�������������������� �����������������

��������������������������� �����A�KIN �LKEM�ZDEK� B�L�MSEL A�IKLAMASI

������������ A�k insanl�k tarihi kadar eski bir kavramd�r. �lkemizde ve d�nya da bir �ok bilim adam� a�k�n tan�m�n� yapmaya �al��m��t�r. A�k baz� sosyologlara g�re duygusall�kla ta�land�r�lm�� cinsellik iken baz�lar�na g�re a�k insan� ya�atan ve ya�ama ba�layan bir olgudur. Bir m�zisyene g�re ise sevginin en b�y�k icraat�d�r, sevginin en b�y�k zirvesidir.

���������� A�k� ya�ayan baz� �iftlere g�re ise otob�se �arpmas� gibi aniden ger�ekle�en ve bir anda insan� adeta dibe bat�r�p tekrar y�zeye ��kartan bir duygudur. Baz� sosyologlar a�k�n kesin bir tan�m�n�n yap�lamayaca��n� s�ylerken baz� ili�ki uzmanlar�na g�re a�k iki �arp� iki e�ittir d�rt olacak kadar kolay tan�mlanacak bir kavramd�r. A�k kelimesinin anlam� ise fars�a sarma��k kelimesinden geliyor yani dolanan,sar�lan,kopamayan anlam�ndad�r.

��������� Ge�mi�te a�k�n g�zle g�r�lemeyen varl��� somut delillerle ortay konamayan bir kavram oldu�u d���n�l�yordu ancak g�n�m�zde g�r�lebilen ve �iddeti �l��lebilen bir kimyasal olayd�r. N�rofizyolog Dr.Sabri Derman�a g�reise a�k bir insan�n bir ba�ka insana ba�lanmas�, onu elde etmek istemesi onu elde etmesi ile ilgili pek �ok karma��k s�recin i� i�e ge�mesinden olu�ur. Psikiyatri uzmanlar�na g�re ise sevmek a��k olmak gibi duygusal s�re�ler kesinlikle kalple de�il beyinde korteks tabakas�yla ilgilidir.Duygular�n kalpte olmas� mant���n beyinde olmas� halk aras�na mecazi anlamda yanl�� yerle�mi� bir kavramd�r.A�k kalpten gelmez beynin al�n ve �akak b�lgeleriyle ilgilidir.Ayr�ca psikiyatri uzmanlar� F- MR sonu�lar�na g�re a�k�n beynin ortas�na s�cak bir lekeye benzedi�ini g�zlemlemi�lerdir.

������� ��A�k ilk ba�ta bireysel bir olay gibi g�r�nse de asl�nda t�m toplumla ilgili bir olayd�r.K�lt�rel kodlarla ve toplumsal tarihle yak�ndan ilgili bir olayd�r.Sosyologlar a�k�n toplumla �ok yak�ndan ili�kili oldu�una vurgu yaparken hormonlar�n rol�n� de inkar etmiyorlar ��nk� a�k baz� hormonlar�n salg�lanmas�yla ilgili fizyolojik s�re�leri de i�eriyor.T�bba g�re a�k�n sorumlusu ��feromon�� ad� verilen kimyasal maddelerdir.Feromonlar hayvanlarda ve insanlarda burunda ve kafada bulunan; kendine �zg� resept�rle uyumlu hormonlard�r.Ancak feromonlar bizim burnumuzla kokusunu alaca��m�z parf�m gibi bir madde de�ildir.Ayr�ca feromonlar her insanda farkl� farkl�d�r.

������ ��Ge�mi� y�zy�llarda bilim adamlar� a�k konusuyla fazla ilgilenmeyip filozoflara b�rakm��t�r.Ancak son y�llarda psikoloji ve n�rokimya gibi uygulamal� bilim dallar� insan cazibesi ve romantik a�k konusunu inceleme alan�na alm��t�r.

�������� Sinirsel iletimde g�rev alan dopamin ve n�roepinefringibi maddeler a�k�n kimyas�yla yak�ndan ilgilidir. �rne�in dopamin hormonu uyku ka��r�r,unutkanla�t�r�r ve i�tah� keser.N�roepinefrin ise kalp �arp�nt�s�na neden olur.B�t�n bu say�lan olaylar a��k olana insanlarda g�r�len tipik davran�� ve bulgulard�r.

���� ����G�n�m�zde ara�t�rmac�lar da dahil bir�ok insan a�klar�n eski devirlerdeki gibi olmad���n� eski d�nemdeki a��klar�n daha samimi ger�ek birer a��k oldu�unu d���n�yor ��nk� eski devirde tutkuyu ya�atan bir uzakl�k vard� ve ayr�ca insanlar daha samimi daha yard�msever ve daha payla��mc�yd�.

�������� Felsefe sosyoloji psikoloji gibi bir�ok bilim dal� t�ptan �nce a�k�n s�rr�n� ��zm��t�r ��nk� a�k �zerine d���nmek k�saca ya�am �zerine d���nmektir.

