Asfalt, Ayakkab� Ve Telefonlar�n Sa�laml�klar� Ve Kullan�mlar�n�n Bilimsel Hikayeleri 45 Dakika

���� Her g�n kulland���m�z ve hayat�m�z� kolayla�t�ran pek �ok �ey yarat�c� tasar�mlar�n,dahiyane m�hendisli�in ve bilimdeki ilerlemenin �r�n�� Her birimiz yani her erkek her kad�n ve her �ocuk her y�l yollar�n ortalama 10,900 km kadar�n� kat ediyoruz.Yollar�m�z�n hemen hemen tamam� 2 ana malzemeden yap�l�yor.% 90-95�i agrega ad� verilen bir malzemeden olu�uyor.Di�er ana malzeme ise zift.Ham petrolden di�er �eyleri ��kard���m�zda geriye kalan siyah tortuya zift denir.Agrega yolun �nemli bir k�sm�n� olu�turuyor ve zift onu kullan��l� hale getiriyor..Agrega ve zift bir araya geldi�inde olu�an bile�ime asfalt denir.�lk asfalt yol Paris� de ki Fanzeli de 1824� de ki �al��mas�nda asfaltland�.Fakat bu asfaltlamada do�al zift kullan�l�yordu.Do�al zift bulmak zor oldu�u i�in �nceleri k�m�r katran� kullan�ld�.Ancak 20. yy� da katran bulmak zorla��nca zift kullan�lmaya ba�lan�ld�.Tipik bir yolda en az 5 katman bulunur.�lk �nce yolun yap�ld��� zemin s�k�la�t�r�l�r.Sonra �zerine bir kat kuru agrega d�k�l�r ve tekrar s�k��t�r�l�r.Ard�ndan en az 1 kat� kaba asfaltla zemin haz�rlan�r.Bu asfalt cam ve eski yol gibi geri d�n��t�r�lm�� maddelerden olu�turulur.Daha sonra �stteki kat� zemine yap��t�rmak i�in tutucu katman ad� verilen ince bir kat zift s�r�l�r.En �stede arabayla �zerinden ge�ti�imiz y�zey asfalt� d�k�l�r.Asfalt d��endikten sonra hen�z s�cakken silindirle �zerinden ge�iliyor kenarlar d�zeltiliyor ve ziftle kapat�l�yor.T�m bu i�lem birka� saat s�r�yor fakat �ok fazla insan �al��t�rmas� gerektiriyor ve pahal�ya mal oluyor.

�� Gelelim g�nl�k hayatta kulland���m�z bir di�er unsur olan ayakkab�lara�Pek �ok ayakkab� �reticisi ayakkab�lar�n� zorlu testlerden ge�meleri i�in �zel laboratuarlara g�nderir.Bir �ift ayakkab�n�n kullan�ma elveri�li damgas�n� alabilmesi i�in 3 zorlu testten ge�mesi gerekiyor. 1-Bas�n� Testi:Ayaklar� nas�l sard�klar�n� anlamak i�in botlar�n i�ine elektronik sens�rler yerle�tiriliyor ve ayarlan�yor.Ve y�r�y�� ba�l�yor.Sonu�lar bir diz �st� bilgisayara aktar�l�yor ve laboratuarda analiz ediliyor.S�n�rlar uygun ��k�yorsa botlar ilk testi ge�iyor. 2-Su Testi:Botlar�n i�ine konulan mekanik piller 2 saat boyunca botlar� suyun i�inde hareket ettiriyor.Su almam��sa botlar su testini ge�iyor.Ve son test 3-A��r� so�uk testi:Laboratuar asistan�n�n aya��na s�cakl�k ve nem sens�rleri yerle�tiriliyor.Ve asistan -40 derecede ki dondurucuya giriyor.Asistan dondurucu i�inde y�r�yor ve hareket ediyor.Asistan�n s�cakl�k de�erleri �l��l�yor.Ve test de�erleri �l��l�p sonu�lan�yor.

�� Egzoz borular�ndan ��kan kirleticileri azaltan yap� olan Katalitik d�n��t�r�c�ler 1970� de ortaya ��km��t�r.92� de katalitik d�n��t�r�c�ler B�y�k Britanya� da t�m yeni arabalar�n bu d�n��t�r�c�ye sahip olmas� gerekti�ini ilan� eden bir kanunla zorunlu hale getirildi.Katalitik d�n��t�r�c�y� ikiye b�ld���m�zde i�inde kat� petek bir yap� vard�r.D�n��t�r�c�n�n i�inde hi� hareketli bir par�a yok.Sadece kimyasal tepkimeyle �al���yor.

� Telefondan bahsedecek olursak...T�m telefon sistemimizi kuran teknoloji ip ve bardak� 1800�ler de insan sesini tel kullanarak iletme yar��� s�ras�nda icat edildi.1965 y�l�nda ilk ileti�im uydusu hizmete girdi.1980�ler de telefon sistemimiz dijital hale geldi.Cep telefonlar� ilk olarak 1980�ler de ortaya ��kt�.1990�lar da bilgisayarlar�n artmas�yla telefon kablolar� internet ba�lant�s�nda daha fazla kullan�lmaya ba�land�.

�� Boya kalemleri; Boya kalemlerinin i�indeki boyay� olu�turmak ve kalem elde etmek i�in �nce b�t�n malzemeler iki b��akl� mikserin i�ine d�k�l�r.2 saat harmanlan�r ve ezlir.Silindir piston i�ine aktar�l�p vakum etkisiyle havas� al�n�p k���k silindirler haline getirilir.Yap��mamalar� i�in kurutulur.�zerine tebe�ir tozu serpilip 115 derecedeki f�r�nda 3 saat bekletilir.Son a�amada ise eritilmi� balmumuna bat�r�l�r.Ka��d� boyamam�z� sa�layan bu balmumudur.Daha sonra a�a� bloklar�n�n �zerine oyuklar a��l�p kalemlerin i�i yap��t�r�c�yla oyuklar�n i�ine yerle�tiriliyor.Kalemlere belirli kesim ve �ekiller verilip boyan�p kurumaya b�rak�l�yor.Daha sonra kutulan�p sat��a sunuluyor.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

1-Kulland���m�z karayollar�n�n ana malzemeleri nelerdir?

2-Yollarda sadece zift kullan�lsayd� ne olurdu?

3-�lk asfalt yol nerde,ka� y�l�nda yap�lm�� ve malzemesi nedir?

4-Ayakkab�n�n elveri�li olmas� i�in yap�lan testler nelerdir?

5-Katalitik d�n��t�r�c�ler ne zaman nas�l ortaya ��km��t�r?

6-Katalitik d�n��t�r�c�lerin mekanizmas� nas�ld�r?

7-Telefon teknolojisi g�n�m�ze kadar nas�l geli�mi�tir?

8-Boya kalemleri hangi a�amalardan ge�erek yap�lmaktad�r?

������������������������������� Nurg�l TA�KIN ve Emine HASANO�LU E��T�M B�YOLOJ� 3.SINIF

��������������