����������� �D�NYANIN MEGA PATLAMA SONUCU OLAB�LECEK METAN PATLAMALARI

Dünya gezegenimiz hayat veren su tabakas�yla kapl� oldu�u için ço�u zaman ‘mavi misket’ olarak da an�l�yor. Fakat okyanuslar�n dibinde i�leyen bir canl� bomba olabilece�i dü�ünülüyor. Metan kabarc�klar� normalde deniz zemininden yükseldikçe metan�n büyük bir k�sm� yok olur. Çünkü metan�n suda çözünme özelli�i vard�r. Kimya Bölümünde bir ö�retim görevlisi okyanuslar�n kitlesel boyutta patlamalar yaratabilece�ini ve daha önce de yaratt���n� ileri süren tart��mal� bir teori geli�tirmi�tir. Permian Döneminde bir patlaman�n oldu�unu ve bunun tüm zamanlardaki en kötü kitlesel yok olu� oldu�unu dü�ünüyordu. Bu kitlesel yok olu�ta tüm türlerin neredeyse % 95’i yeryüzünden silindi. Bir çok bilim adam� bunu BÜYÜK ÖLÜM olarak tan�ml�yor.O dönemde dünya �u anki görünümünden farkl�yd� çünkü sürekli birbirinden uzakla�an kara tek bir parça halinde idi. �kiyüz y�l önce okyanusun derinliklerinde meydana gelen metan gaz� patlamas�sonucu büyük bir kitle tahribat� olmu�tur. Teori �u �ekildedir: Okyanusta bulunan derin cepler metan�n birikmesine sebep sa�l�yor. Ta ki su çözünmemi� metanla doyana kadar. Okyanuslar�n ço�u yerinde ak�nt�lar her �eyi hareketli halde tutmas�na ra�men hareketin olmad��� yerlerde sular anoksit oluyor. Yani çok az oksijene sahip oluyor. Böylece metan yiyen mikroplar burada ya�ayamad��� için gaz yava�ça derin sulara do�ru çöküyor. Bas�nç alt�nda ne kadar çok su tutuyorsa o kadar çok gaz tutabilir. Gaz tüksek bas�nçla derin sularda depolan�r. Ancak gaz�n azalmas� durumunda gaz� d��ar� ç�kar�yor. Ölümcül tehdit daha su alt�nda ba�lad�. Metan baloncuklar�n�n yukar�ya do�ru itti�i oksijen yoksunu sular çok say�da deniz hayvan�n�n bo�ulmas�na yol açt�. Ard�ndan metan gaz� gökyüzüne do�ru yükseldi. Havaya gaz yüklü su f�skiyeleri f��k�rd�. Bu �iddetli süreç günlerce veya haftalarca sürmü� olabilir. Ayr�ca ç�kan metan su parçac�klar� ile kar��acakt�r. Önemli olansa havadan daha a��r olaca��d�r. Yay�l�rken büyük patlamalar ve yang�nlar meydana getirecektir. Daha önceleri hiç kimse suyun içinde bu tür patlamalara sebebiyet verecek metan gaz�n�n varl���na inanm�yordu. Ancak 1986 y�l�nda bu fikir de�i�ti. Afrika ’ da bir gölde gaz patlamas� meydanageldi. 25 km uzakl���ndaki insanlar�n ölümüne yol açt�. Çünkü karbondioksit yo�unlu�u neredeyse %100 ’ e ula�m��t�. Böylece suyun içerisinde gaz patlamas� görü�ü mant�kl� hale gelmi� oldu.�������������

�����������

�� A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

1.Potansiyel olarak tehlikeli olan metan gaz� patlamalar�n�n b�y�k tehlike kaynaklar� nelerdir?

2.Metan gaz�n�n ba�l�ca �rnekleri nelerdir?

3.1984 y�l�ndaki patlaman�n nedeni nedir?

4.D�nya tarihindeki en k�t� metan patlamas�n�n ne zaman meydana geldi�ine inan�l�yor?

5.Kitlesel yok olu� nedir?

6. Bilim adamlar� b�y�k �l�m�n sebeplerinin neler oldu�unu d���n�yor?

7.Okyanustaki metan gaz� patlamalar�n�n ba�l�ca sebepleri nelerdir?

8.Permian D�nemindeki patlamay� tetikleyen unsurlar nelerdi?

9.D�nyan�n b�y�k �l�m esnas�nda kaybetti�i ya�am �e�itlili�ini kazanmas� ne kadar y�l s�recekti?

10.Metan gaz� patlamas� teorisine duyulan ��phelerin �o�u neye dayanmaktad�r?

11.Daha �nceleri okyanusta olu�abilecek metan patlamalar�n�n imkans�z g�r�lmesinin sebebi neydi?

12.Okyanus diplerindeki metan gaz� patlamalar� hangi a�amalardan olu�maktad�r ?

������������������ ����������������������������������������������FER�DE KORKMAZ FEN B�LG�S� ��RETMENL��� 4.SINIF