������������������������������������������� Asitler ve Kullan�m Alanlar�

Herg�n g�rd���m�z ve dokundu�umuz biradetmaddenin �retiminde asit kullan�lmaktad�r. Plastikler, filmler, dokumalar, g�breler ve daha bir�ok �r�n. G�n�m�zde asitlerin kullan�lmad��� bir alan d���nmek neredeyse imkans�z.

����������� Asitleryok ediciliklerine g�re ayr�l�yor ve �nem kazan�yor. Nitrik asit �retiyor. En �ok ANFO olarak da bilinen � Amanyum Nitrat Ya� Yak�t� � bi�iminde kullan�l�yor. �n�aatlarda en �ok kullan�lan patlay�c� ANFO� dur. Ordu patlay�c�lar� i�in �ncelik RDX�tedir . RDX Birle�mi� Devletler taraf�ndan kullan�lan 5 d�zine form�l�n ana bile�enidir. RDX�te kullan�lan Nitrik Asit konsantre nitrik asittir.( % 98 nitrik asit). �ok az su i�erir. Bu kimyasal kazara deriye temas ederse geri d�n��� yoktur. RDX erimi� TNT ile kar��t�r�l�nca ortaya may�n tarlalar�nda kullan�lan bu patlay�c� ��k�yor.

����������� Hemen hemen her patlay�c�n�n kilit maddesi olmas�na kar��n Nitrik asidin u�uculu�u �o�u amonyum nitrat g�bresinin haz�rlanmas�nda kullan�l�yor. 1947�de nitric asidin u�uculu�u �ok b�y�k bir felaketi tetikledi. Olay Texas �ehrinde ya�and�. Bir y�k gemisi dolusu amonyum nitrat ve 5000 ki�i yaraland�. Birle�mi� Devletler tarihinin en k�t� end�stri kazas� olarakkabul ediliyor.

Nitrik Asitten daha g��l� olan bir ba�ka asit s�lfirik asittir. Birle�ik Devletlerde en �ok �retilen kimyasald�r.Kullan�m alan� oladuk�a yay�nd�r. Bu nedenle �retimi tonlarla ifade edilmektedir. S�lfirik asit y�ksek H yo�unlu�una sahipoldu�u i�in g��l� asit olarak belirlenir. Su n�tr bir s�v�d�r ve pH�� 7�dir. 7�nin �zerindeki pH de�erleri alkaliyken alt�ndakiler asittir. A�a�� do�ru her bir de�er aras�nda �ncekine oranla 10 kat daha fazla H iyonu. pH de�eri 1 olan konsantre s�lfirik asit PH de�eri 6 olan t�k�r�kten 100.000 kat daha asidiktir.

����������� S�lfirik asit g��l� bir asit olmas�n�n yan� s�ra alim�nyum da dahil olmak �zere �o�u metal i�in son derece a��nd�r�c�d�r. S�lf�rik asit ayn� zamanda �eker gibi maddelerin i�indeki nemi �ekebilen g��l� bir kurutucudur. S�lfirik asit petrol sanayisinde, beyazlatma sanayisinde, ka��t hamuru ve ka��t �retilmisinde, bira kazanlar�n�n temizli�inde kullan�l�yor.

����������� Hidroklorik asit seyrek bir yo�unlu�asahip olmas�na ra�men midede yiyeceklerin par�alanmas�n� sa�layan ve jelatin maddesinin �retiminde kullan�lan asitle ayn�d�r. Jelatinin ham maddesi kemiktir. Hidroklorik asit minerallerin kemikten ayr�lmas�na yard�mc� olur. B�ylece kemikte sadece jelatinin �retiliece�i proteinler kal�r. Jelatin daha sonra �e�itli film em�lsiyonla�nda, eczac�l�kta, golf toplar�nda ve g�dalarda kullan�l�r.

