���������������������������������������������������������� ���DER�N D�NYA

���������������������������������������������������������������������������������������� ���������������������������������������

������������������������������ ��������������������

��������� Derin d�nya, d�nyan�n y�zeyini durmadan de�i�tirme g�c�ne sahip. Yer kabu�u s�rekli hareket halinde olan bir dizi devasa tektonik plakadan olu�uyor. Zamanla k�talar yer de�i�tiriyor ve deniz seviyeleri al�al�p y�kseliyor.

��������� Bug�n bir�ok b�lgenin k�ta sahanl���nda toplanma sebebi petrold�r. Milyonlarca y�l boyunca �l� yarat�klar ve karadan gelen tortular deniz taban�na ��kerek zamanla ve bas�n�la petrole d�n��t�.

���������� Milyonlarca y�l boyunca d�nyadaki devasa tektonik plakalar�n hareketi bug�n bildi�imiz �ekliyle k�talar� olu�turdu.

��������� Gezegenin en b�y�k kanyonu Zenm�uk kanyonudur. Yakla��k 3 kilometre derinli�inde ve 233 kilometre uzunlu�unda, en geni� yerinde ise nerdeyse 100 kilometre� geni�li�indedir.

�������� K�ta sahanl���n�n k�y�s�nda kara okyanus taban�yla bulu�uyor. Karan�n �tesindeki bu geni� yere Abisal D�zl��� deniliyor. Gezegen y�zeyinin yar�s�ndan fazlas�n� kapl�yor. Bilim insanlar� y�llarca buran�n �l� oldu�una inand�, fakat Atlantik ortas�ndaki en b�y�k jeolojik �ekillerinin yani yeni deniz taban�n�n �retildi�i yer olarak bu �l� yerde yat�yor. Bu devasa s�ra da��n ad� Orta Atlantik S�rt� d�r.buras� gezegendeki b�y�k y�rt���n bir par�as�. Gezegen boyunca 650000 kilometre uzanan su alt� da�lar� ve volkanlar�ndan meydana gelen tek bir hat.

������� K�talar aras� internet trafi�inin y�zde 99 u deniz alt�ndaki fiber optik kablolarla ta��n�yor. Aral�k 2006 da Tayvand ve Filipinler aras�ndaki 9 fiber optik birden bire bozuldu. Asya da bulunana bilgisayarlar ��kt�. K�sa zaman sonra m�hendisler kablolar�n zarar g�rd���n� fark etti ve sebebinin Tayvand a��klar�nda biriken topraklar�n yerinden ��karak kablolar� k�rd��� g�r�ld�.

������ �Everest in d�nyan�n en y�ksek da�� oldu�unu d���n�yoruz, fakat as�l rekor Pasifik Okyanusunun ortas�ndaki Mavana Kia yanarda��na ait. Bu da��n zirvesi deniz seviyesinin 4 kilometre �st�nde, fakat geri kalan 5.6 kilometresi deniz taban�nda. Ada �ok a��r oldu�undan deniz taban�nda ��k�� olu�turuyor. Bunun anlam� daha da a�a��da 8.4 kilometre daha oldu�u. Mavana Kia toplamda 17.5 kilometre ile Everest i ikiye katl�yor.

������� Bat� pasifikteki maryana �ukuru 2.5 kilometre uzunlu�unda, 11 kilometreye a�k�n derinlikte ve 46 kilometre geni�li�inde devasa bir b�y�kl�kte d�nyan�n en derin �ukuruna ev sahipli�i yap�yor. Bug�ne kadar aya 12 ki�i ayak bast� fakat bu devasa �ukura sadece iki ki�i gitti. (Don Walsh ve Jacques Piccard. 23 ocak 1960.)

�������� Deniz taban�n�n k�tasal karayla �arp��t��� yerlerde kara ile etkiler �ok daha b�y�kt�r. Milyonlarca insan� etkileyecek inan�lmaz g��ler ortaya ��kar, devasa bas�n�lar olu�ur, taki birden bire sal�nana dek. 11 mart 2011 de Japonya k�y�lar�nda meydana gelen i�te buydu.deniz taban�n�n alt�ndaki bir deprem sadece dakikalar sonra Japonya�y� vuracak y�k�c� bir tsunami yaratt�. 7 y�l �nce daha b�y�k ve daha da tahrip edici bir deprem Endonezya�y� vurdu.(26 aral�k 2004)

�������� Sonu� olarak suyun a��rl��� olmasayd� orta okyanus s�rt�n�n a��lmas� son derece �iddetli olurdu. B�y�k lav tabakalar� g�ky�z�ne do�ru f��k�r�rd�. K�ta sahanl���n�n yanlar�n� tutan t�m okyanus sular� olmasa bu alanlar ��kerdi. Daha �nce g�r�lmemi� �amur kaymalar� ve toprak ���lar� ortaya ��kard�. Devasa metan gazlar� cepleri patlard�. Bunlar�n hepsi y�zlerce y�k�c� depreme yol a�ard�.

������

����������������������� �A�A�IDAK� SORULARIN CEVAPLARI F�LM�N AYRINTILARINDA VARDIR.

1) D�nya t�m okyanuslar� kaybetseydi ne olurdu?

2) Volkanik patlamalarla yer y�z�ne hangi madenler ��k�yor?

3) Tusunami nas�l olu�uyor?

4) Manto nedir?

5) D�nyan�n merkezinde ne var?

6) Pasifik ate� �emberi nedir?

7) Likit s�lf�r neden de�erli?

8) Dalma batma nedir?

9) Bir�ok b�lgenin k�ta sahanl���nda yo�unla�mas�n�n sebebi nedir?

10) D�nyan�n yeni deniz taban�n� �retti�i yer neresidir?

11) K�talar aras� internet nas�l sa�lan�yor?

12) D�nyan�n en y�ksek da�� Everest mi?

13) Maryana �ukuru nas�l olu�tu?

14) Endonezya depreminin sebebi nedir?

15) Neden insanlar bize uzak olan aya fazla gittiler de aya��m�z�n dibinde bulunana maryana �ukuruna sadece iki ki�i gitti?

16) Derin d�nyan�n hayatlar�m�z �zerindeki etkileri nelerdir?

������������������� ��������������������Mehmet Baki B�NG�L FEN B�L��S� ��RT. 4.A 09010004016

�����