��� �nsan beyni son
b�y�k �nc�llerden biri, beyin evrende bulunan en karma��k yap�lardan biri, ilk
defa cinsel ili�ki esnas�nda beyinde neler oldu�unu biliyoruz baz� beyinlerin
k�t�c�l olmas�n�n sebebi nedir. Teknoloji sonu�ta beynin s�rlar�n� ��zmeye
ba�lad�. Beyin hayat�m�z�n her y�n�n� kontrol ediyor. �nsanlar evrimle�tik�e
beyin iki kat�na ula�t�. A��rl��� sadece bir bucuk kilo, v�cudumuzun ald���
enerjinin y�zde yirmisini kullan�yor. Beynin k�s�mlar�ndan olan beyin sap�
di�er memelilerle ortak olan bir �zelli�imizdir. Beyin sap� kalp, solunum, kan
bas�nc� gibi hayati olaylar� y�neterek bizi hayatta tutuyor. Bir �stteki sistem
daha geli�mi�tir ve limbik sistem olarak
adland�r�l�r. Limbik sistem duygular�n i�lenmesinde
�nemli bir yap�d�r. Amyglada bir t�rnaktan b�y�k
olmamas�na ra�men beynimizin duygusal tepkilerini y�neten merkezleridir. Bu
duygulardan en basiti ve en g��l� olanlar�ndan korku hepimizin payla�t��� bir
duygudur. Askerler beyinlerinin verdikleri korku tepkisini de�i�tirmek i�in
�zel e�itimden ge�iyor. Amyglada beynin en �ok ba�lant�s�
olan k�sm� b�lgesidir. Beyin sap�na sinyaller g�ndererek bedensel tepkilerin
yol a�mas�na neden olur. Terlemeye ba�lars�n�z ve kalp at��lar�n�z y�kselir.
Bir s�re donup kalabilirsiniz veya ka�abilirsiniz. Ba�l�kl� boks e�itimi olarak
bilinen bu egzersiz bir savunma stratejisinin bir par�as�d�r. Amerika donanmas�
amygladan�n �artlanmas�nda kullan�lan y�nteminden
biridir, ��renciler sa��r ve k�rd�r. E�itmenlerimiz bir senaryo olu�turuyor.
Ard�ndan ba�l�k ��kart�l�yor, ��rencinin tepki vermesi bekleniliyor. Ba�l���n
alt�ndayken d���ncelerinizi toplaman�z ve kar��la�abilece�iniz senaryolar�
d���nmeniz i�in �ok k�sa bir zaman�n�z var bazen en do�ru tepki do�ru ve
�l�mc�ld�r. Bazen de �iddet i�ermez e�itim yapman�n en do�ru yolu insanlar�
korkutucu durumlarla kar�� kar��ya b�rakarak bunlara al��malar�n� ve
kar��la�t�klar�nda nas�l davranmalar� gerekti�ini sa�lamakt�r. Devaml� olarak
korkutucu durumlarla kar�� kar��ya kalan askerler aksi takdirde yanl�� hareket
etmelerine ve �ld�r�lmelerine yol a�abilecek korkular�n� bast�rmay� ��reniyor. Peki,
ama beyinleri bunu nas�l yap�yor bilim insanlar� insan geli�tik�e beynin
korteks ad� verilen ba�ka bir k�sm�n�n korkuyla ilgili oldu�unu g�rd�, beynin
bizi insan yapan k�sm� Frontal kortekstir. E�er amyglada beynin birinci kat� ise kortekste ikinci kat�d�r.
