>

                                                Ben Franklin Teknolojisi, Paratoneri, Banknotun Bas�m�, Soban�n Mucidi Amerikan Kurucular�ndan45 dakika

Ben Franklin teknolojisi paratoneri bankonotun bas�m� soban�n mucidi

Amerikan kurucular�ndan olan ben Franklin �ag�n�n en b�y�k bilim adamlar�ndan biriydi.�im�e�i terbiye ettei d�nyan�n ilk pilini �retti mozarta ilham olan ensturman� geli�tirdi kalpazanl��� �nleyen bankonotu �retti.

Franklin on yedi y��nda abisine ait bas�m evinden ka�arak phaledelphia �ehrine geldi.be� paras�zd� .on y�l i�inde �ehrin en iyi bas�mc�s� oldu,k�rk dokuz ya��nda bu meslege veda ederek kendini bilime adad�.franklin ekektrikle ilgili �al��maya ba�lad�.1743 te �sko� bir bilim adam�n�n elektirikle ilgili g�sterisini izledikten sonra kendini tamamen piller �zerinde �al��maya verdi.elektrille ilgili �al��malar�na 1745 de ba�lad�.sadece yedi y�lda elektrigi hokkabazl�ktan devrim niteli�indeki bir bilime d�n��t�rd�.bu �al��malar� s�ras�nda�nemli bir �ey dada buldu.d�nyadaki her �eyde bir elektrik y�k� vard� ve bir �eyden gelip ba�ka bir �eye gidiyordu.elektrik �arj�n�n korunmas� kavram� modern bilimin bel kemi�ini olu�turmaktad�r.iki farkl� tip elektrik oldu�una kar�� ��kt� onag�re sedece bir ak�m vard�.bir s�r� kavanozu birle�tirip tek bir noktada b�y�k bir �arj elde etti ve bu ayg�ta batarya ad�n� verdi.bu ayg�t onu �ok �a��rtt�.franklin kendi labaratuar�nda ��kan k�v�lc�mla �im�e�in ayn� �ey oldu�unu d���n�yordu ve bunu kan�tlayabilirdi. Elektrikle ilgili kitab�n�n �evirisini yapan Frans�z bir yazar franklinin n�bet�i kulubesi ad�n� verdi�i deneyini yapmaya karar verdi.bunun i�in ah�ap bir kulubenin �zerine yukar�ya do�ru y�kselen sivri bir metal �ubuk konacakt�.e�er topra�a bat�r�larak yal�t�lm�� olan bu �ubuk bulutlardaki elektri�i �ekebilirse deneyi yapan�n elindeki topraklanm�� metel bir k�v�lc�m ��karacakt�.ve o k�v�lc�m c�k�.yazar deneyi franklinin �nerisi �zerine yapt�g�n� a��klad�.bu deney franklinin avrupada �nl� olmas�n� sa�lad�.ayn� deneyi Franklin bir u�urtman�n ucuna anahtar ba�layarak yapt�.y�ld�r�m�n bir elektrik de�arj� oldu�unu kan�tlamas�na ra�men tatmin olmad�.bunun prat�k uygulamas� olan paratoner �zerinde �al��maya ba�lad�.kiliselere ve se�kin insanlar�n evlerinin �at�lar�na paratoner koyma konusunda ikna etti.paratoner �at�n�n �st�nde durur ve �at�ya civatalarla tutturulur ve bir kabloyla evin yak�n�ndan topraga iniyordu.ilk yap�lan bak�r paratonerler y�ld�r�m �arpmas� sonucu eridi�i i�in daha dayan�kl� ve topra�a daha derinden inen paratonerler yapt�.y�ld�r�m� terbiye etmesi onu fransada �nemli bir ki�i yapar.amerikan devrimi i�in zemin olu�turur.amerikan kurulu� belgelerinin en �nemli kat�l�nc�s� ve amerikan�n en �nemli diplomatlar�ndan biridir.

