������������������������������������������� Asitler
ve Kullan�m Alanlar�
Herg�n g�rd���m�z ve
dokundu�umuz bir� adet� maddenin �retiminde asit kullan�lmaktad�r.
Plastikler, filmler, dokumalar, g�breler ve daha bir�ok �r�n. G�n�m�zde
asitlerin kullan�lmad��� bir alan d���nmek neredeyse imkans�z.
����������� Asitler� yok ediciliklerine g�re ayr�l�yor ve
�nem kazan�yor. Nitrik asit �retiyor. En �ok ANFO olarak da bilinen � Amanyum Nitrat Ya� Yak�t� � bi�iminde
kullan�l�yor. �n�aatlarda en �ok kullan�lan patlay�c� ANFO� dur. Ordu
patlay�c�lar� i�in �ncelik RDX�tedir . RDX Birle�mi� Devletler taraf�ndan kullan�lan 5 d�zine
form�l�n ana bile�enidir. RDX�te kullan�lan Nitrik
Asit konsantre nitrik asittir.( % 98 nitrik asit). �ok
az su i�erir. Bu kimyasal kazara deriye temas ederse geri d�n��� yoktur. RDX
erimi� TNT ile kar��t�r�l�nca ortaya may�n tarlalar�nda kullan�lan bu patlay�c�
��k�yor.
����������� Hemen hemen her patlay�c�n�n kilit maddesi olmas�na kar��n Nitrik
asidin u�uculu�u �o�u amonyum nitrat g�bresinin haz�rlanmas�nda kullan�l�yor.
1947�de nitric asidin u�uculu�u �ok b�y�k bir
felaketi tetikledi. Olay
Nitrik Asitten daha g��l� olan bir ba�ka asit s�lfirik
asittir. Birle�ik Devletlerde en �ok �retilen kimyasald�r.Kullan�m
alan� oladuk�a yay�nd�r. Bu nedenle �retimi tonlarla
ifade edilmektedir. S�lfirik asit y�ksek H
yo�unlu�una sahip�
oldu�u i�in g��l� asit olarak belirlenir. Su n�tr
bir s�v�d�r ve pH�� 7�dir. 7�nin �zerindeki pH de�erleri alkaliyken alt�ndakiler asittir. A�a�� do�ru
her bir de�er aras�nda �ncekine oranla 10 kat daha fazla H iyonu. pH de�eri 1 olan konsantre s�lfirik asit PH de�eri 6 olan t�k�r�kten 100.000 kat daha
asidiktir.
����������� S�lfirik
asit g��l� bir asit olmas�n�n yan� s�ra alim�nyum da dahil olmak �zere �o�u metal i�in son derece a��nd�r�c�d�r.
S�lf�rik asit ayn� zamanda �eker gibi maddelerin i�indeki nemi �ekebilen g��l�
bir kurutucudur. S�lfirik asit petrol sanayisinde,
beyazlatma sanayisinde, ka��t hamuru ve ka��t �retilmisinde, bira kazanlar�n�n temizli�inde kullan�l�yor.
����������� Hidroklorik asit seyrek
bir yo�unlu�a� sahip
olmas�na ra�men midede yiyeceklerin par�alanmas�n� sa�layan ve jelatin
maddesinin �retiminde kullan�lan asitle ayn�d�r. Jelatinin
ham maddesi kemiktir. Hidroklorik asit minerallerin kemikten ayr�lmas�na
yard�mc� olur. B�ylece kemikte sadece jelatinin �retiliece�i proteinler kal�r. Jelatin
daha sonra �e�itli film em�lsiyonla�nda, eczac�l�kta,
golf toplar�nda ve g�dalarda kullan�l�r.
����������� Sirkenin yap�m� alkolle
ba�l�yor. Alkol� suyla
kar��t�r�larak % 13.5�lik yo�unluk elde ediliyor. Daha sonra asidobakterilerin �remesi i�in bir besin kar���m�
ekleniyor. Son olarak da oksijen ekleniyor. Oksijen asidobakterilerin
�remesini h�zland�r�yor. 18 - 22 saat sonra % 13.5 lik alkolden % 13.5 lik asetik
asit olu�uyor.
