Beyin Organ Davran�� Simulasyonu ve Biyo-Teknoloji Geli�meler 15 Dakika

Bilim adamlar� yapay zek�ya sahip robot yapabilmek i�in do�al d�nyaya ba�vuruyorlar. �lk anda sadece robotun tekerleklerini d�nd�rmesini sa�lan�r, �ocu�un ayakta durmaya �al��mas�na benziyor, bacaklar� var ama y�r�meyi bilmiyor. Aynen insanlar gibi ��renmek zorunda farkl� �eyler deniyor ve �d�lle neyin iyi neyin k�t� oldu�unu ��reniyor. Japon robotlar sallanabiliyor, mesafeyi �l��p do�ru hareketler yapabiliyor. M�hendisler �nce y�r�meyi taklit ediyor. �lk modeller insan�n karma��k ve dinamik y�r�y���n� taklit eden bacaklar geli�tirmeye odaklanm��t�r. Sonra ki modeller de y�r�me, denge sa�lama yetene�ini art�rmak i�in m�hendisler robota bir ba�, g�vde ve kollar ekleyerek robotun cisimleri kavramas�n� veya hareket ettirmesini sa�lad�. Boyu sadece 110cm ve a��rl��� 57kilo olan son robotlar�: Asimo. �leri geri y�r�yebiliyor, k��e d�nebiliyor, hatta merdiven inip ��kabiliyor.

Daha zeki ve hareketli bilgisayarlar ve robotlar yapmay� ��rendik�e kendi v�cudumuz s�n�rlar�n� da o kadar fark ediyoruz. Ayr�ca organik ve yapay v�cut par�alar�n� birle�tirebilece�imizi anl�yoruz. Pil ve yapay pompalar�n deste�i ile �al��an sorunlu kalpler al���lm�� bir durum. Art�k sa��rl�k sorunu olanlar�n i�itme yetene�ini ameliyatla artt�rabiliriz. K�rlerin g�rmesini sa�laman�n e�i�indeyiz. Beyin veya retinaya yerle�tirilen bilgisayar �ipleri sayesinde baz� hastalar ����� hatta baz� temel �ekilleri ay�rt edebiliyor. Beyinle bilgisayar aras�nda i�birli�inin s�n�rs�z uygulama alan� var.

Basit bir d��meyi �evirmek i�in beyin dalgalar� kullan�labilir. Yak�nda karma��k makineleri kontrol etmek i�in sadece d���nme g�c� yeterli olabilir. NASA�daki bilim adamlar� pilotlar� sadece u�a�� d���nce g�c�yle u�urabilece�i �zerinde �al���yor. Bilim adamlar� takma kol ve bacaklar� sadece d���nce g�c�yle kontrol etmek i�in beynin i�ine terminaller yerle�tirmeyi ama�l�yor.

1000�li y�llarda enfeksiyonu �nlemek i�in kol ve baca��n kesilmesi yayg�n bir uygulamayd�. 2000�li y�llarda karma��k biyonik kol ve bacaklar kullan�ld�. Makineler kalp, karaci�er ve b�brek fonksiyonlar�n� yerine getirebiliyor. 3000�li y�llarda kendimizinkinden daha iyi mekanik v�cutlar yaratabilece�iz. Sayborglar insanlarla birlikte ya�ayabilir.

Kol, bacak ve organ nakli uygun d�n �r bulunmas�na ba�l�, yine de bir�ok tehlike mevcut. Dokular uymayabilir ve v�cudun ba����kl�k sistemi yeni par�alar� redde bilir. En ideali kendi h�crelerimizden yeni v�cut par�alar� �retmek olurdu. Do�a bunu yap�yor, yeti�kin kuyru�u hatta bacaklar� bile kopsa yeniden b�y�yebiliyor. V�cutlar�nda kendilerini kemik ve kas yapacak di�er h�cre tiplerine d�n��t�rebilen h�creler var. ��K�k h�cre�� de denilen bu h�creler bizim v�cudumuzda da var. En �ok embriyoda aktif haldeler ve v�cudun �e�itli par�alar�n� olu�turmak i�in b�l�n�yorlar. Ancak k�sa s�re �nce bilim adamlar� yeti�kinlerde de bulunduklar�n� ke�fetti. K�k h�creler beyindeki sinir h�creleri gibi sakatl�klar� tedavi etmenin veya organ �retmenin anahtar� olabilir.

A�a��daki Sorunlar� Cevaplar� Filmin Ayr�nt�s�ndad�r.

1. En ba�ar�l� insan benzeri robot �retici �irketi nerededir ve bu �irketin ad� nedir?

2. Kendi v�cut h�crelerinden yeni v�cut par�alar�n� hangi hayvan �retir?

3. Binli y�llarda enfeksiyonu �nlemek i�in kullan�lan y�ntem nedir?

4. Son �retilen robotun ismi, kilosu ve boyu ne kadard�r?

5. �nsanlarla birlikte ya�ayaca�� d���n�len robotlar hangileridir?

6. K�k h�creler ne demektir? A��klay�n�z.

7. K�k h�creler v�cudumuzda en �ok ne zaman bulunur?

������ Kadir G�KPINAR E��T�M B�YOLOJ� 5. SINIF