Ar�lar�n Sesizli�i
(ABD'de Ar� kovanlar� toplu yok oluyor) 45'
� T�m d�nyada, binlerce ar�
kovanlar�, birka� g�n i�inde bo�al�yor. Ekolojik dengenin k��e ta�lar�ndan biri
olan bu k���c�k hayvanlar�n neden yok oldu�unu, bilim adamlar� ��zmeye
�al���yorlar. Bilim adamlar� bu garip salg�n� �nleyemezse bal ar�s� yery�z�nden
tamamen silinecek. Ar�lar�n kaybolmas� insanlar�n hayat�n� etkiliyor. ��nk�
bitkilerin d�llemesini onlar yapar. Onlar olmazsa
toplayacak meyve de olmaz. Ar�lar 100 milyon y�ld�r polenleme g�revinin ba��ndad�r. Ar�lar�n �i�ekler ile aralar�nda simbiyotik bir ili�ki vard�r. Baz� ar�lar �i�eklerden nektar toplamak i�in para tonik
de�i�ikliklere u�ram��t�r. Bunun en g�zel �rne�i bal ar�s� m�hendislik harikas�
bir tasar�ma sahiptir. �Bal ar�lar� bizim
i�in �nemli olan y�z g�dan�n polenlenmesini sa�l�yor.
Oysa bu k���k canl�lar�n ba�� dertte, gizemli bir hastal�ktan dolay� d�nyada
pek �ok yerde yok oluyorlar. Bu duruma bilim adamlar�� koloni ��k�m hastal����
ad�n� veriyor. Ar�lar hasta olduklar�nda, kovan�n geri kalan�na hastal�k
yaymamak i�in kendilerini feda ederek �lmek i�in kovandan ayr�l�rlar. Ama bu kez kovandan ayr�lanlar�n say�s� olduk�a fazla. Bu
yok olu� i�in �ne s�r�len de�i�ik fikirler var. Bunlar ar�lar�n k�t� beslenmesi,
tar�m ila�lar�, parazitlerin zararlar�, cep telefonlar�n�n y�nlerini
�a��rtaca�� gibi de�i�ik fikirler �zerine ara�t�rmalar yap�lm��t�r. En
�nemlisi, yap�lan ara�t�rmalar sonucunda IAPV vir�s�ne rastlanm��t�r. Bilim
adamlar� bu vir�s� anlamaya ve m�cadele etmenin yollar�n� bulmaya �al���yorlar.
T�m d�nyadan h�k�metler acil fonlar ay�rarak sorunu ��zmeye �al���yorlar. E�er
ar�lar bu h�zla yok olmaya devam ederse, Pekin�de oldu�u gibi d�nyan�n pek �ok
yerinde, ar�lar�n yapt��� i�i biz insanlar yap�yor olaca��z.
�� Bal ar�lar� �evre dengenin k��e ta�lar�ndan biri, besin
zincirimiz a��s�ndan vazge�ilmemiz. Ama t�m d�nyada bal ar�lar� yok oluyor. Ama
t�m d�nyada bal ar�lar� yok oluyor. ABD�deki bal ar�lar�n ��te birisi kayboldu.
