B�ceklerin Savunma Sistemleri Ve B�cekler Aras� M�cadele 25 dakika

����������� Dokumac� kar�ncalar�n yuva in�as� bir grup i��i kar�ncan�n uygun bir yaprak bulmas�yla ba�lar. Bir grup kar�nca dizilir yapra��n kenar�n� �eneleriyle tutar. Bir grup i��i kenarlar� bir arada tutarken di�erleri yava��a larvalar� s�kar incecik ipek iplik�ik ��kar�r. Sonra kar�ncalar t�pk� usta terziler gibi yapra��n u�lar�n� birbirlerine tutturur. Dokumac� kar�ncalar�n m�kemmel in�aat�� olmalar�n� sa�layan �ey onlar� ayn� zamanda muhte�em y�rt�c�lar haline de getirir. Dokumac� kar�ncalar kendilerinden kat kat b�y�k d��manlar�na kar�� birlik olurlar ve onlar� yok ederler. Bir anda binlerce kar�nca d��mana sald�r�r �eneleri iler derileri par�alar ve a��k yaraya formik asit p�sk�rt�rler.

����������� Baz� b�cekler ise �evrelerine pis kokular p�sk�rterek kendilerini d��manlar�ndan korurlar. Kimyasal ekoloji bilim dal� hayvanlar�n nas�l koku ve tat duygusuyla nas�l ileti�im kurdu�unu inceler. Bombac� b�ce�i d�nyan�n en iyi savunma yapan b�ce�i olarak bilinir. Bombard�man b�ce�inin gizli� silah� hemen hemen her y�ne m�thi� bir kesinlikle ate� eden bir makineli t�fek paleti. Bombard�man b�ce�inin karn� iki yumrudan olu�ur. Bunlar�n her birinde farkl� kimyasal madde bulunur. B�cek kendisine yakla�an tehdidi sezdi�i anda bunlar� patlama odas�nda kar��t�r�r ve ate� eder. Bu b�cek 100 derecede ate� eder. Hi�bir y�rt�c� bu b�ce�i a�z�na almak istemez. Do�ada bulunan b�t�n i�ren� tatl� b�ceklerin aras�nda tad� en k�t� olan bombard�man b�cekleridir.

����������� E�er bir b�cek �zellikle sald�r�ya a��ksa do�a ona birden fazla savunma silah� sa�lar. Bal ar�s�n�n k�t� tat gibi bir �zelli�i var ancak sorun �u ki bu kendisini yemek isteyene kar�� bir silah. Yavrular� yemek istedi�i i�in bal ar�s�n� �ld�rmek isteyene kar�� i�e yaramaz. Bir �nc� e�ek ar�s� bir bal ar�s� kovan� buldu�unda �nce kimyasal bir madde ile i�aret koyar ve sonra kendi kovan�na d�nerek karde�lerine haber verir. Sonra hep birlikte bal ar�s� kovan�na d�ner. Bir avu� e�ek ar�s� bal ar�s� savunmas�n� yar�m saatte yok ederek yavrular� avlarlar. Ancak Japon bal ar�s�n�n kendisini b�yle bir olaydan koruyacak bir �zelli�i vard�r. Buna �nc�y� k�zartmak denir.� �nc� e�ek ar�s�n�n o�ulcu�un i�erisine girmesine izin verirler sonra y�zlerce ar� �nc�y� bir anda sarar. Ar�lar kar�nlar�n� titreterek ortak v�cut s�cakl�klar�n� art�r�rlar. E�ek ar�lar� 115 dereceye kadar dayanabilirler ancak bal ar�lar� ortak v�cut s�cakl�klar�n� 117 dereceye ��karabilirler ve �nc� e�ek ar�s�n� �ld�r�rler. B�ylece yuvalar�n yerini belirli hale getirecek e�ek ar�s�n� �ld�rerek yuvalar�n� korurlar. Bal ar�lar� bu �zellikleri ile ne kadar g��l� olduklar�n� g�sterseler de do�adaki sokucu en sald�rgan b�cekleri sar� ceketlilerdir.

����������� Sar� ceketliler Amerika�da ki yaban ar�lar� aras�nda en fazla yumurta b�rakan canl�lard�r. Bunlar Amerika�da her y�l 50�den fazla insan�n �l�m�ne neden olurlar. Bunlar�n en sald�rgan oldu�u d�nem yaz sonudur. ��nk� bu d�nemde larvalar� geli�me a�amas�ndad�r. Tek bir sar� ceketlinin sokmas� �l�me neden olabiliyor ancak sorun �u ki bu canl�lar hi�bir zaman tek dola�mazlar. Bunlar� bulundu�u ortamdan uzakla�t�rmak i�in b�cek�iler yuvay� koruyucu elbiseler sayesinde yerle�im alan�ndan daha uzak b�lgeye ta��rlar.������

A�a��daki sorular�n cevaplar� filmin ayr�nt�s�nda vard�r.

1. Kar�ncalar�n formik asit �retme amac� nedir?

2. Bombard�man b�ce�inin savunma mekanizmas� nas�ld�r?

3. Bal ar�lar�nda tat �zelli�i cinsiyet ayr�m�nda kullan�labilir mi?

4. B�cekler i�in sald�rganl�k neyi ifade eder?

5. Kimyasal ekoloji alan�nda �al��an ekologlar nelerle u�ra��rlar?

6. �nc� e�ek ar�s�n�n g�revi nedir?

7. Sar� ceketlilerin en �nemli �zelli�i nedir?

Emre �AH�N E��T�M B�YOLOJ� 5.SINIF