���
Gezegenimizin dayand��� son s�n�r ma�aralard�r. Ancak g�z� pek
maceraperestlerin gitti�i i� d�nyad�r. Ayaklar�m�z�n alt�nda kilometrelerce uzanan
ma�ara bacalar� ve koridorlar� uzan�yor. Meksika�daki Svalov Ma�aras� 400m
derinli�indedir. Derinlikleri insano�lu Aya ayak basmadan iki y�l �nce ke�if
edilmi�tir. Bu ma�arada �ok de�i�ik canl�lar ya�ar. Ma�aralar karanl�kt�r ve
canl�lar�n ya�am� i�in zordur. Fakat ya�ayan canl�larda bulunmaktad�r. �rne�in
yenizellanda da ki ma�ara ate� b�ce�i tavandan a�a��ya do�ru sarkan ip �eklinde
haz�rlad��� mukustan yapar bu ipi bu iple avlar�n� yakalar ve canl� yerler.
��ini �ansa b�rakmay�p v�cutlar�n�n son k�s�mlar�nda kimyasal tepkimenin sonucu
mavi bir ���k belirir b�ylece daha �ok dikkat �ekerler. D�nya ma�aralar�n
�o�unu tek bir kaya t�r� kire� ta��ndan olu�ur. Bu kire� ta�lar� deniz
kabuklar�ndan ve mercanlardan ��kan minerallerden meydana gelir.
���
Borneoda ki Geyik Ma�aras� ise ya�mur sular�n�n kire� ta��n� a��nd�rarak
olu�turur. Yeralt� nehri koridoru en b�y�k olan ma�arad�r. Bu ma�arada 3 milyon
yarasa bulunur. Yarasalar�n g�breleri ma�arada ya�ayan y�z binlerce
hamamb�cekleri i�in besin kayna��d�r. �ok ilgin�tir ama yenge�lerde
bulunmaktad�r ve onlarda g�breden beslenirler. G�ne� ����� olmad��� i�in bitki
yoktur ve besin kaynaklar�n� bu g�breden sa�larlar. O karanl��a ra�men
yarasalar y�nlerini y�ksek perdeli t�klamalarla bulurlar. Bu ma�arada birde kara
sahanlar ya�amaktad�r. Karasahan ku�lar� yuvalar�n� t�k�r�kle yaparlar. Bu
yuvalarda insanlar taraf�ndan da �ok �nemli olmaktad�r. Tehlikeli ve zor bir i�
olmas�na kar��n 60m y�kse�e t�rmanarak toplarlar ve k���k fincan�ms� yuvalar
gram� gram�na g�m�� de�erindedir. Yerine yeni yuvalar� 30 g�n i�erisinde
yeniden yaparlar. Borneo ma�aralar� her y�l kire� ta��n� a��nd�ran ya�mur
sular�yla b�y�meye devam eder. Ma�aradaki su in�ada eder eriyik maddenin bir
k�sm� havayla temasa ge�er kalsit minerali olarak tortulan�r ve sark�klar
olu�ur. Bu sark�klar h�zl� akarsa kalsit ma�aran�n zemininde birikir ve
dikitler olu�ur. Sark�t ve dikitin birle�mesiyle s�tunlar meydana gelir.
���
Meksikada ki su dolu ma�aralar d�� d�nya ile etkileri kesilmi�tir.
Meksika�n�n Yucatan yar�madas�nda g�l ve nehir yoktur.500 y�l �nce mayalar
ya�arken su ihtiya�lar�n� ma�ara obruklar�nda sa�lam��lard�r.563 km kadar belli
olmu�tur tehlikeli oldu�u i�in ilerisi bilinemez havan�n bitmesi �l�me neden
olur. Ke�if�iler yanlar�nda bir makara ip al�rlar ��nk� yollar�n� bulmalar� ve
�l��m yapmak yapmalar�na yard�mc� olur. Su dolu ma�aralar yan�lt�c�d�r. Tatl�
su ile tuzlu suyun bulu�tu�u yerde s�n�r katman vard�r. Hava gibi g�r�nen hava
de�il ba�ka bir su t�r� olabilir. Ma�aralarda dar ge�itler bulunmaktad�r.