��������� G�n�m�zde bir �ok insan eski d�nemdeki a�klar� aram�yor ��nk� samimi bir a�k�n bu devirde olamayaca��n� olsa bile �ok k�sa s�rece�ine kendine inand�rm��t�r. Ye�il�am sinemas�nda da ve m�zik d�nyas�nda a�k konulu filmler ve a�k konulu filmler hep imkans�z a�k ve kavu�amayan sevgililer �zerine kurgulanm�� ve yaz�lm��t�r.

��������� Baz� sosyolog ve d���n�rler a�k� toplumsal hareketlere benzetmi�tir ancak tek fark �udur ki a�kta iki ki�i ortak bir co�ku ya�ar ve bu co�ku eylemlere d�n���r toplumsal olaylarda ise ikiden fazla ki�i bu co�kuyu ya�ar.

�������� �ki ayr� d�nyan�n bir araya gelmesi korkun� bir kar��tl��� kendili�inden meydan getirir a�k�n d��manl�k duygular� ta��mas� ve bir anlamda kine benzemesi buradan kaynaklanmaktad�r ayr�ca a�k aniden ger�ekle�ti�i ve tuhaf davran��lara da neden oldu�u i�in en �ok delili�e benzetilmektedir.

������ ��A�k�n t�bbi boyutuna d�nersek burada a�ka neden oldu�u d���n�len ba�ka bir hormon da serotonindir. Serotonin; i�tah, yemek yeme susama ve uyku gibi s�re�lerle yak�ndan ili�kilidir. A��k olan ki�ilerde serotonin hormonu d�zeyinde ciddi d��me ger�ekle�mektedir. S�rekli sevgilisini d���nen ki�i obsesif kompulsif bozukluk hastas� gibi kendini ayn� davran��� tekrarlamaktan al�koyamaz. Platonik a��klar�n nerdeyse tamam� saplant�l� duygular�n esiridir ve bu y�n�yle a�k bir hastal��a da benzetilmektedir. Buna tak�nt� hastal��� diyenler de vard�r.

������ ��A�k g�c�n� b�y�k oranda cinsel d�rt�lerden al�r ve cinselli�in olmad��� bir a�k hastal�kl� bir a�k olarak tan�mlanmaktad�r. A�ktaki tutku cinsel tutkudur ayr�ca a�k her zaman uyumlu olmak manas�na gelmez �o�u zaman �at��malara da neden olmaktad�r ��nk� her ne kadar birbirlerini �ok sevseler de iki farkl� ki�ilik yan yana gelmektedir.

������� Bir di�er �nemli konu ise a�k�n bitip bitmemesidir .Bilim a�k�n bir sonraki safhas�n�n sevgi hormonu denilen oxitosin hormonuyla ba�lad���n� s�yler.Oxitosin sar�lma kucakla�ma ve g�venin kimyasal�d�r.Bu evrede insanlar a��klar�ndan de�il ruh e�lerinden s�z eder.

������� Uzun zaman bir arada ya�ay�p birbirine al��an �iftlerde oxitosin ve prolaktin seviyesi art��� klinik olarak g�zlemlenmi�tir. Evli �iftler ilk g�nlerin heyecan�n� kaybetse de birbirleriyle daha �l�ml� ve uyumlu hale geliyor birbirlerinin g�r�nt�s�ne al���yor.

�������� A�k her ne kadar uluslar aras� bir dil ise de bizim toplumumuzda ba�ka dillerde var olmayan vuslat kavram� vard�r ve kavu�ulmayan a�klar karasevdalar a�k�n tam kar��l��� olarak toplumumuzda g�r�lm��t�r. Ayr�ca a�k bir se�im i�i de�il aniden ger�ekle�en insan� s�r�kleyen,zorlayan bir olayd�r.�nsan�n iradesi d���nda ger�ekle�ir ve �o�u zaman ger�ekle�mesi imkans�z ili�kilerin pe�inden ko�ulur.

������� A�k�n geride b�rakt��� nerdeyse hi�bir izi eseri yoktur ancak edebiyat m�zik resim ve heykelt�ra�l�k bunun d���ndad�r.Ge�mi� y�zy�llarda ya�ayan insanlar�n eserlerinde a�k konusu i�lenmese biz onlar�n neler hisseti�ini,eskiden nas�l a�klar ya�and���n� onlar�n mutluluk ve sevin�lerini asla bilemezdik.A�k� t�m boyutlar�yla do�ru anlayan ki�i bizim edebiyat�m�zda Karacao�land�r. Karacao�lan modern boyutlarda bir d���n�r�n kavrayaca�� �ekilde a�k� kavram��t�r.Ayr�ca yak�n d�nem �air ve yazarlar�ndan Orhan Veli,Metin Ero�lu,Can Y�cel gibi isimler a�k� mizahla birle�tirmi� a�ka ironiyi de kar��t�rarak a�k� anlatm��t�r.B�t�n �a�da� �airlerimizde a�kla toplumun bir birle�imi vard�r.

