Cam�n �retimi, �e�itleri, Sabun �retimi ve Y�r�yen Merdivenin Ge�mi�i

�� Cam�n i�indeki en �nemli madde silikad�r. Sadece silika kullan�larak cam �retilebilir. Ancak bunun i�in yakla��k 1700 C ⁰ gibi �ok y�ksek s�cakl�k gereklidir. Peki, atalar�m�z bu kadar y�ksek s�cakl�� nas�l olu�turdular? Bunun i�in silikat�n i�ine sodyum karbonat eklediler, b�ylece s�cakl�� 850 C ⁰ ye indirdiler. Ancak bir sorun daha vard� ki o da cam�n suda ��z�lmesiydi. Bu y�zden atalar�m�z cam�n �retimindeki 3. madde olan kireci kulland�lar. Cam ile ilgili en �nemli bulu�lardan biri 14. yy �da Venediklilerin kum yerine silikay� kullanmalar�d�r. B�ylece renksiz saydam cam elde ettiler. Bu yeni cama kristal denildi. �imdi sadece bir tesiste haftada 10.300 ton cam �retiliyor.� Bunlar�n hemen hepsi makinalar ve robotlar taraf�ndan yap�l�yor. �retim hammaddenin f�r�na at�lmas� ile ba�l�yor buradaki s�cakl�k 1500 C ⁰nin �zerindedir. Hammadde yeterli s�cakl��a getirildi�inde kar��t�r�l�yor. Daha sonra 1000 C ⁰ nin �zerinde y�zd�rme i�lemi yap�l�yor. S�v� cam erimi� kalay�n �zerine yerle�tiriliyor. Bu y�zd�rme i�lemi, cam�n kusursuz �zellikte olmas�n� sa�l�yor.� Y�zd�rme i�lemi tamamland�ktan sonra cam kalay�n �zerinden kald�r�l�p iyice so�utulur. Kesilip paketlenir.�

�� Cam �e�itlerinden en modern olanlar� lamine camlard�r. Bunlardan ilki elektrokromit camd�r. Bu cam �effaf olmayan bir g�r�n�mdedir. S�v� kristal katmandan k��k bir elektrik ak�m� ge�irilince bu cam saydam oluyor. �kinci lamine cam ate�e dayan�kl� camd�r. Bu cam�n i�eri�imde sodyum silikat vard�r. Bu madde termal gerilimle kar��la�t��nda cam�n saydaml��n� yitirmesini, �s�y� geri yans�mas�n� ve par�alanmadan kalmas�n� sa�lar. F�r�n �s�nd�k�a lamine cam�n d��ndaki kat �atlamaya ba�lar.� Bu i�indeki sodyum silikat katman�n� ortaya ��kar�r ve opak haline gelip �s�y� f�r�na geri d�nd�rmeyi sa�lar.� �zellikle yang�n kap�lar�nda �ok gereklidir. ��nc� modern cam ise kur�unge�irmez camlard�r. Bu camlar�n �zelli�i, iki kat normal cam�n aras�na kat kat polikarbonat yerle�tirilmesidir. ��indeki polikarbonat �arpman�n enerjisini emer.

�� Y�r�yen merdivenin tasar�m� 19. yy �da yap�lm��t�r. �lk tasar�m�nda �zerinde basamaklar yoktur.� Fakat �ok ra�bet g�r�nce biraz daha geli�tirildi.� �al��ma �ekli �ok basit olan merdiveni, �zerindeki bir �ark �al��t�r�yor. Bu �ark basamaklar� d�zle�tiriyor, bant a�a��ya indi�inde tekrar basamakl� haline geliyor. Bu d�ng� hi� bozulmuyor. Her basamakta kenardaki raylarda ilerleyen tekerlekler var.

�� Sabun M.�. 2800�lerden bu yana hayat�m�zdad�r. Sabun yap�m�, bir miktar sabunun tart�l�p kar��t�rma kab�na at�lmas�yla ba�lar. �zerine sabunu beyazlatmak i�in titanyum dioksit eklenir.� Kullan�m s�resini artt�rmak i�in ise antioksidan ya�lar kullan�l�r. Ve son olarak parf�mde eklenip iyice kar��t�r�ld�ktan sonra ��t�c�ye eklenir.� Sadece 0,7 mm kal�nl��nda ince tabakalar haline getirilir.� Buradan ��k�p b�y�k bir delikten i�eri d��erek �s�yla eritilece�i birle�tirme makinas�n gider. B�ylece uzun bir sabun kal�b� haline gelir. �stenilen b�y�kl�klerde kesilip paketlenir.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

1. Cam�n �retimi gerekli mi? Hayat�m�za sa�lad�� kolayl�klar nelerdir?

2. Cam �i�irme teknikleri ilk defa ne zaman, kim taraf�ndan kullan�ld�?

3. �ok y�ksek s�cakl�klarda �al��an insanlar�n giysileri nas�l olmal�d�r? Bu nas�l ayarlanabilir?

4. Kaliteli bir kristal cam barda��n� di�er camlardan ay�ran fark nedir?

5. Sa�lamla�t�r�lm�� bir cam, s�radan bir cama g�re ka� kat daha sa�lamd�r?

6. Y�r�yen merdivenin i�levleri nelerdir?

7. Y�r�yen merdivenin bak�m� nas�l olmal�d�r?

8. Y�r�yen merdiveni insanlar�n fobisi haline getiren olay ne olmu�tur?

9. Amerika�da y�r�yen merdivenleri insanlara sevdirebilmek i�in nas�l bir y�ntem kullan�lm��t�r?

10. Cam sertle�tirme i�lemleri nas�l yap�l�r?

11. Y�r�yen merdiven i�in en uygun e�im ka� derecedir?

12. Bug�n d�nyadaki y�r�yen merdivenlerden en uzununun ve en k�sas�n�n boylar� ne kadard�r? Ve bu merdivenler nerededir?

�� Eseng�l MELEN E��T�M B�YOLOJ� 5. SINIF