����
Yenizellanda da ki yoksul ��valye adalar�n�n kayal�k ��k�nt�lar� vard�r
ayn� borneo da ki gibi baz� canl�lara s���nakt�r. Burada ise papaz bal�klar� ve
koca g�zler ya�amaktad�r. Ma�aradaki y�lanlar yarasalar� g�remezler fakat
yayd�klar� termal g�r�nt�de yayd��� �s�y� alg�layarak yakalar. Ve y�lanlar
ma�aradan ��kmadan besin ihtiya�lar�n� b�ylelikle giderirler.
�����
Baz� ma�aralar ada gibidir d�� d�nyayla ba�lant�lar� yoktur buda baz�
yarat�klar�n evrimle�mesi sonucunu ��kar�r. Troblobitler ma�aradan ��kmazlar
g�n ����� g�rmezler ve b�ylelikle g�zlerini de yitirmi�lerdir. Troblobitler
ger�ek ma�ara uzmanlar�d�r.
Ya�am olmayan ma�arada vard�r Meksika�da ki
Viyaluz Ma�aras�d�r. ��nk� suya beyaz rengini veren s�lf�rik asittir. Yer
kabu�undaki petrol rezervlerinden s�zan hidrojen s�lf�r gaz� oksijenle
birle�erek s�lf�rik asit gaz� ortaya ��kar. Bu ma�arada yarasalar tavana yak�n
yerlerde olduklar� i�in hayatta kal�rlar. Ke�if�iler solunum ve �l��m cihazlar�
kullan�rlar. Bu zor �artlara ra�men ma�ara moilleri ya�aya bilmektedirler. Bu
ma�arada birde sark�t�ms� olu�umlar vard�r dev bakteri kolonileridir. G�ne�
����� yoktur ama enerjilerini hidrojen s�lf�r gaz�ndan al�rlar.
������ Birle�ik Devletlerdeki ��l�n alt�nda bir
ma�ara oldu�u anla��ld� buraya Le�uvya �F�rf�r ad� verildi.1986 �da ma�arac�lar
gev�ek kaya taban�n� kazana dek gizli kalm��t�r.193 km �zerinde haritas�
��kar�ld�. En �a��rt�c� ve g�zel ma�ara olarak kabul edilmi�tir. ��nk� duvarlar
kristallerle kapl�d�r ve bu kristaller al�� ta��ndand�r. Bu ma�aran�n ya�mur
sular�yla a��nmad��� s�lf�rik asitle a��nd��� ortaya ��km��t�r.5m�lik koliler
kristallerle kapl�d�r. Ve son olarak ekstramofil bakteriler duvarlardaki
kayayla beslenerek ya�arlar. Bunlar gibi bilinmeyen ne kadar ma�ara vard�r kim
bilir?
���
��� A�a��daki Sorular�n
Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
1.Meksikada�ki Svalov Ma�aras� derinli�i ne zaman ortaya
��kt�?
2.Meksikada�ki Svalov Ma�aras�nda ya�ayan ma�ara ate�
b�ce�i av�n� nas�l yakalar?
3.Borneoda�ki Geyik Ma�aras� nas�l meydana gelmi�tir?
4.Borneoda�ki Geyik Ma�aras�nda ya�ayan canl�lar�n besin
kaynaklar� nedir?
5.Karasahan ku�lar� yuvalar�n� ne kadar s�rede yaparlar?
6.�nsanlar neden Karasahan yuvalar�n� toplar?
7.Borneoda�ki ma�aralar neyin etkisiyle b�y�meye devam
eder?
8.Dikit ve s�tun nedir?
9.Mayalar su kaynaklar�n� nas�l gidermi�lerdir?
10.Ke�if�iler neden yanlar�nda ip makaras� al�rlar?
11.Ma�aralar�n derinlikleri neden tam olarak bilinmez?
12.Su dolu ma�aralar neden yan�lt�c�d�r?
13.Y�lanlar yarasalar� g�rmedikleri halde nas�l yakalar?
14.Ya�am olmayan ma�ara hangisidir ve bu ad�n verilmesini
nedeni?
15.Ya�am olmayan ma�aradaki yarasalar nas�l hayatta kal�r?
16.Su olmadan da ma�ara olur mu?
17.D�nyadaki en g�zel ma�aran�n ad� nedir?
18.D�nyadaki en g�zel ma�ara olmas�n�n nedenleri?
�������������������������������� ��������������������������B��RA KAPTANER
�����������������������������������������������������������
����E��T�M FAK�LTES� FEN B�LG�S� ��RETMENL��� 4.SINIF