Do�adaki Nano Teknoloji �rnekleri
F�LM�N �ZET�:48:18 dk
Ah�ap �amurdan daha �ok y�nl� bir malzemedir.� Ah�ap uzun ve sert liflerden olu�ur ve e�ek ar�lar� taraf�ndan yuvalar�n� yapmak i�in kullan�l�r. Odun hamuru k�vam�na gelecek kadar �i�neyip t�k�r�kle kar��t�r�nca ah�ap bir t�r mukavvaya d�n���r. Serttir ve iyi bir yal�t�m malzemesidir. K�saca m�kemmel bir in�aat malzemesidir ve e�ekar�lar� yuvalar�n� bunlarla �evirir. A�a� g�vdelerindeki ah�aplar gibi odunsu �l�ekteki �am kozalaklar� re�ineli bir yap�n�n i�ine g�m�l� sert liflerden meydana gelmi�tir. Fakat bu lifler alt ve �st katmanlarda farkl� �ekillerde uzan�rlar. �l�ekler kupkuru oldu�unda alt tabaka �sttekinden �ok daha k���kt�r. Bu durum kozala��n a��l�p i�imdeki �ekirdekleri serbest b�rakmas�na vesile olur.� Bir tasar�mc� ayn� �ekilde �al��an bir elbise kumas� pe�indedir. Namibya ��llerinde var edilen bu k�n kanatl� b�ce�in g�vdesi minicik t�mseklerle kaplanm��t�r.� Bu kavrulmu� ��lde ya�mur ancak ya�ar.� Yine de k�n kanatl� b�cek burada serpiliyor gibi duruyor. Tek su kaynaklar� okyanustan gelen sistir.� Bu y�zdem k�n kanatl� b�cekler r�zg�r�n s�r�kledi�i sisle kar��la�abilecekleri bir kumulun tepesine t�rmanarak g�ne ba�larlar.� G�vdelerin dizayn edilen bu mikroskobik t�msekler suyu g�vdelerinde yo�unla�t�rmalar�nda yard�mc� olur.� Aralar�ndaki kanallar iterken t�msek e�rileri sular� �eker. Bu suyun damlac�klar haline gelerek suyun b�ce�in a�z�na akmas�n� sa�lar. �nsanlar i�in hep problem olmu� olan su krizlerini ��zmek i�in �rnek al�nabilecek bir modele benziyor. Kum bal���ndaki p�r�zs�zl��� bilim adamlar� hala ��zemedi. Toprak i�erisinde y�zme kabiliyeti ola�an �st� dersinden kaynakland���n� d���n�yorlar. 25000 defadan fazla b�y�t�ld���nde her bir pulun kenar� boyunca milimetrik uzunlukta toplam� birka� milyonu bulan bir dizi minicik sivri u�lar belirir.� Bir �ekilde bu yap�lar kumla dersi aras�nda s�rt�nmeyi azalt�yor olmal�.�
Nil�fer �i�e�inin yapraklar�na su damlad���nda bu an� 100 kez yava�latt���m�zda suyun yapra�� �slatamadan �zerinden sekti�i g�r�l�r. S�r lotus yapra��n�n mikroskobik ayr�nt�s�nda gizlidir. Y�zeyi her birinin tepesi balmumu ile kapl� t�mseklerden olu�an bir yap�ya sahiptir.� Her tepe mikroskobik t�mseklerin e�imlere oturacak �ekilde suyu iter. Yapra��n y�zeyine ula�amayan suyun yapabilece�i tek �ey yuvarlanmakt�r.� Ve minicik t�mseklerle itildi�i i�in yuvarlanmas�n� engelleyecek bi �ey yoktur.� Fakat en etkileyici olan su damlalar� yapraktan d��erken en ufak kum tanesini bile yan�nda g�t�r�r. Bu y�zden lotus yapraklar� her zaman kusursuz bir bi�imde temizdir.� Bu teknoloji g�n�m�zde boyalarda ve y�ksek binalar�n camlar�nda kullan�lmaktad�r. Suyu itme su ge�irmezli�in iyi bir anahtar�d�r.� Ve tabiata serpi�tirilen bu tekni�i ke�feden insanlar daha nice bulu�lar�n pe�indeler. Suyu iten ya�larla kapl� kuma�lar kullan�yoruz. Yarat�c� bu tekni�i ku�lara da ilham etmi�tir. �nsan�n kal�a kemi�i ya da uyluk �zellikle zariftir.