D�nyan�n Olu�umu Ve D�nyan�n En Derin Mariana �ukuru 45 Dakika

 

D�nyan�n en derin noktas� olan maryana �ukuru dip duvarlar� Pasifik okyanusunun 11 km derinine iniyor. 1872 de �ngiliz ke�if gemisi �el�nc�r ilk defa okyanus taban�n�n haritas�n� ��kard�.

� ��������� Bu d�nemden �nce insanlar deniz taban�n�n d�z oldu�unu san�yorlard�. Bat� pasifli�e gelindi�inde Guam adas�n�n 300km uzakl���nda indirilen ip 8 km sonra zemine oturdu. Bu sayede deniz taban� d�z de�il e�imli oldu�u g�sterirdi. 1951 de yap�lan �l��mlerde bu derinlik 2400km uzan�yordu ve baz� yerler da�l�k baz� yerler ise �ukurlar olu�turuyordu.� Maryana �ukurunda yap�lan �l��mlerde �ukurun i�inde �ukurdan 3 km daha derine giden bir yer bulundu buna da �el�nc�r �ukuru ad� verildi.� Bilim adamlar� 1950 �ukura inmek istedi fakat �ukura inildi�inde �ok y�ksek bir bas�nca maruz kal�nacakt� ve bu bas�n� insan kafatas�n� saniyede hamur haline getirecek bir g�ce sahipti. Bunun i�in 1953 de trias ad� verilen deniz alt� tasarland�. Bu ezici bas�n�lara kar�� koyabilecek bir g�ce sahipti. 1960 da marinana �ukuruna inildi. Yer bilimciler �ukurun nas�l olu�tu�unu anlamak i�in depremlerden yola ��karak ara�t�rma yapt�lar. Yap�lan ara�t�rmalarda okyanuslar�n bulundu�u kat� kaya tabakas� olan kabuk bir dizi levhaya b�l�nm�� ve hareket eden bu tabakalar birbirlerini s�k��t�r�yor ve depremlere sebep oluyordu. Pasifik okyanusunun bat�s�nda maryana �ukuru do�usun da ise sular�n�n alt�na g�m�l� olan Pasifik da� s�ras� yer al�yordu.� Pasiflik do�usunda bulunan da� s�ras� yer k�reyi �evreleyen d�nyan�n en b�y�k da� s�ras�n� olu�turuyordu.

Buda maryana �ukurunu olu�turdu�u tahmin ediliyordu. 1960 y�l�nda jeologlar magma ad� verilen erimi� volkanik kayalar� ke�if etti. 1960 da jeologlar magma olarak bilinen volkanik kayalar� ke�fetti. Bunlar yeralt�n�n derinliklerinde y�kselerek Pasifik ve Atlantik deki s�ralar� olu�turuyordu. �Magma tektonik tabakalar aras�ndan f��k�r�nca deniz taban�n� yukar� kald�r�r. Okyanus ortas�ndan binlerce metre y�ksekli�inde devasal tepeleri olu�turur. Magma so�uduk�a minareler olduklar� yerde kal�r. Daha fazla magma yukar� itildi�inde eski kabuk tepeden a�a�� do�ru itilir.� Yani maryana �ukuruna ..

Fakat daha sonra yap�lan ara�t�rmalarda bunun b�yle olmad��� bulundu. Jeologlar Sirk�l�syon ad� verilen bir s�re�le yanarda�lardan �ekillendi�ini d���nd�ler. Subliksyon iki tektonik tabaka �arp��t���nda meydana geliyordu. Birbirlerini ezip ge�erken daha a��r olan tabaka hafif olan�n alt�na itiliyor ve a�a�� inen tabaka manto ad� verilen son derece s�cak k�s�mlara itiliyor, beraberinde su ve milyonlarca y�l olu�mu� tortuyu da g�t�r�yor. Subliksyon b�lgelerinin �st�nde yanar da�lar olu�uyor. Bir zamanlar okyanusta bulunan su mantoya giriyor iyice �s�n�yor buda mantonun erimesine yol a��yor. Ve magma y�kseliyor ard�ndan bu yanar da�lar y�kselerek patl�yor ve buda maryana �ukurunun nas�l olu�tu�unu a��klam�� g�r�n�yordu ��nk� burada maryana �ukurunu olu�turmaya yetecek bir s�re� ya�anm��t�r. Yaln�z bir sorun vard�: Subliksyon b�lgelerinde �iddetli depremler ve Tusunami olmas� gerekiyordu; fakat maryana �ukurunda b�yle bir deprem hi� ya�anmam��t�. Daha sonra yap�lan ara�t�rmalarda maryana �ukurunda yanarda� olu�turan tepelerde lav de�il �amur f��k�r�yordu. Buda neden depremlerin meydana gelmedi�ini kan�tl�yordu. Bu �amur b�y�k depremleri engelleyen ya�l� bir �amurdu.

Pasifik tabakas� ABD�nin 11 kat� b�y�kl���nde bir alan� kaplayan gezegenin en b�y�k tektonik tabakas�d�r. ����

 

���������������� A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

 

 

1-Mariana �ukuru nas�l olu�tu.

2-Sonar cihaz� ne zaman geli�tirildi, ni�in kullan�l�r.

3- Mariana �ukurunun uzunlu�u ne kadard�r.

4-D�nyadaki en derin Subliksyon b�lgesi neresidir, ve Subliksyon nedir.

5-Mariana �ukurunda neden depremler olu�muyor.

6-Mariana �ukurundaki �amur neyden olu�uyor. (yani hangi kayadan)

8-Mariana �ukurunun d�nyaya verdi�i zarar nedir.

9-�el�nc�r �ukurunun Mariana �ukurundan 3 km daha derine inmesinin sebebi nedir.

10-D�nyan�n ma�netik alan� ka� y�lda bir 180� kayar

 

���������������������������������������������������������� Ersin DEM�R E��T�M B�YOLOJ� 4.SINIF

����������������������������������������������������������