Altm�� y�l�n� teknolojik ��mineler yapmak i�in harcar.evleri daha iyi �s�tabilmek i�in a��k ocak ��mineler �zerinde �al��t�.yapt��� ��mineye phelsilvania ��minesi ad�n� verdi.bu ��minedeki en �nemli yenilik ate�in tam arkas�nda bulunan bir hava kutusudur.sokok lambalar�n� geli�tirerek daha iyi ayd�nlatma sa�lad�.1783 te pariste Frans�z aristokratlae�n�n gece ge� saatlere kadar �al���p sabah ge� kalkt�klar�n� g�rd� g�n ���g� ziyan edilitor ve bu s�rada pahal� mumlar kullan�l�yordu.saatleri geri alma fikri do�du bu fikri iknci d�nya sava��nda amarikada uyguland�.1743 te bir gece ay tutulmas�n� izledi�i s�rada izlemeye haz�rlan�yordu fakat g�r�nt� bir firt�na taraf�ndan engellendi. Frankin zaman�na kadar f�rt�nan�n kuzey do�udan esti�i varsay�l�yordu. F�rt�nan�n g�ney bat�dan kuzey bat�ya hareket etti�i sonucuna vard�. �lk modern hava tahmincisidir. K�resel iklim de�i�ikleri hakk�nda yaz�lar yazm��. Kuzeni ile birlikte ilk gulf stream haritas�n� �izmi�tir. 1757 de ingilterede ya�ad��� s�rada bir konser izledi. Bu konserde sanat�� su dolu �arap kadehlerinin kenarlar�n� d�nd�rerek sesler ��kar�yordu. Bundan etkilenerek bardak armonikas�n� icat etti. 37 tane barda�� b�y�kl�klerine g�re i� i�e ge�irdi. Mozart ve bethoven bu alet i�in beste yapm��lard�r. Aletin �mr� piyanonun 19. y�zy�lda �n bulmas�yla son bulur. Bir bas�mc� olarak sahtesi �retilemeyen paray� icat etmi�tir. As�l ge�im kayna�� phelsilvaniagazetesidir. Bu gazete �ok seviliyor, kolonilerdede matbaa a��yor. Posta m�d�rl���n�n ba��na gelmi�tir. Hen�z 22 ya��ndayken phesilvania kolonisini ka��t para kullanma konusunda ikna ediyor.

Bu paran�n bas�m yetkisi kendisine verildi.Kalpazanlara kar�� i�inde zor bulunan ara y�zlere sahip ve baz� s�slemeler bulunan sahtesi �retilemeyen paray� icat etti.���t�lm�� mika tozlar�n� kat�la�t�rarak ka��d�n i�ine yerle�tirmek istiyordu. Yapraklar�n taklit edilemeyece�ini ��rendikten sonra ka��tlara yaprak bask�s� yapar.Bunun i�in bak�r plakalar yapar.Bunlar� nas�l yapt���n� kimse bilmiyordu.Yapraklar� plastik bir plakan�n �zerine yerle�tirip �zerine s�v�la�t�r�lm�� metal d�k�yordu .

Fransa�da b�y�k el�i oldu�u s�rada net g�rememekten �ikayet�iydi okuma g�zl���n�n sadece alt k�sm�n� kulland���n� fark etti, uzak g�zl���n�n ise sadece �st k�sm� kullan�l�yordu. Bu iki cam� ortadan kesipbirbirleriyle yap��t�rd�.En kal�c� bulu�udur.Fh�kadelph�a k�t�phanesini kurdu.On iki ki�ilik ustalardan olu�an deri �nl�kl�ler kul�b�n� kurdu.Daha sonra bu kul�p Amerikan felsefe toplulu�u ad�n� ald�.Amerika�da ilk din ayr�m� yapmayan koleji kurdu .Bu topluluk i�in hastane a�t�,toplulu�uyla beraber ilk g�n�ll� itfaiye te�kilat�n� kurdu.Bu topluluk ayn� zamanda ilk g�n�ll� deniz kuvvetidir.En b�y�k bulu�u birle�ik milletlerin kendisidir.1750 den beri kolonileri birle�tirmeye �al��m�� ve Fransa�yla dostluk anla�mas� imzalam��t�r.Amerikan kurucular�ndand�r.


 

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

 

1.Franklin�in elektrikle ilgili buldu�u kavram nedir?

2.Saatleri ileri alma fikri ortaya nas�l ��km��t�r?

3.Mozart ve Bethoven�in besteler yapt��� aleti neden esinlenerek yapm��t�r?

4.�zerinde en �ok �al��t��� icad� nedir? Ve bu �al��malar� nelerden kaynaklanmaktad�r?

5.En kal�c� bulu�u nedir? Ve bu bulu� nas�l ortaya ��km��t�r?

6.Neden sahtesi �retilemeyen para basmak istemi�tir?

7 Para basmada kulland��� y�ntemler nelerdir?

8.Kurdu�u kul�p i�in hangi �al��malarda bulundu?

9.Politikaya at�lma sebepleri nelerdir?

10.paratonerin icad�n�n insanl�k a��s�ndan �nemi nedir?

 

�ahver ERTUN� B�YOLOJ� E��T�M 3. SINIF 2010