oyun oynamakla su�lad�. Buna ra�men bir y�l sonra L owel ilk kitab�n� yay�nlatmay� ba�ard�. Bu kitap Londra�da
H.G.WELLS ad�ndaki gen� bir yazar�n etkilenerek edebi bir tarih yapmas�n�
sa�lad�. Wells 1887�de yay�nlanan d�nyalar sava��
ad�ndaki kitab�nda imparatorlu�un savunmas�zl���n� konu ediyordu. Kitap
Marsl�lar�n d�nyay� i�gal etme giri�imlerini anlat�yordu. Yazar Marsl�lar�
tepesinde g�zleri olan dev yarat�klar �eklinde tabir ediyordu. Yarat�klar
vampirler gibi kanla besleniyorlard�.
������� �rk�t�c� kitap bir�ok dile
�evrilip d�nyan�n her yerinde sat�lmaya ba�lad�. Bu da Marsa olan ilgiyi
art�rm�� ve insanlar�n ba�ka gezegenlerde hayat olup olmad���n� merak etmeye
ba�lamas�n� sa�lam��t�.1938�de Amerikal� bir radyo sunucusu New Jersey
eyaletine Marsl�lar�n sald�rd���n� radyodan anons edince �ehirde b�y�k panik ya�anm��t�.
Halk�n bir k�sm� �ehri terk etmeye haz�rlan�rken kalanlar da silahlan�p erzak
depolamaya ba�lam��t�. Bir saat sonra radyo spikeri bunun sadece bir
oyunla�t�rma oldu�unu s�ylemi� ama halk�n korkmas�na engel olamam��t�. Ertesi
sabah halk�n b�y�k bir k�sm� spikerin idam edilmesini istemi�ti. Ancak spiker
yapt���ndan dolay� pi�man oldu�unu dile getirip t�m halktan �z�r dilemi�ti. Ayn�
�ey 12 �ubat 1949�da Ekvator�da da ya�anm��t�. Deh�ete kap�lan on binlerce
insan Marsl�lardan ka�mak i�in sokaklara d�k�ld�. Kamuoyu bunun ayn� �aka
oldu�unu ��renince �fkelenen halk radyo istasyonunu bast�. Radyo istasyonu
y�k�l�p yerle bir edildi. Yang�nda on be� istasyon �al��an� hayat�n� kaybetti.
1953�te ilk b�y�k b�t�eli kurgu filmi, D�nyalar Sava���n�n uyarlamas�yd�.
Film d�nya �ap�nda gi�e rekorlar� k�rd�.
��������� Geli�en teknolojiyle
birlikte bilim adamlar� Marsla ilgili daha fazla bilgi toplamaya ba�lad�. 28
Kas�m 1964�te NASA Mars�n foto�raf�n� �ekmesi i�in Mariner
4�� uzaya f�rlatt�. Mariner sekiz ay sonra Mars�n 22
siyah beyaz foto�raf�n� �ekti ve Mars hakk�ndaki be� bin y�ll�k spek�lasyonlar bir gece de sona erdi. Marsta t�pk� ay gibi
tamamen �l�, �zerinde ya�am olmayan bir gezegendi. 1969�da NASA Mariner 6 ve Mariner 7�yi uzaya
f�rlatt�. Ama sonu� ayn�yd�. �ekilen 200 foto�raf�n hi� birinde ya�am belirtisi
yoktu. 1976�da NASA Mars�n bir foto�raf�n� yay�nlad�. Foto�rafta y�z� and�ran
bir �ekil vard�. NASA her ne kadar bunun bir g�lge oyunu oldu�unu �srar etse de
insanlar buna inanmad� ve NASA�n�n bunu gizledi�ini d���nd�. Daha sonraki
resimler derin kanallar�n �ok uzak ge�mi�te su taraf�ndan oyulmu� olabilece�ini
ortaya ��kard�. Suyu ara�t�rmas� i�in Wiking arac�
y�r�ngesinden ayr�l�p Marsa ini� yapt�. Wiking
ara�lar� ya�am arayan uzaktan kumandal� �� deneyim ger�ekle�tirdi. �lki
herhangi bir �eyin b�y�y�p b�y�meyece�ini bulmak i�in Mars� suyla ve di�er
d�nya elementleriyle kar��t�rmakt�. �kinci ara�t�rma Mars y�zeyindeki organik
bile�ikler i�indi. ���nc�s� Mars y�zeyinin bir par�as�n� yakmak ve k�llerini
analiz etmekti. Ama sonu�lar negatif ��kt�. 10 Haziran 2003�te NASA iki yeni
ke�if arac�ndan ilkini uzaya yollad�. �kincisi de haftalar sonra yolland�. 7 ay
sonra 3 Ocak 2004�te k���k mikroskobik ara�lar ve kaya delicisiyle ilk ara�
Marsa indi. Birka� hafta sonra da ikincisi indi. �����Ancak sonu� de�i�memi�ti, Mars y�zeyinde
ya�ama dair en k���k bir bulguya ula��lamam��t�
����������
A�a��daki Sorular�n Cevaplar�
Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r
1.
Mars�n g�ky�z�ndeki varl���n� kaydeden ilk medeniyet hangisidir?
2.
Marsa n�rbal (�l�m y�ld�z�) ad�n�
veren medeniyet hangisidir?
3.
Mars�n tuhaf hareketini ilk kez a��klayan bilim adam�
kimdir?
4.
Mars� teleskop arac�l���yla ilk g�zlemleyen bilim adam�
kimdir?
5.
Marsta yapay oldu�u d���n�len kanallar sistemi haritas�n�
yay�nlayan �talyan g�k bilici kimdir?
6.
Bilim kurgu dal�nda �ekilen ilk uzun metrajl� film
hangisidir?
7.
H.G.Wells��n 1887�de yay�nlanan
Mars istilas�n� anlatan kitab�n ad� nedir?
8.
B�t�n gezegenlerin d�nya etraf�nda d�nd��� teorisini ��r�ten
bilim adam� kimdir?
9.
�lk b�y�k b�t�eli bilim kurgu filmi d�nyalar sava�� ka�
y�l�nda uyarlanm��t�r?
10.
NASA Mars�n foto�raflar�n� �ekmesi i�in Mariner
4�� hangi tarihte f�rlatm��t�r?
11.
Marsta su olup olmad���n� ara�t�rmak i�in y�r�ngesinden
ayr�l�p Marsa ini� yapan ilk uzay meki�inin ad� nedir?
12.
Marsta yap�lan ara�t�rmalar sonucunda ya�am bulgular�na
rastlanm�� m�d�r?
��������������������������������
� MURAT ATE� FEN B�LG�S� ��RETMENL��� 4. SINIF 8010004054