D�rt adl� loba ayr�lan ve beyni saran ince buru�uk d�� katmand�r. Bir maymunun
korteksini a��p d�zle�tirecek olursan�z b�y�kl��� bir sayfa olacakt�r. Bizim
korteksimiz ise d�rt sayfa b�y�kl���ndedir. Buru�uk olmas�n�n sebebi ise
kafatas�m�z�n i�ine s��mas� gerekti�i i�indir. Frontal
loblar g�zlerimizin hemen �zerindeki b�l�mde bulunur. Bunlar beynin en iyi
odalar�d�r. �nsan evrimle�tik�e Frontal loblar
bilin�li ve mant�kl� alanlar haline geldi. Problemleri burada ��z�yoruz. Bilim
adamlar� bilgilerin amygladaysa, Frontal
loptan nerdeyse iki kat bir h�zla ula�t���n� tespit etti�inde bu korku
ara�t�rmalar�nda b�y�k bir a��l�m ger�ekle�tirdi. Farkl� beyin sinyallerinin
h�z� olas� bir tehlikeye nas�l bir tepki verece�imizi, i�g�d�sel olarak
bilmedi�imiz takdirde, Frontal loplar do�ru tepkiyi
belirleyene kadar donup kalabilece�imiz anlam�na geliyor. Amyglada
korku ile ilgili �ok h�zl� sinyaller alabilir. Ancak bunlar bazen yanl��
olabiliyor. Durum size k�sa bir s�re i�erisinde bu bir korku durumu de�il
diyebilir ve korkunuz ge�er. Donanma e�itiminin kendini g�sterdi�i nokta budur.
Durumlara g�re h�zl� ve kesin tepkiler yaratarak askerlere bu gecikmeyi
azaltmay� ��retiyor. Donanman�n beyin e�itim tekniklerinden biride, askerlerin
bo�ulma gibi �ok b�y�k bir korkuyla ba�a ��kmas� i�in ba�ka bir �eye ihtiyac�
var.� Uzmanlar beynimizin suyun alt�nda
mahsur kalmaktan korkmak �zere programland���na inan�yor. Bunun sonucu olarak
beynin havaya ula�mak g�d�s�n� kontrol etmek neredeyse imk�ns�zd�r. Bu y�zden
adaylar su alt� havuz yeterlili�i testi ge�mek i�in
�ok �aba g�steriyor. Havuz testi buradaki kariyerleri i�in �ok �nemli suyun
alt�nda bu korkuyla nas�l ba�a ��kt�klar� test ediliyor. Suyun alt�nda
kendilerini kontrol taciz ve planl� taciz uygulan�yor ve bununla nas�l ba�a
��kt�klar�na bak�yoruz. ��renciler suyun alt�nda yirmi dakika ge�iriyorlar ve
bu s�re i�erisinde e�itmenler defalarca solunum cihazlar�na sald�r�yorlar.
S�renin yar�s� boyunca havas�z kal�yorlar. Havalar� kesiliyor hava hortumlar�
zor durumlarda d���mleniyor. Bu sorunlara bir dizi acil durum prosed�r� halinde cevap vermeleri gerekiyor. Ekipman�n nas�l
kurtulaca��yla ilgili bilgiler testin �ncesinde ad�m ad�m
adaylar�n beynine kaz�n�yor. Bu bilgilerin harfi harfi
uygulanmas� gerekiyor ancak teoriyi prati�e d�n��t�rmek kolay de�il, dibe
inince e�itmenler yan�n�za gelip size sald�rmaya ba�l�yor. Maskenizi ��kart�p
s�rekli size stres yapt�r�yorlar ve stres art�k�a bununla nas�l ba�a
��kt���n�z� g�rmek istiyorlar. ��rencinin havas� azal�nca beynin amyglada s� �panik d��mesine basarak onun y�zeye
��kmas�n� sa�l�yor. E�er kontrol� elinde tutmak istiyorsa Frontal
lobun beyindeki bu m�cadeleden galip ��kmas� gerekir. Fiziksel olarak
zorlay�c�, nefesinizi normal olarak tuttu�unuz s�reden daha fazla tutman�z
gerekir. Bu testten �o�u ��renci ba�ar�s�z oluyor. Askerlerin havas�z kald���
s�rece ya d���mden kurtulmak i�in az sahip oldu�u nefesi bilin�li kullanacak ya
da suyun y�zeyine ��kacakt�r. Donanma ba�ar�s�z olan askerlerin sebebini
bulmaya �al���yor. Nefes alamamak kadar korkun� ne olabilir ki bu �ok b�y�k bir
stres tepkisine neden oluyor. Olaylar� d���nmeye ve kontrol etmeye engel olan
stres hormonlar� b�y�k miktarda salg�lanmaya ba�l�yor. Normal �artlarda beyin
k���k elektrik sinyalleri kullanarak ileti�im kurar beyin sinir h�crelerinden
di�er h�crelere saatte �� y�z elli kilometreden daha h�zl� elektrik ak�mlar�
g�nderiyor. Bu beyninizin v�cudunuza bir �ey yapman�n yoludur. Ancak beyin
bask� alt�nda oldu�u durumlarda kimyasal hormonlar salg�lar. Beynin korkuyu
hisseden b�l�m� amyglada v�cudun kan ak���na
adrenalin ve kortisol hormonu salg�layan bir
zincirleme reaksiyonunu tetikler. Stres hormonlar� v�cudu h�zl� bir �ekilde
tepki vermeye zorlar. Solunum kalp at��� ve kan bas�nc�n� art�r�rlar. V�cut
ac�ya daha dayan�kl� hale gelir. �kici teknik olan zihinsel tekrar ya
g�rselle�tirme, bir aktivitenin s�rekli olarak zihninizde
ger�ekle�tirilmesidir. B�ylece ger�ekte denedi�inizde daha do�al olarak
yapars�n�z. ���nc� bir teknik olan kendinizle konu�ma ��rencinin d���ncelerini
odaklanmas�n� sa�l�yor. Son teknik heyecan kontrol� nefes alma �zerine bir
tekniktir. Uzun nefesler vermek v�cudun rahatlama refleksini taklit eder ve
beyne daha fazla oksijen gitmesini sa�lar ve daha iyi �al���r beyin. Bu
teknikleri kullanmak donanmada ba�ar�y� belli bir oranda art�rm��t�r. Betin
t�r�m�z�n hayatta kalmas�n� garanti alt�na almak i�in bizi �ok g��l� bir cinsel
d�rt� ile donatm��t�r. Orgazm insan�n ya�ayabilece�i en g��l� deneyimlerinden
biridir. Hollanda da bir bilim adam� seks ara�t�rmalar�nda ilk defa orgazm
esnas�nda erkek ve kad�nlar�n beyinlerinde neler oldu�unu ortaya ��kartmaya
�al���yor. N�ro g�r�nt�leme teknikleriyle beyinde
neler olup olmad��� kolayl�kla ��renilebiliyor. Bunu g�r�nt�lemek i�in g�n�ll�
�iftlere ihtiya� var. Erkek veya kad�n radyoaktif oksijen g�r�nt�leyici enjekte
edilmesini kabul eder. Erkekler e�leri taraf�ndan orgazm edilinceye kadar
uyar�l�r. Bunlar olurken ba�lar� pet taray�c� olarak adland�r�lan �� boyutlu
g�r�nt�leme bir makinenin i�ine girecek �ekilde yatarlar. Pet taray�c� sadece
kan ak���n� �l�er beynin farkl� b�l�mlerine giden kan miktar�n� �l�er. Beyinde
kilometrelerce uzunlu�unda damarlar bulunuyor. Sinirler ate�lemekle me�gul
oldu�unda bol miktarda enerji dolu ve oksijen dolu kana ihtiya�lar� vard�r.
Ate�lemediklerinde ise �ok az kana ihtiya�lar� oluyor. Bu �ekilde orgazm
olaylar�nda beynini hangi k�s�mlar�n�n �al��t���n� g�rebiliyoruz. Bu incelemede
erkek ve kad�n beyinleri aras�nda olduk�a farkl� sonu�lar ortaya ��kt�. Erkek
beyni orgazm ve bo�alma sonucunda beynin �e�itli b�l�mlerinin �al��t���n�
g�r�rs�n�z. Erkek orgazm s�ras�nda kan beyin sap�n�n �n k�sm�na h�cum ediyor.