Bilim insan� bu acil gizemi ��zmek i�in �aba harc�yor.� Bilim adamlar� bu salg�n� ��zemezse bal
ar�lar� yery�z�nde tamamen silinecektir. Ar� kovanlar� gizemli bir bi�imde
bo�al�yor. Bu ola�an �st� duruma koloni ��k�m hastal��� ad� veriliyor. ABD�nin
otuz be� eyaletinde ar� kovanlar� gizemli bir �ekilde bo�al�yor. Bu �lkede
�retilen g�dalar�n ��te biri bal ar�lar�ndan elde ediliyor.� Bal ar�lar� bizim i�in �nemli olan y�z
g�dan�n polenle�mesini sa�l�yor. Bu �lkenin pazar�na katk�lar� on be� milyar
dolar� buluyor. Bitkilerin d�llenmesi tek bir t�re ba�l� onlar�n da ba�lar�
beladad�r. Ar�lar�n kaybolmas� t�m d�nyada ortak bir soru�turma y�r�t�lmesine
neden oldu.� Ar�c�lar ve bilim adamlar�
ar�lar�n neden kayboldu�unu bulmaya �al���yor. Olas� ��pheliler aras�nda
zehirli tar�m ila�lar�, parazitler olabilir. Ar�lar y�z milyon y�ld�r bu
g�revin ba��nda, �i�ekli bitkiler e� zamanl� evrim ge�irdikleri i�in m�kemmel
bir ortakl�k geli�tirmi�lerdir. Ar�lar �i�eklerdeki y�ksek proteinli polenleri
toplar ve bitkilerde onlara nektar ad� verdikleri �ekerli �z suyunu sunarak
�d�llendirirler. Baz� ar�lar nektar toplamak i�in anatomik de�i�ikli�e
u�ram��t�r. Bal ar�lar�n�n tasar�m� hem form hem de fonksiyonellik a��dan tam
bir m�hendislik harikas�d�r. Bal ar�lar� ya�amlar� pahas�na zehirli i�nelerini
bir sefer kullan�rlar. D�rt kanad� birbirine k���k kancalarla ba�l�d�r ve
saniyede iki y�zden fazla kanatlar�n� ��rparlar.2006 da Amerika da bir �iftlik
sahibinin ar�lar� �o�unlu�u k�sa bir s�re i�inde kayboldu. Di�er �lkelerde de
bu olaylara rastlan�ld�. Bu sorun kamuoyunun dikkatini �ekmek i�in yeterliydi
ar� kovanlar� k�sa bir s�re i�inde bo�al�yordu. Bu duruma neyin sebep oldu�u
bilinemiyordu. Sa�l�kl� bir ar� kovan� m�kemmel bir organizma gibi �al���r. T�m
bu hareketli�in merkezinde krali�e ar� vard�r. Bir yumurta makinesi olan
krali�e t�m hayat� boyunca iki milyon yumurta �retir. ���i ar�lar�n�n tamam�
di�idir. Koloninin g�c�n� di�i olu�turur. Otuz binlik tipik bir ar� kovan�nda
krali�e ar� iki bin yumurta �retir. Kovanda sadece y�z tane erkek vard�r.
Bunlara dam�zl�kta denilir. �i�ko bedenleri ve iri g�zleri olan erkek
ar�lar�n�n yap�s� nektar ya da polen toplamaya uygun de�ildir. Beslenmeleri
i��i ar�lara ba�l�d�r. Yaz�n i��i ar�lar sadece otuz g�n ya�ar. �Ar� hastal�klar�yla u�ra�an bir bilim adam�
hastal��a neden olan patojenin ara�t�r�lmas�yla asl�nda ar�lar�n bir hastal��a
de�il de bir�ok hastal��a birden yakaland��� g�r�ld�. Ar�lar�n tek bir nedenden
dolay� �lmedi�i ortaya ��kt�. Bu hastal��a yakalanan bir�ok ar�da, bir�ok
bakteri ve vir�se rastland�. Tar�m ila�lar� koloni ��k�m hastal���n�n olas� bir
nedeninin tar�m ila�lar�n�n olabilece�i s�ylendi. Tar�m ila�lar� ar�lar�n
ba����kl�k sistemini zay�flat�p hastal��a yakalanmas�n� kolayla�t�r�yordu.