� Kemi�in ba�� bir tarafta kapal�d�r. Bu �u demektir: G�vdenin a��rl���n�n ilk �nce yan taraflara daha sonrada kemi�in uzunlu�u boyunca da��t�lmas� gerekir.� Kemik kemerinin dikmesi uyluk ba�� boyunca a��rl��� hem ekonomik hem de etkili bir bi�imde transfer eder. Ve mimarlar y�ksek binalar yaparlarken bu bilgileri uygulayabileceklerinin fark�na vard�lar. D�nyan�n en me�hur yap�lar�ndan biri olan eyfel kulesi bundan esinlenerek yap�lm��t�r. �r�mcek a�� �a��rt�c� bir tasar�ma sahiptir. Ayn� kal�nl�ktaki �elikten daha g��l�d�r. Fakat ayr�ca olduk�a e�ektir.� De�i�ik t�r protein liflerinden yap�l�r. �r�mcekler ihtiya�lar�na g�re de�i�ik t�r a� �retebilirler. Suni �r�mcek a�� biyomimetik�iler i�in hala Kaf da��na ula�mak gibidir.� �r�mcek a��n� seyretti�imizde insanl���n ula�t��� teknolojik seviyenin bir b�ce�i bile ge�emedi�ini g�rmek olduk�a �a��rt�c� ve komiktir. Sekoya a�a�lar� ormandan 80 m yukar� ��kabilir. Baz�lar� 100m de ula�abilir. Yakla��k 1400 ton a��rl���ndad�r. Ve her birinden 120 ev yap�labilir. Viktorya zambaklar� 2 m kadar devasa yapraklar �retir. Bu bitkiler bir dizi karma��k s�rt ve dikme ile desteklenirler. Bu yaprak bir bebe�i ta��yabilecek dayan�kl�l�ktad�rlar. Tam b�y�kl��e eri�tiklerinde bir yeti�kini bile ta��yabilirler. Bu yap� �rnek al�narak �ok b�y�k yap�lar in�a edilebilirdi. Crystal Palace bu �ekilde yap�lm��t�r.� Zamba�� dayan�kl� yapan sadece malzemesi de�il bu malzemenin nas�l kurudu�udur.
Arabalar sa�lam olmak zorundad�r. Fakat �ok a��r olamazlar. Aksi halde �ok benzin yakarlar.� Bu temel prensip canl�lar�n tasar�m�nda da kar��m�za ��kar. Tabiattaki hayvanlar ve bitkiler sadece ihtiya� duyacaklar� yerde malzeme biriktirecek �ekilde tasarlanm��t�r.� Bu y�zden sand�k bal��� ekonomik bir araba i�in iyi bir �rnek olabilir. Bunu �rnek alan araba m�hendisleri malzemenin ta��nd��� yere daha fazla malzeme ekleyen bir program yaparak bunu ba�arm�� oldular. Yenge�lerin kabuklar� �ok fazla stil i�erir fakat Kalsiyum Karbonat ile kaplanm��t�r. Buna ra�men kabuklar� asit ile i�leyerek ��z�lebilir ve stili kullan�ma a�mak i�in ��z�lebilir. Stili temizleyerek ve i�leyerek stosan ad� verilen bir madde elde edilebilir. En sade halinde deri kremleri , yara bantlar� ve kontak lenslerin yap�m�nda kullan�l�r.
A�A�IDAK� SORULARIN CEVAPLARI F�LM�N AYRINTILARINDA VARDIR
1. Ah�ab�n in�aat i�in neden �nemli bir malzemedir?
2. Hangi malzeme t�r�nde �am kozalaklar�n�n �zelli�ine benzer bir �zellik d���n�lm��t�r?
3. K�n kanatl� b�ce�inin bilim adamlar� taraf�ndan dikkatini �ekti�i �zelli�i nedir?
4. K�n kanatl� b�ce�inin bu �zelli�i insanlar i�in nas�l faydal� olabilir?
5. G�n�m�zde kullan�lan kendi kendini temizleyen camlar hangi bitkiden esinlenerek yap�lm��t�r?
6. 5. Sorudaki bitkiden ba�ka hangi �r�nlerin yap�m�nda faydalan�lm��t�r?
7. Kal�a kemi�inin yap�s� hangi d�nya harikas�n�n yap�m�nda �rnek olu�turmu�tur?
8. Sekoya a�a�lar� hakk�nda bilgi veriniz.
9. Sand�k bal��� hangi teknoloji �r�n�n�n tasar�m�nda �rnek al�nm��t�r?
10. Yenge�lerin kabuklar� hangi alanlarda kullan�l�r?