������������������������������������������������������������� ��Katil Balinalar

 

Katil balinalar yani orkalar. Evrende insanlar nas�l ki k�talar�n hakimi ise okyanuslar�nda hakimi katil balinalard�r. Katil balinalar �zellikle somon bal�klar�n� avlamada uzmanla�m��lard�r. �nsanlarda bu bal�klar�n d��man� diyebiliriz. Britanya Kolombiya�s�n�n i�lerine do�ru castin bo�az�nda yukar� do�ru somon bal�klar�n�n en �ok kulland�klar� yoldur. Castin bo�az�na do�ru her y�l 16 bal�k s�r�s� gelir her s�r� 20 balinadan olu�ur. Avlanmak i�in g�zleri son derece keskindir. Fakat bazen sullar o kadar bulan�k ki avlar�na ula�mak i�in �e�itli y�ntemler kullan�rlar. Soner sistemi dedi�imiz bir ses ��kartarak, ��kard�klar� seslerin yank�lar�n� dinlerler. Katil balinalar avlar�n�n pe�ine s�r� halinde de�il bireysel olarak giderler.

Britanya Kolombiya�s�ndan bir grup bilim adam� yakla��k 20 y�ld�r katil balinalar� inceliyor. John Forte ad�nda bir bilim adam� yapt��� ara�t�rmalar neticesinde �zellikle seslerinden etkilenen John, sesleri ile sadece avlanmak de�il, ayn� zamanda birbirleri ile ileti�im kurmak i�inde kulland�klar�n� ke�fetmi�tir. Bu sesler kendilerine �zg� lisanlar�d�r. Elbette leh�eleri dilleri insanlar�nkinden tamamen farkl�d�r. ��kard�klar� sesler onlar i�in �ok �nemli ��nk� ya�amalar� i�in ileti�im kurmalar� gerekir. John su alt� mikroskobunu kullanarak her bir grubun ��kard�klar� sesleri tan�yarak onlara harf verdi. Bu �ekilde hangi grubun �a�r� yapt���n� bulabilirdi. Yan� s�ra fiziksel �zellikleri ile hayvan t�r�n� ve cinsini tayin edebilir. Uzun y�zge�liler olgun erkeklerdir. Yakla��k olarak 9 metre boyunda 7 ton a��rl���ndad�r. Katil balinalar�n s�ra d��� bir d�zenleri vard�r. Hayatlar� boyunca annelerinin yan�nda kal�r. Bu durum kendi i�inden �iftle�ip �remelerinden nas�l ka�t�klar� sorusunu akla getiriyor.Cevapta castin bo�az�nda toplanmalar�d�r. �iftle�me i�in gelen s�r� toplulu�unda �o�u erkeklerdir. En tuhaf olarak davrand�klar� anlardan birisi s�r� i�inde farkl� s�r�lerdeki erkekler aras�nda yap�lan seks�el durumlar. Erkeklerin ereksiyon halinde birbirlerinin �zerine s�rt�nmesi saatler s�rebilir. Yan� s�ra �ak�l ta�lar�na s�rt�nmeleri de onlar� son derece rahatlat�r.Yaz sona erdi�inde castin bo�az�ndaki partide sona eriyor. Norve�in bat� k�y�lar�nda daha farkl� balina s�r�leri vard�r. Buradakilerde ringa bal�klar� ile beslenirler. Ringa bal�klar� Kuzey Atlantik�ten koruyucu sulara do�ru uzun soluklu bir yolculu�a ��kar. Buradaki katil balinalar da bir ekip �al��mas� ile ileti�im kurarak avlar�na do�ru y�nelirler. Balinalar �st�ndeki beyaz benekleri ile avlar�n� korkuturlar. Avlar�n� sert bir �ekilde hamle yaparak onlar� adeta sersemle�tirir. Katil bir balinalar rahatl�kla 400 tane ringa bal��� t�ketebilir. Ba�ka k���k gruplar� da sayabiliriz. Bunlarda farkl� stratejiler uygularlar. Onlar daha �ok s�cakkanl� hayvanlar� avlamada uzmand�rlar. Deniz filleri eyl�l sonlar�na do�ru karaya ��karlar. Bunlar �remeden sora en ge� iki g�n do�ururlar. Yavrular�n� s�tle beslerler, yavrular�n s�tle beslenmeleri yavrular i�in son derece �nemlidir. 3 hafta i�inde a��rl�klar� 3�e katlan�yor. Bu yavrular 3 hafta kadar ge�tikten sonra s�tten kesilirler ve s�r� halinde otlak alanlarda toplan�rlar. Bu yavrular birka� hafta i�inde y�zme tekniklerini ��reniyorlar. Hayatlar�n� devam ettirmek i�in bu �art. ��nk� katil balinalar� ge�mek zorundalar. A s�r�s� dedi�imiz bu s�r� grubu her y�l avlanma e�itimini al�yorlar. Yavru bir deniz filinin s�� b�lgede nas�l avlan�laca��n� ��reniyorlar. Anneleri onlar� k�y�ya iterek bu i�in nas�l olaca��n� onlara ��retiyor. Di�iler ve yavrular bu kumsal e�itimine kat�labilirler. Gen�ler taklit yolu ile yeti�kinlerde egzersiz yaparak ��reniyorlar. A s�r�s� kral penguenlerin oldu�u alana do�ru ziyaretlerini yaparlar. Onlar i�in neslinin devam ettirdi�i �ok �nemli bir aland�r. Buraya gelmelerindeki en �nemli nedenlerden biriside su yosunlar�d�r. T�pk� bangura adalar�ndaki �ak�l ta�lar�na s�rt�nerek masaj yapmas� gibi bunlarda su yosunlar�na s�rt�nerek s�rlar�n� ka��tarak rahatlarlar. Bunlar katil balinalar i�in masum veya zalim nitelendirilmesi yap�lamaz ya�amak i�in �ld�r�rler. ��

 

������������������� A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

 

 

  1. K�talar�n h�kimi insan ise okyanuslar�n h�kimi nedir?
  2. Katil balinalar kimi sever?
  3. Katil balinalar avlanmalar� i�in kulland�klar� en etkili y�ntem nedir?
  4. John forte bu canl�lar�n en �ok hangi �zelliklerinden etkilenmi�tir?
  5. John katil balinalar� tan�mada kulland��� aletin ismi nedir?
  6. Ork�lar�n ortalama a��rl�k ve boylar� nedir?
  7. �ak�l ta�lar� ta�lar�na s�rt�nmelerindeki etken nedir?
  8. B�t�n katil balinalar sadece somon bal�kar� ile mi beslenirler?
  9. Her katil balina av�n� avlamak i�in ayn� stratejiyi mi kullan�rlar?
  10. Deniz filleri ka� haftada s�tten kesilirler?
  11. Deniz fillerine verilen e�itim ni�in �nemlidir?
  12. Su yosunlar� �ak�l ta�lar� gibi etkin rol oynar m�?
  13. Katil balinalar deniz filleri i�in her zaman tehlike arz edermi?
  14. Deniz fillerinde yavrular ve yeti�kinler ayn� kategoride mi?
  15. Katil balinalar k�t� hava �artlar�na neden daha dayan�kl�d�rlar?
  16. Katil balinalar�n ya�am felsefesi nedir?

 

 

 

Mehmet Ali OKKAN

047

FEN B�LG�S� ��RETMEL���(��)