Bizim deri olarak tan�d���m�z �ey ilk olarak bal�klar ile ba�lar. Omurgal�lar�n derileri son derce �zg�nd�r. Bal�k dersinin �ok belirgin iki tabakas� vard�r. Bunlar epidermis ve dermistir. Dayan�kl� epidermis t�pk� anas�n�n dersinde oldu�u gibi koruyucu bir katman olu�turur. Dermis daha �nemlidir. Bir�ok deri yap�s�n�n k�kenini bar�nd�r�r. Bal�klar�n dermisinden salg�lanan kaygan mukoza bal���n dersine parazitlerin yap��mas�n� engeller, avc�lar� cayd�racak toksinleri ta��r ve hatta s�rt�nmeyi azaltarak daha h�zl� ilerlemesini sa�lar.
Deriler evrim ge�irerek karada ya�am� ba�latm��lard�r. Omurgal�lar karaya ��kt�ktan sonra deriye yeni�bir i�lev daha eklenmi�tir.deri evriminin en ola�an �st� y�nlerinden biri kertindir. Keratin derinin dayan�kl� olmas�n� sa�lam��t�r. S�r�ngenler kavu�tuklar� sert deriyle ya�amlar�n� s�rd�rmeyi ba�arm��lard�r.
Dinozorlar�n 160 milyon y�l boyunca d�nyaya h�kmettiklerini biliyoruz. Bu dev hayvanlarla onlar� ku�atan kara ya�am� aras�ndaki s�n�rlar� olan derileri onlar�n bu ba�ar�s�nda b�y�k bir rol oynam�� olmal�d�r. Bunun i�inde dinozorlar�n derisi�bir ara�t�rma konusudur. Yumu�ak doku kal�c� olmad���ndan bilim insanlar� dinozor kemiklerinden elde ettikleri bilgilerden yola ��karak bu konuyu ara�t�rm��lard�r.
Deri her zaman sertle�me y�n�nde evrimle�memi�tir. Derideki ik inan�lmaz de�i�im onlar�n dinozorlardan sonra uzun s�re memelilerin h�kmetmelerini sa�lam��t�r. Memeli dersi s�r�ngen dersinden �ok farkl�d�r. Bu fizyolojik farkl�l�k v�cut �s�s�n�n d�zenlenmesin y�ntem farkl�l�klar�ndan kaynaklanmaktad�r. Memeliler s�cak kanl�d�r. V�cut �s�lar� belli aral�klarda sabittir. Bu onlara s�cak va so�uk ortamlarda kolay ya�ama �ans� vermi�tir. Evrimle�me sonucu memelilerin uzun s�re ya�amalar�n�n di�er bir sebebi de v�cudunda k�llar olmas�d�r. K�llar ayr�ca s�rt�nme a��nmaya kar�� v�cudu korumu�lard�r. Is�tma ve so�utma sistemleri bulunan memeliler bu sayede yedi k�taya yay�lm��lard�r. Ancak memelilerin ba�ar�s�ndaki tek s�r bu de�ildir. Di�ilerin derisi ola�an �st� bir de�i�im daha ge�irmi�tir.�Di�i memeliler emzirme yetene�ini geli�tirmi�tir. Derileri �zerinde yavrular�na besin verme �zelli�i kazanm��lard�r. Di�ilerin memeleri ya�am i�in �ok de�erlidir.
�nsan derisi hi�bir hayvana benzemez. �nsan derisi�tabi� ki d�� d�nyaya�y�nelik bir bariyerdir. �� organlar�m�z� korur ve insan v�cudunun en b�y�k organ�n� olu�turur. �nsan dersi omurgal�larda oldu�u gibi iki katmandan olu�ur ancak yap�s� farkl�d�r. �st katman 28 g�n i�inde kendini tamamen yeniler ve saatte yar�m milyon h�cre kaybeder. Bu canl� ve �l� h�cre kar���m� suyu i�erde mikroplar� d��ar�da tutar. �nsanlar�n t�ylerini kaybetmelerinin sebebi �s� kontrol� ve ko�makt�r. Memelilerin ya�l� bir s�v� �reten opekrin bezleri ad�nda ter bezleri vard�r.��nsanlarda evrimle�erek so�uk s�v� �reten bir ter bezine d�n��m��t�r.insan derisinin en �nemli �zelliklerinden biride budur. �nsan derisi terleyerek v�cut �s�s�n� d���r�r. Buraya kadar deri evriminin nas�l bir yol izledi�ini takip ettik bundan sonra deri nas�l bir yol izlemeye devam edecektir bu soru en �ok insanlar� d���nd�rmektedir.�
.������������������������������������������������������������������������������������������������������������
�16 Mehmet Selim YAL�IN
������������
��������������������������������� Fen
Bilgisi ��retmenli�i 4 2009