���� ��A�k�n farkl� a�amalar� oldu�unu ilk kez eski Yunanl�lar bulmu�tur.A�k�n zenginli�ini 4 farkl� s�zc�kle ifade etmi�ler anne babaya duyulan a�k Storge arkada�a duyulan ba�l�l�k Filia tensel tutku i�in Eros ve tinsel a�k i�in Agape olarak adland�rm��lard�r.Tensel a�k�n zamanla kay�p m� oldu�u yoksa tinsel a�ka m� d�n��t��� y�zy�llard�r cevab� en �ok merak edilen edilen sorulardan biridir.

��� ���A��k olup birlikte ya�ayan insanlar veya evlenenler zamanla ilk g�nk� heyecanl� hallerini ve �ocuksu davran��lar�n� kaybederler. �iftlere g�re bunun nedeni birbirine al��mak veya g�nl�k ko�u�turmalar olabilir ancak kimyagerlere g�re g�re bu davran���n nedeni a�k�n sevgiye d�n��mesi sevgi hormonu denilen endorfinin seviyesinin artmas� olabilir.Yine n�rofizyologlara g�re ��evlilik a�k� �ld�rmez�� ancak fizyolojik olarak bak�l�rsa bunun sebebi testoteron seviyesindeki d����t�r.Yani ki�i kendine bir e� bulmu� ve �ocuk sahibi olmu�tur art�k a�k�n pek bir fonksiyonu yoktur.

������ ��A�k�n kendisi kadar eski bir olay ise aldatmad�r. Aldatman�n da alt�nda yatan nedenler aras�ndabiyolojik s�re�ler de vard�r. Yurtd���ndaki bilim adamlar� k�sa s�relide olsa a�k ya�ad�ktan sonra aldatan insanlarda testoteron ve t�revlerinin seviyesinin y�ksek kald���n� ve bu nedenle ki�ilerin yeni bir e� arad���n� g�zlemlemi�tir.Yine yurtd���ndaki bilim adamlar�n�n yapt��� �al��malara g�re erkekler polygamiye (�ok e�lilik) kad�nlar ise semi-monagamiyeyatk�n.Yani kad�nlar bir erkekten ayr�ld�ktan sonra bir ba�ka erkekle a�k ya�amaya yatk�n.Ayr�ca polygam a�k yoktur monogam a�k vard�r ayni bir insan ayn� anda sadece bir ki�iye a��k olabilir.Ayr�ca g�n�m�zdeki aldatmalar t�ketim toplumu olmak ilede alakal�d�r ve insanlar hep daha fazlas�n� istemektedir.Yine g�n�m�zdeki kapitalist anlay�� da insanlar� her �eyin yenisini aramaya y�neltmektedir.

��� �����G�n�m�zde ise a�k manas�n� yitirmi� durumda ��nk� magazin k�lt�r� ile beslenen televizyon programlar� insanlara ayda bir sevgili de�i�tiren s�zde sanat��lar� �rnek olarak g�steriyor ve en ufak yak�nla�man�n ad� a�k oluyor. Gen�ler birbirine sar�l�yor ama kar��dakine niye sar�ld���n� bilmiyor.

���������������������� A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r

��������� 1-A�k nedir? A�k�n tam bir tan�m� yap�labilir mi?

��������� 2-A�k g�zlemlenebilen bir olay m�d�r?

��������� 3-A�k�n kelime anlam� nedir?

��������� 4-�nsan a�k� kalbinde mi ya�ar beyninde mi ya�ar?

��������� 5-A�k sadece bireyle mi ili�kilidir?

��������� 6-A�kile ilgilenen bilim dallar� var m�d�r?

��������� 7-A�k�n belirtileri veya bulgular� var m�d�r?

��������� 8-Eski devirde ya�anan a�klar ile g�n�m�zdeki a�klar aras�nda fark var m�d�r?

��������� 9-A�k ba�ka duygulara benzer mi?

�������� 10-A�ka neden olan biyolojik fakt�rler var m�d�r?

�������� 11-Toplumumuzdaki a�k kavram� ile yabanc� toplumlar�n a�k anlay��� ayn� m�d�r?

�������� 12-A�k�n izleri var m�d�r? Varsa nelerde g�r�l�r?

�������� 13-A�k�n safhalar� var m�d�r?

�������� 14-A�k zamanla biter mi?

�������� 15-Aldatman�n nedenleri nelerdir?

�������� 16-Kad�nlar�n aldatma nedenleri ile erkeklerin aldatma nedenleri ayn�m�d�r?

�������� 17-G�n�m�zde �lkemizdeki gen�ler a�k� nas�l ya��yor?��

�������������������������������������������������������������������������������������������������

������ ��������������������������������������������������������������������������������������������������Osman Serkan Z�NC�R

���������������������������������������������������������������������������������������������� FEN B�LG�S� ��RETMENL��� 4.SINIF

����������������������������������������������������������������������������������������������������������� 8010004008