Di�er bir yandan ara�t�rmac�lar ar�lar�n tek bir �r�nle beslenmesinin ar�lar�n
ba����kl�k sisteminin zay�flamas�na neden olup koloni ��k�m hastal���na
yakalanmay� kolayla�t�rd���n� s�yl�yorlard�. �inin pekin il�esinde bir zamanlar
kullan�lan tar�msal ila�lar buradaki bal ar�lar�n�n ve di�er polenle�meyi
sa�layan hayvanlar�n yok olmas�na neden olmu�tur. Buda polenli bitkilerin
azalmas�na neden olmu�tur. Bu y�zden �ift�iler her y�l nisanda bal ar�s� rol�n�
oynamak zorundad�rlar. �nsanlar bitkileri elle d�ll�yorlar. Yap�lan incelemeler
koloni ��k�m hastal���na neden olan bir vir�s�n varl���n� ke�fettiler.
Bu filmde; ar�lar�n �nemi, anatomik
yap�s�, ekosistemdeki yeri, kolonilerdeki davran��lar�, bal �retimi, ar�lar�
yok eden nedenler vb. konulara geni��e yer verilmi�tir.
����������� Ar�lar �i�ekli bitkilerin
tozla�mas�nda b�y�k rol al�rlar. G�da �r�nlerimizden tah�llar� ��kar�rsak di�er
b�t�n g�da �r�nlerinin �o�unu ar�lara ve di�er polenleyicelere bor�lu
oldu�umuzu g�r�r�z. Polenleyici canl�lar aras�nda b�y�k �neme sahip olan ar�lar�n
baz� nedenlerden dolay� toplu yok olu�u b�t�n d�nyada g�r�len bir olay haline
geldi. D�nyada bir �ok bilimsel �al��ma ar� kolonilerinin toplu yok olu�lar�n�
ara�t�rmaya y�nelik yap�lm��t�r. D�nyada ar�c�l�k sekt�r�n b�y�k bir darbe
almas� bu ara�t�rmalar� h�zland�r�c� etki yapm��t�r. Fakat ar�lar�n toplu yok
olu�una herhangi tek bir nedenin de�il de, bir �ok fakt�r�n koloni hastal���na
neden olmu� olabilece�i y�n�nde genel bir fikir olu�tu�u g�r�lmektedir. Ar�lar�
etkileyen bu olumsuz insan kaynakl� fakt�rler, ar�lar� da olumsuz etkilemi�tir.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin
Ayr�nt�lar�n da vard�r:
S1. Bal
ar�lar�n�n d�llenmeleri nerede ger�ekle�tirilir?
S2. Bala en
zarar veren hayvan hangisidir?
S3. Ar�lar�
her iki g�z� ka� mercekten olu�ur?
S4. Ar�lar�n
kaybolmas� ile ilgili medyada yer alan spek�lasyonlar nelerdir?
S5. U� ek
g�zlerin i�levi nedir?
S6. Bal
ar�lar�nda haberle�me nas�l ger�ekle�ir?
S7. Koloni
��k�m hastal���na neden vir�s hangisidir?
S8. Koloni
��k�m hastal���na neden olan vir�s hangi �lkeden d�nyaya yay�lm��t�r?
S9. Ar�lar�n insan hayat�na katk�lar� nelerdir?
S10.Ar�larda ileti�im nas�ld�r?
S11.D�nyan�n pek �ok �lkesinde ar� kovanlar� neden bo�al�yor?
S12.Bu hayvanlar�n �l�m� �zerine ortaya at�lan fikirler ve yap�lan �al��malar nelerdir?
S13.Ar�lar�n yok olmas�yla birlikte bizleri bekleyen sonu�lar nelerdir?
S14.Bu yok olu�a kar�� �retilen alternatif ��z�m yolu nedir?
15.Ar�lar�n tozla�maya etkisi
nedir?
16.Koloni ��k�m Hastal��� nedir?
17.Ar�lar nas�l organize olurlar?
18.Ar�lar�n anatomik yap�s�
nas�ld�r?
19.Elle polenleme m�mk�n m�d�r?
20.Bal nedir?
21.Ar�c�l�k nas�l yap�l�r?