����������� Sirkenin yap�m� alkolle ba�l�yor. Alkolsuyla kar��t�r�larak % 13.5�lik yo�unluk elde ediliyor. Daha sonra asidobakterilerin �remesi i�in bir besin kar���m� ekleniyor. Son olarak da oksijen ekleniyor. Oksijen asidobakterilerin �remesini h�zland�r�yor. 18 - 22 saat sonra % 13.5 lik alkolden % 13.5 lik asetik asit olu�uyor.

����������� S�lfirik ve fosforik asit paslanmaz �elik yap�m�nda da �nemli bir role sahiptir. Asit kramla tepkimeye girerek paslanmaz. �eli�i pasifle�tiren koruyucu kromoksit tabakas�n� olu�turuyor. S�lfirik asit ayr�ca alt�n�, g�m���, platini, sonu ��p olacak hurda par�alar�ndan ay�rmada kullan�l�r. En �ok platinin geri kazan�m� sa�lan�r. Hidroklorik asit ve Nitrik aside do�ru oranda kar��t�r�rsak Kral suyunu elde ederiz. Kral suyunu kullanmaktaki ama� ayr��t�rma tekniklerini kullanarak ��zeltideki her�eyi ��zmektir.

����������� Asidin en ayr�cal�kl� �zelliklerinden biri metalleri eritebilmesidir. Cep telefonu ana kartlar�, �ok ince filtreler, otomobilin g�sterge paneli gibi par�alar asitle i�lenerek yap�l�r.

����������� Do�as� gere�i tehlikeli olsada asidin e�siz hassasiyeti fabrika �r�n� d�nyam�z� �ekillendiren fabrika �r�nlerinin �retilmesinde olmazssa olmazd�r. Asit buharlar� g�zlerde ve akci�erlerde a��r hasar b�rakabilmektedir. Buna kar��n buhar� t�ten asit havuzlar� turistlerin ligisini �ekmektedir. Biliminsanlar� bu asit havuzlar�nda birg�n say�s�z sanayii kolunda devrim yaratabilecek mikroskobik canl�lar buldular. Bu e�siz asit havuzlar�n�n bulundu�u b�lgeye � Yellow Stone Milli Park�� deniyor. Yellow Stone� un asitli adalari bi magma adas�n�n �zerindeler. Yellow Stone� un asitli ve s�cak sular� bir�ok canl�y� par�alarken hayattan tamamen ba��ms�z de�ildir. Kavurucu asidik sular�nda Termo Asidofil denen mikroplardan olu�an koloniler ya��yor. Bilim insanlar� bu mikroorganizmalar�n enzimlerinin bir�ok sanayii alan�nda kullan�labilece�ini s�yl�yorlar.

����������� Yellow Stone�un buhar t�ten havuzlar�ndan d�nyam�z� �ekillendiren sanayii s�re�lerine de�inen asit muhtemelen gezegendeki en yayg�n kimyasal. �nsano�lu tehlilerini ehlile�tirerek sunduklar�ndan faydalan�yorlar.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

1)      Nitrik Asit en �ok hangi �ekilde kullan�l�r?

2)      S�lfirik Asit ni�in g��l� asit olarak adland�r�l�r?

3)      S�lfirik Asidin kullan�m alanlar� nelerdir?

4)      S�lf�rden S�lfirik asit nas�l elde edilir?

5)      G��l� asitler suya ve alkoliye temas ederse ne g�zlenir?

6)      Portakal, kola ve sirke hangi asit t�rlerini i�erir?

7)      Alkolden asit olu�mas�nda rol oynayan mikroorganizma hangisidir?

8)      Elektropolisaj ve pasifle�tirme nedir?

9)      Kral suyu nedir ve ni�in kullan�l�r?

10)  Cep telefonun ana kartlar�, ince filtreler, otomobil g�sterge panolar� yap�l�rken kullan�lan asit hangisidir?

11)  Bilim insanlar�n�n asit havuzlar�n�n i�inde bulduklar� canl�lar hangileridir?

 

 

�������������������������������������������������������������������������� FERHAT �ZDO�AN

������������������ ��������������������������������������������������������FEN B�LG�S� ��RETMENL���

�������������������������������������������������������������������������� NO:8010004006

��������������������������������������������������������������������������� 4.SINIF