Beyin sap� beynin en eski b�l�m�n�n olmas� yan� s�ra Dopamin
salg�lanmas�n� kontrol b�l�m�d�r. Kad�n beyni orgazm esnas�nda b�y�k bir b�l�m�
kapan�r. Kad�nlarda endi�e, korku, dikkat ile ilgili b�t�n beyin b�l�mleri
orgazm esnas�nda kapal�d�r. Kad�nlar orgazm esnas�nda bilincini kaybedebilir
erkekler kaybetmez. Dopamin beynimizin bir�ok �ey
yapmada motive etmede �nemli bir rol oynuyor.�
Bilim bize bir yama� para��t��s�n�n daha atlamay� d���nmeye ba�larken
beynini Dopamin salg�lamaya ba�l�yor. Sekste oldu�u
gibi Dopamin yine beklentiyi olu�turma rol�n� oynuyor
ancak seksin aksine amyglada kapanm�yor korku
sinyalleri g�nderiyor. Bilim insanlar�n �zerinde d���nd�kler b�y�k sorulardan
biride belirli ki�ilik tipleri ne �ekilde ahlaki kararlar verdikleridir. Psikopatlar�n
beyinleri onlara k�t� �eyler yapt�r�yor. Ara�t�rmalar her y�z ki�iden birinin
psikopat oldu�unu g�steriyor. Psikopatlar d���nmeden konu�uyorlar ve
y�zeyselseldirler. Psikopatlar�n en belirgin �zelli�i vicdan sahibi
olmamalar�d�r. Bilim adamlar� psikopatlar�n beyinlerine bak�p k�t� d���ncelerin
sebebini bulmaya �al���yorlar. Psikopatlar benzer davran�� �r�nt�leri
g�sterirler. Fazlas�yla g�d�sel g��ebevari bir
hayatlar� var cinsellik konusunda se�ici de�iller mahk�mlar�n beyin taramas�nda
�u sonu�lara var�l�yor psikopatlar bir hata esnas�nda hatay� �ok
�nemsemedikleri ortaya ��k�yor. Ama bu onlar�n zeki olmad���n� g�stermiyor baz�
psikopatlar�n zek�lar� �ok y�ksektir. �ok �abuk sinirleniyorlar ve d���nmeden
hareket ediyorlar. Ayn� zamanda �ok sinsidirler. �kinci bir testte ise
mahk�mlardan �e�itli foto�raflar� ahlaki ihlal a��dan de�erlendirmeleri
isteniyor. Bu de�erlendirme sonucu psikopatlar�n beyinlerinde amyglada ve Frontal lob aras�nda
d�zg�n bir ileti�im olmad���d�r. Psikopatlar� amygldas�n�n
normal insana g�re y�zde on yedi k���k olmas�d�r. Empati duygusundan
yoksundurlar. Ahlak sistemi geli�memi�tir. �st�n zek�l� insanlar�n haf�za
kapasiteleri �ok y�ksektir. Bu insanlar�n zek�lar� sadece bir alanda kendini
g�sterir. �rne�in iyi resim �izen birinin sosyal y�nden zay�f olmas�, haf�za
aral��� en d���k olan amnezi hastas� haf�za aral��� yakla��k otuz saniyedir.
