Demir yollar� teknolojinin teknolojik tarihi 45 Dakika

�� Demir yollar� teknolojinin teknolojik tarihi 45 Dakika
��

�� nsanlar taraf�ndan �retilen her �eyin bir �mr� vard�r ama bu her zaman bir son de�ildir tam aksine yepyeni bir ya�am�n ba�lang�c� olabilir. Trenler yery�z�n�n en b�y�k ama buna ra�men en �ok

ihmal edilmi� makineleridir. Birden �ok vagonu olan, 2 km�ye yak�n uzunlukta ve tonlarca y�k� ta��mas� sebebiyle �ok muhte�em bir makinedir. Bu sistemi ve devasa makineleri �al��r halde

tutabilmek i�in ayn� b�y�kl�kte bir demir a�� hurdal�� do�mu�tur ve demir yolunun geli�imi i�in giri�imciler yepyeni kullan�m a�lar� geli�tirmi�lerdir.

��

�� 19. y�zy�lda Amerika�da kullan�lmaya ba�lanan trenler �lkeyi ba�tan ba�a sarm�� ve hatta etkisi o kadar b�y�k olmu�tu ki Amerika�n�n �elik kurdelelerle birbirine ba�l� oldu�u bile s�ylenmi�ti.

Bundan dolay� demir yollar� �lkenin n�fusunun artmas�nda ve ekonomik geli�mesinde �nemli bir rol oynam��t�r.��

�� Gelelim bu demir yolu ara�lar�n�n s�k�m ve tamir i�lerine. Raylardan ba�larsak, raylar�n s�k�m� ekskavat�r ad� verilen makinelerle yap�l�yor. S�k�len ray ve travesler� geri d�n��m

merkezlerine g�t�r�l�yor, burada bir dizi i�lemlerden ge�iriliyor, ezilip ��t�ld�kten sonra travesler, elektrik santrallerinde yak�t olarak raylar ise �zellikle �it dire�i bunun yan� s�ra garaj kap�s� ya da trafik

i�areti dire�i gibi i�lerde kullan�lmak �zere haz�r hale getiriliyor. Tren vagonlar�n�n da par�alanma i�lemi yap�l�yor. Bunlar d�ner kesiciler ad� verilen makinelerle yap�l�yor ve daha sonra 750 kesici ad�

verilen makinelerle iyice par�alan�p vagonlara yerle�tirilmesi kolayla�t�r�l�yor bu par�alay�c� ad� verilen makineden d�nyada 22 tane var ve saatte 20 ton �eli�i par�alayabilir. Bunlar �ok g��l� par�alay�c�lar

oldu�u i�in bu i�lem usta ki�iler taraf�ndan yap�lmal�d�r. ��nk� �ok hassas bir i�tir. Ama i�e yarayan vagonlar par�alanmak yerine yeniden kullan�lmak �zere restore ediliyor. Ayn� i�lemler lokomotiflere de

uygulan�yor, bazen par�alan�yor bazen de yenileniyor. Lokomotiflerin i�ine karma��k bir bilgisayar sistemi yerle�tiriliyor. B�ylece trenin her yerine elektrik ile g�� sa�lan�yor. Vin�ler yard�m�yla

kald�r�l�yor, bojileri s�k�l�yor, onar�ma yap�ld�ktan sonra son yer olarak kaporta ve boya at�lyesine de gittikten sonra lokomotif kullan�ma haz�r hale getiriliyor.

��

�� T�m bu bak�m ve onar�m i�lemlerinin d��nda bir yer var ki trenler buraya hasar g�rmek i�in getiriliyor. Burada ki ama� kazalar� en aza indirebilmektir. Ara�t�rmac�lar,� bilim insanlar� ve tehlikeli

madde uzmanlar� taraf�ndan bilgi veriliyor. ��nk� sadece 2005 y�l�nda 1125 kaza meydana gelmi� ve �ok say�da insan ya�am�n� yitirmi�tir. Bu kazalar�n sebebi ise raydan ��kma, yang�n ve k��k b�y�k

�arp��malard�r. T�m bunlar�n sebebi uzmanlar� buna itmi�tir.

��

�� 1950�lere kadar nerdeyse t�m lokomotiflerin buharla �al��t�� ancak 1949�dan sonra dizel elektrik ile �al��an lokomotifin geli�tirildi�i de verilen bilgiler aras�ndad�r. Bunun faydas� ise hem

bak�m�n�n kolay olu�u hem de i�itme giderlerinin azalm�� olu�udur.��

�� Asl�nda 19. y�zy�lda demiryolu ta��mac�l�� ok l�ks bir ula��m arac�yd� ancak hava ula��m�n�n geli�mesiyle eski �nemini yitirmeye ba�lam��t�r. Burada anlat�lan yolcu ta��mac�l��nda da

bu vurgulan�yor. Asl�nda t�m bu �aba demiryolunu eski l�ks g�nlerine kavu�turmak i�indir. Bunun i�in ara�lar bulunuyor, toplan�yor, onar�l�p yenileniyor ve tekrar kullan�labilir hale getiriliyor. Tabi b�t�n

bunlar yap�l�rken ge�mi�in gelenekleriyle g�n�m�z�n motifleri birle�tiriliyor ve gelece�e aktar�lmaya �al��l�yor.��

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

1-�mr� t�kenmi� olan trenler hangi i�lerde kullan�labilir?

2-Travesler� elektrik santrallerinde yak�t olarak kullan�lmak �zere hangi i�lemlerden ge�iyor?

3-Raylar ve travesler� s�k�m i�leminden sonra ne yap�l�yor, hangi i�lemlerde kullan�l�yor?

4-Trenler neden yery�z�n�n en �ok ihmal edilmi� makineleridir?��

5-Hurdal�klarda trenlere ne gibi i�lemler uygulan�yor?

6- 19.yy�da� Amerika�da demiryolunun geli�mesi �lkeyi nas�l etkilemi�tir?

7-Raylar�n ne zaman s�k�lece�ine nas�l karar verilir?

8-Kazalar� engelleyebilmek i�in nas�l �al��malar yap�lm��t�r?

9-Lokomotiflerin buhar yerine dizel elektrik ile �al��mas� nas�l kolayl�klar sa�lam��t�r?

10-Bir kazada etrafa yay�lan zehirli madde nas�l etkisiz hale getiriliyor?

11-Vagonlara ka� y�lda bir bak�m ve onar�m yap�l�yor?

12-Boji nedir, ka� y�lda bir de�i�tirilmesi gereklidir?��

�� TEK�N AKBA�

�� l B�YOLOJ� 3.SINIF��