����������� S�lfirik
ve fosforik asit paslanmaz �elik yap�m�nda da �nemli bir role sahiptir. Asit kramla tepkimeye girerek paslanmaz. �eli�i pasifle�tiren
koruyucu kromoksit tabakas�n� olu�turuyor. S�lfirik asit ayr�ca alt�n�, g�m���, platini, sonu ��p
olacak hurda par�alar�ndan ay�rmada kullan�l�r. En �ok platinin geri kazan�m�
sa�lan�r. Hidroklorik asit ve Nitrik aside do�ru oranda kar��t�r�rsak Kral
suyunu elde ederiz. Kral suyunu kullanmaktaki ama� ayr��t�rma tekniklerini
kullanarak ��zeltideki her�eyi ��zmektir.
����������� Asidin en ayr�cal�kl�
�zelliklerinden biri metalleri eritebilmesidir. Cep telefonu ana kartlar�, �ok
ince filtreler, otomobilin g�sterge paneli gibi par�alar asitle i�lenerek
yap�l�r.
����������� Do�as� gere�i tehlikeli
olsada asidin e�siz hassasiyeti fabrika �r�n� d�nyam�z�
�ekillendiren fabrika �r�nlerinin �retilmesinde olmazssa
olmazd�r. Asit buharlar� g�zlerde ve akci�erlerde a��r hasar b�rakabilmektedir.
Buna kar��n buhar� t�ten asit havuzlar� turistlerin ligisini
�ekmektedir. Bilim�
insanlar� bu asit havuzlar�nda birg�n
say�s�z sanayii kolunda devrim yaratabilecek
mikroskobik canl�lar buldular. Bu e�siz asit havuzlar�n�n bulundu�u b�lgeye � Yellow Stone Milli Park�� deniyor. Yellow
Stone� un asitli adalari bi
magma adas�n�n �zerindeler. Yellow Stone� un asitli ve
s�cak sular� bir�ok canl�y� par�alarken hayattan tamamen ba��ms�z de�ildir.
Kavurucu asidik sular�nda Termo Asidofil
denen mikroplardan olu�an koloniler ya��yor. Bilim insanlar� bu
mikroorganizmalar�n enzimlerinin bir�ok sanayii
alan�nda kullan�labilece�ini s�yl�yorlar.
����������� Yellow
Stone�un buhar t�ten havuzlar�ndan d�nyam�z� �ekillendiren sanayii
s�re�lerine de�inen asit muhtemelen gezegendeki en yayg�n kimyasal. �nsano�lu tehlilerini ehlile�tirerek sunduklar�ndan faydalan�yorlar.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar�
Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
1)
Nitrik Asit en �ok hangi �ekilde kullan�l�r?
2)
S�lfirik Asit ni�in g��l�
asit olarak adland�r�l�r?
3)
S�lfirik Asidin kullan�m
alanlar� nelerdir?
4)
S�lf�rden S�lfirik asit nas�l elde
edilir?
5)
G��l� asitler suya ve alkoliye
temas ederse ne g�zlenir?
6)
Portakal, kola ve sirke hangi asit t�rlerini i�erir?
7)
Alkolden asit olu�mas�nda rol oynayan mikroorganizma
hangisidir?
8)
Elektropolisaj ve pasifle�tirme
nedir?
9)
Kral suyu nedir ve ni�in kullan�l�r?
10) Cep telefonun ana
kartlar�, ince filtreler, otomobil g�sterge panolar� yap�l�rken kullan�lan asit
hangisidir?
11) Bilim insanlar�n�n
asit havuzlar�n�n i�inde bulduklar� canl�lar hangileridir?
��������������������������������������������������������������������������
FERHAT �ZDO�AN
������������������ ��������������������������������������������������������FEN
B�LG�S� ��RETMENL���
��������������������������������������������������������������������������
NO:8010004006
���������������������������������������������������������������������������
4.SINIF