�ok Katl� Mega Binalar�n Yap�m Teknikleri 45 Dakika

����������� Arap ��l�ndeki kumlar�n aras�nda d�nya �zerindeki en uzun insan yap�s� olan Burj Dubai y�kselir. M�hendisli�in bug�ne dek ula�t��� en son nokta. Ba�ar�s�n� yedi anahtar bulu�a bor�lu. G�kdelenlerin geli�mesine olanak sa�layan yedi dahice at�l�m.

����������� G�kdelen kavram� ilk olarak 19. yy�da uzunlu�u sadece 43 metre olan bir binan�n in�aa edilmesiyle ba�lad�. Bunu yapan insanlar�n daha y�kse�e t�rmanmak i�in bir alete ihtiya�lar� ortaya ��kt�. Bunun i�in asans�rler kullan�ld�. Ancak ilk asans�rlerin �l�mc�l bir hatas� vard�. Halatlar�n kopmas� halinde d��melerine engel olacak hi� bir�ey yoktu. M�hendisler bu sorunu Vermontlu bir makinistin geli�tirdi�i tam g�venilirli asans�r ile a�t�lar. G�venli asans�r g�kdelenlerin 5 kat bariyerini a�malar�n� sa�lad�.

����������� Binalar�n uzunluklar� artt�k�a kullan�lan geleneksel malzemeler yeteri kadar kuvvetli olmuyorlard�. Ayr�ca �ok y�ksek binalarda ta�lar�n kullan�lmas�n�n iyi sonu�lar vermeyece�ini de �ok iyi anlam��lard�. Bu y�zden m�hendisler; �elik konstr�ksiyon kullanarak binan�n iskeletini yap�yor ayr�ca hem esnek hemde hafif oldu�u i�in yap�n�n y�k�n� kald�r�yordu.

����������� Ayr�ca yaz aylar�nda g�kdelenlerin f�r�ndan bir fark� kalmaz. Bu y�zden camdan g�kdelenlerin i�e yaramas� i�in yapay so�utma sistemlerine ihtiya� vard�r. Amerikal� bir m�hendisin bulu�u ile so�utma sorunu da hallediliyor. Havaland�rman�n gelmesiyle beraber bir anda geni� katlar� olan binalar in�aa etmek m�mk�n oldu.

����������� Uzun g�kdelenlerin in�aas� fazla zaman almaktad�r. Bu zaman kayb� ise; g�kdelenlerin belli k�s�mlar�n�n �nceden imal edilip sonradan dev bir yappoz gibi yerlerine monte edilmesiyle halledildi. Par�alar d��ar�da imal edilip tam kullan�lacak esnada in�aata getiriliyordu. Tek sorun bu tonlarca a��rl�ktaki par�alar�n yukar�ya h�zl� bir �ekilde ��kar�lmas�yd�. Bu sorunda Avustralya�da bulunan ve kanguru vinci denilen bir vin�le halledilmi� oldu.

����������� G�kdelenler y�kseldik�e ba�ka bir g��l� d��man olan r�zgarla kar��la��rlar. R�zgarlar y�ksek g�kdelenleri sallarlar ve insanlar� rahats�z ederler. Sallant�y� en aza indirmek i�in m�hendisler geleneksel �ekilde bina i�inde olmas� gereken �elik iskeleyi bina d���na ��kard�lar. Bu s�zde d�� iskelet ile r�zgar sorunuda halledilmi� oldu.

����������� Bir di�er �nemli sorun ise depremlerdir. Bu sorun i�in; binay� esnekle�tirmek yetiyor. Esnekle�en binalar daha dayan�kl� oluyor ve depremlerde daha az hasar al�yorlar veya hi� hasar alm�yorlar. Bu y�zden m�hendisler binan�n kat� olmas� gereken k�s�mlar�n� kat� esnek olmas� gereken k�s�mlar�n� ise esnek yap�yorlar.

����������� En �nemli sorunlardan biri ise ter�rist sald�r�lar. Bunun i�in Burj Dubai�de �ok g��l� bi sistem kullan�lmaktad�r. Binan�n omurgas� kendili�inden yang�na dayan�kl�d�r. Ayr�ca her 30 katta bir s���nak olmak �zere 9 s���nak bulunmaktad�r Burj Dubai�de. Herhangi bi sorunda insanlar binay� terk etmeyecek aksine binada kalacaklard�r. Bu s���naklar�n duvarlar� yang�na kar�� 2 saat dayan�kl� ve yang�na dayan�kl� borular vas�tas� ile s���na�a temiz hava pompalayan bir sistemde mevcut. Ayr�ca deliksiz kap�lar duman�n i�eri s�zmas�n� da engellemektedir. Bu s���naklara eri�im yollar�n� kolayla�t�ran ve �zellikle duman� etkisizle�tiren bir teknoloji kullan�lmaktad�r.

����������� Burj Dubai tamamland���nda insano�lunun gezegen �zerindeki in�aa etti�i en uzun yap� olacak. Tarihi m�hendislik dehalar�n�n omuzlar�nda y�kselen, Burj Dubai g�kdelenlerin geldi�i son noktay� temsil etmektedir.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Mevcuttur.

1- D�nyan�n en b�y�k g�kdeleni nerdedir ve ad� nedir?

2- �lk g�kdelen ne zaman ve nerde yap�lm��t�r?

3- ��inde asans�r bulunan ilk binan�n ismi nedir?

4- �lk asans�rlerin �l�mc�l hatalar� nelerdi?

5- Tam g�venilirli asans�r� kim bulmu�tur ve �al��ma prensibi nas�ld�?

6- Burj Dubai tamamland���nda i�inde ka� ki�i bar�nabilecektir?

7- Burj Dubai�deki asans�rlerin �al��ma prensipleri nas�ld�r?

8- G�kdelenlerin geli�mesindeki �elik konstr�ksiyonlar ilk kez hangi g�kdelende kullan�lm��t�r?

9- Bur Dubai�nin yap�m�nda kullan�lan �elik konst�rksiyonlar�n kullan�lma y�ntemi nas�ld�r?

10- Bur Dubai�de y�ksek �s�y� elemine etmek i�in nas�l bir y�ntem kullan�r?

11- Burj Dubai�nin in�aat s�resini minimuma indirmek i�in nas�l bir yol izlenmektedir?

12- Burj Dubai�nin� r�zgarlara dayanmas� i�in nas�l bir y�ntem kullan�lmaktad�r?

13- Burj Dubai�nin depremlere dayanmas� i�in nas�l bir sistem kullan�lmaktad�r?

14- Burj Dubai�nin ter�rist sald�r�lara kar�� nas�l bir sistem korumaktad�r?

Nihat �ALKAN E��T�M B�YOLOJ� 4. SINIF