Otobiyografik haf�zas� �ok d���kt�r. Farkl� haf�za t�rleri beyinde farkl� bir
bi�imde depolan�r.� Daha �nce bir
m�zisyen olan bir insan�n ge�irdi�i bir hastal�k sonucunda amnezi hastas�
olmu�tur. Bu hastan�n baz� bilgileri unutmad��� g�r�lm��t�r. Ses ve konu�ma ile
ilgili haf�za b�l�m� d�zg�n �al��maktad�r. Beynin d�� korteksinde yakla��k on
milyar h�cre bulunmaktad�r.� Bir
milimetre k�pl�k k�sm�nda, d�� korteksindeki ba�lant�lar Samanyolu�ndaki
y�ld�zlardan daha fazlad�r. Bu ba�lant�lar say�s�na beyin �ok say�daki verileri
depolayabiliyor. Profesyonel oyunlarda spor performans� tamamen beyinle
ilgilidir. Art�k atletler beynin sahadaki performansta ne kadar �nemli oldu�unu
��rendiler. Nerdeyse b�t�n sporlar dinamiktir. Mili saniyeden mili saniyeye
karar vermeyi gerektirir. Bir aktiviteyi nas�l ger�ekle�tirdi�imizi Frontal lobdan ��reniriz antrenmanda en �ok beynimizin arka
k�sm�nda bulunan cerebellum k�sm�n� kullan�r�z. Cerebellum beynin eski k�sm�d�r. Nerdeyse tamamen
hareketlerden sorumludur. Hareketlerin karma��k dizisinden sorumludur. Cerabellum v�cudumuzda bulunan y�z milyar sinir h�cresine
sinyaller g�nderiyor. Kaslara ne yapmalar�n� gerekti�ini s�yl�yor. Frontal lob aktiviteleri d�zenleyerek �o�u zaman
kar��mayarak cerebellumun �al��malar�n�
s�n�rland�rmaz. Cerebellum prosed�rsel
haf�zay� kontrol ediyor. K���k beyin ne kadar �ok anterman
yaparsa kaslar� daha iyi kontrol etmesini ��renir. Beynin alt�nc� bir hisse
sahip oldu�u hissi, beyin duyumuz, kendimiz ve d�� d�nya aras�ndaki kap�lard�r.
Alt�nc� duyumuz, beynimizin ba�ka insanlar�n zihninin i�ine bakmas�n� sa�layan
olaylar� �nceden sezmemizi sa�layan veya �l�lerden gelen mesajlar� ileten bir
duygudur. Yap�lan ara�t�rmalar sonucunda hepimizde enerji oldu�unu bu enerjinin
t�pk� y�ld�zlardan gelen enerji gibi devam etti�idir. H�zland�r�lm�� g�r�nt�
tekni�inde ise g�r�nt� analizcisinin d�rt kat daha iyi �al��mas�n� sa�lar. Bu
teknoloji sava� pilotlar�n�n saniyede daha iyi karar vermesini, g�venlik
g�r�nt�lerinin polis veya g�venlik g�revleri taraf�ndan daha iyi incelenmesinde
kullan�labilir. Son y�llarda beyin ile ilgili �ok �e�itli �al��malar yap�l�yor.
Bu �al��malar sonucunda insanlar�n hayatlar�n� zorla�t�ran bir�ok engel a��lm��
olacakt�r.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�n da vard�r:
S1.Hareketleri
senkronize eden beynimizin hangi k�sm�d�r
S2.Frontal lobun g�revleri nelerdir
S3.
Ortalama bir insan dakikada kendisiyle ka� kelime konu�ur
S4 Oksijen
takip�isinin yar� �mr� ka� dakikad�r
S5 Dopamin hangi duygular�n �retimini sa�l�yor
S6 Hipokamp�s�n g�revi nedir
S7 Minemunizm nedir
S8 Beynin
ilk evrimle�en k�sm� hangisidir
S9 Heyecan
mod�lasyonu nedir
S10 Fizikte uzaktan ba�lanman�n ismi nedir
S11. Psikopat beyninin hangi �zellikleriyle normal insan
beyninden ayr�l�r?
S12.Ba�ar� psikopatlar�n �zellikleri nelerdir?
S13. �evrenin psikopat beyni �zerinde nas�l bir etkiye
sahiptir?
S14.Beyin verileri nas�l depoluyor?
S15. Beynin en eski b�l�m� hangisidir?
S16. ��e do�man�n bilimsel izah� nedir?