Bedensel B�y�kl���n Evrimdeki Konumu, Avantaj� ve Dezavantaj� 45 dakika

Hayvanlar�n boyutlar�n�n de�i�medi�ini ve y�llard�r ayn� boyutlarda oldu�unu san�r�z fakat evrimsel s�reci inceledi�imizde bunun b�yle olmad���n�n fark�na var�r�z.

Bir fille kar�ncay� kar��la�t�rd���m�zda hangisi b�y�kt�r sorusuna nas�l cevap veririz.Filler daha b�y�kt�r deriz.Asl�nda kar�ncalar daha b�y�kt�r ��nk� bilim bunu biok�tleye g�re alm��t�r.Fillerin biok�tlesi 3milyonken,kar�ncalar�n biok�tlesi 33milyondur.A��rl�k,uzunluk, boy sabit de�ildir.

C�sse hayvan�n kaderini belirler.Fillerin akrabas� olan mamutlar bir milyon sekiz y�l �nce ortaya ��km��lard�r.Bilim adamlar� bir �ok kaz� sonucunda baz� fosiller elde etmi�lerdir.Bunlardan biri olan arka bacak kemiklerini kar��la�t�rd�klar�nda aralar�nda b�y�k boyutsal farkl�l�klar�n�n oldu�unu g�rm��lerdir. Bu kemiklerin ya�lar�n� inceledi�inde k���k kemikli mamutun yavru olmad���n�,bunun tam tersine onun daha ya�l� oldu�unu saptam��lard�r.Mamutlar�n k���k boyutlardan b�y�k boyutlara evrimle�ti�ini g�r�r�z.

Pasifik okyanusundaki Galapagus adalar�ndaki hayvanlar di�er ana karadaki arkada�lar�ndan 3,5 kat daha b�y�k ve 320 kiloya kadar da ula�m��lard�r.�nce k���len sonra b�y�yen tekrar k���len mamutlar neden k���ld�?Ara�t�rma yapan bilim adamlar� �ncelikle bu de�i�imin �evreden kaynakland���n� d���nerek �nce adan�n tarih�esini incelemi�tir.Ada jeolojik zaman s�recinde sular�nda y�kselmesi ile sivrile�mi�,dik yama�lar halinde �� k���k adaya b�l�nm��t�r.Mamutlar hayatta kalmak i�in besin aramaya ��kt�klar�nda dik yama�lar�n e�imine hepsi dayanamam��t�r.Ana kara mamutlar� ancak 20-25 derece e�imdeki dik yama�lara dayanabilmi�tir.E�im 30-35 dereceye ��kt���nda sadece buna pigme mamutlar� dayanabilmi�tir.B�ylelikle ana kara mamutlar�n�n nesilleri t�kenmi�tir.Sadece pigme mamutlar� ya�am�� ve nesillerini �o�alm��t�r.Evrimsel anlamda uyum s�reci ba�lam��t�r.Arazi ko�ullar�,besin kaynaklar� onlar� sahip olduklar� c�sseden onda bir a��rl��a indirmi�tir.�nsanlar gelinceye kadar �evreye uyum sa�lay�p hayatta kalm��lard�r.Bir bilim adam� nesillerinin t�kenmesinin en b�y�k kayna�� olarak insanlar� g�rm��t�r.Mamutlar� geri getirmek i�in klonlamay� destekledi�ini �ne s�rd�.

D�nyan�n en b�y�k b�ce�i olan Titan bok b�ce�idir.B�ceklerin en b�y�k boyutlara ula�t��� d�nem oksijen y�n�nden atmosferin en yo�un oldu�u d�nemdi.Ak�llara neden b�cekler o zamanlardaki gibi b�y�m�yor sorusunu getirebilir.Art�k atmosferde b�ceklerin geli�ebilecekleri yo�unlukta oksijen olmad���ndan�Bilim adamlar� normal �artlardaki %21 lik oksijen oran�nda ya�ayan b�cekleri %30luk oksijen ortam�nda ya�atm��t�r.Sonucunda %25 daha b�y�k b�cekler elde etmi�tir.

Soropotlar et obur olan bir dinozor �e�ididir.Bilim adamlar� bunu incelerken evrime �evrenin �ok b�y�k etkisi oldu�unu d���nerek o zamanki d�nyan�n� dinozorlar�n ya�ad��� zamanki d�nyadan farkl� oldu�unu fark etmi�tir.Bu hayvanlar�n boyun kemiklerini tomografide incelemi�lerdir.bunun �����nda bu kemiklerin �ok hafif hatta ku� t�y� gibi oldu�u,i�inde %60,%70 hava ile doludur.Bu kemiklerin kaslarla do�rudan oksijen sa�lad��� da d���n�l�yor.Bu kemiklerin g��l� olmad��� anlam�na gelmez.

Peki ya insanlar�

Son 100y�ldan beri insanlarda b�y�yor.Bu b�y�menin tercihlere g�re �ekillendi�ini g�r�yoruz.Tar�m insanlar�n yiyecek �e�itlili�ini azaltm��,besin eksilmesine ve boy k�salmas�na sebep olmu�tur.Boy 19.yy sonlar�na kadar bask� alt�nda kald�.Daha sonralarda bu bask�dan kurtularak geli�mi� d�nyan�n ortalamas�nda erkeklerde 1.75, bayanlarda 1.63 boya sahip olmu�tur.

T�m ko�ullar boyutlar� etkilemi�tir.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

1.De�i�en �evre ko�ullar�na ra�men baz� hayvanlar k���l�p baz� hayvanlar b�y�rken en az bir ya�am bi�imi 3.8 milyar y�ld�r ayn� ya�am bi�imini� s�rd�r�yor bu ya�am bi�imi hangisidir?

2.D�nyan�n en b�y�k kertenkelelerine ev sahipli�i yapan ada hangisidir?

3.En b�y�k kara hayvan� hangisidir? Nerede ya�ar fiziksel boyutlar� nas�ld�r?

4.Evrimle�me safhas� tam olarak bilinemeyen gizemli mavi balinalar�n avlanma teknikleri nas�ld�r?

5.Balinalar ne kadar s�rede g�nl�k g�da ihtiya�lar�n� kar��lar ve bunun boyutuyla ne gibi bir alakas� vard�r?

6.Soropotlar�n evrimle�mesi ile dinozorlar ya�amlar�n� devam ettirmi�lerdir.Dinozorlar�n h�k�mdarl�klar�na son veren olay� k�saca a��klay�n�z?

7.Boyut,yiyecek ve onu ararken harcanacak enerji aras�ndaki dengeyi bir �rnekle a��klay�n�z?

8.En k���k kara hayvan� hangisidir? Nerede ya�ar ve fiziksel boyutlar� nas�ld�r?a
������ ���������������������������������������������������������������������������������������������������Havva AKG�L 015
�������������������������������������������������������������������������������������������� Fen Bilgisi ��retmenli�i-4 2009