Araba Kazalar�ndan ��kart�lan
Dersler ve S�r�c�leri Direksiyondan Kald�rmak Olas�m�
D�nya
�ap�nda her g�n yakla��k 2 bin ki�iyi �ld�r�yorlar ve her y�l 30 milyonun
�st�nde insan� yaral�yorlar. Her 24 saatte 120 Amerikal� yollarda �l�yor. 1 y�l
i�inde ise �o�u insan�n kaza diye adland�rd��� olay y�z�nden kay�plar ve
par�alanm�� hayatlar ya�ayacak. Her y�l 42 bin Amerikal� �ld�r�l�yor. Fakat
yoldaki s�r�c�lerin say�s�yla k�yasland���nda �lenlerin say�s� hi� bu kadar
d���k olmam��t�. Otomobil �l�mlerindeki bu ciddi d����
ara�t�rmalar�n ve geli�tirmelerin bir sonucu. Bunlar daha g�venli
yollara daha h�zl� acil yard�ma ve tabi ki daha iyi daha iyi arabalara yol
a��yor. Yine de insan evriminde ki hi�bir �ey bizi kaza s�ras�nda olu�an
g��lere kar�� haz�rlam�yor.
�nden
ger�ekle�en kazalar saniyenin onda biri kadar bir zamanda ger�ekle�iyor. Her
kazada bakmak istenen 3 fakt�r bulunur. Bir fakt�r s�r�c�d�r. Bu en belirgin
fakt�rd�r. Ayr�ca arac�n kendisi ve �evrede etkilidir. Ya�mur gibi k�t� hava
ko�ullar� kazaya sebebiyet verebilir. Ara�lar�n s�r�c�leri s�r�� �ekillerini
de�i�tirme e�iliminde de�ildir. Ara�lar�n durma mesafelerinin de�i�ti�ini
bilmeden h�zlar�n� korurlar.
Kazalar�n nedenleri nerdeyse s�n�rs�z. Baz� nedenler di�erlerinden daha s�k
g�r�l�yor. 2001 de yakla��k 13 bin� ki�i h�z y�z�nden �l�rken geri kalan
17 bin �l�mse alkolle ilgili �arp��malara dayand�r�ld�.
Bir darbe
s�ras�nda insan v�cudu cehennemi bir g�ce maruz kal�r. Kemerini takmam�� olan72
kiloluk� bir
s�r�c� saatte sadece 48 km/h h�zla �arpsa bile yer �ekiminden 45 kat daha fazla
bir g��le kar��la��r. Kemiklere par�alayacak 4 tonluk bir g��le direksiyona ve
g�sterge panosuna �arpar.
Belgelere
ge�en ilk araba kazalar�ndan biri 1771 y�l�nda idi. Buhar g�c�yle �al��an bir
arac� olan Nicolas Joseph arabas�n� tu�la bir duvara
�arpm��t�. 19. Yy da nerdeyse arabalar seri �retim hatt�ndan ��kar ��kmaz
kazalar ba�lad�. Araba �reticileri o tarihlerde arabalar�n g�venlik �zelliklerine
pek dikkat etmiyordu. Araba par�alar� k�r�ld���nda par�alara ayr�lan tahtadan
ve k�r�ld���nda eti yaran camlardan olu�uyordu. �l�mle ger�ekle�en ilk kaza
1899 y�l�nda New York ger�ekle�ti.
1920 lerde end�stri ara�lar� daha g�venli yapacak ilk ad�mlar� att�.
Bug�n kullan�lanlara benzeyen 4 tekerlekli hidrolik frenlerin kullan�m�yla
s�r�c�ler azay� �nlemek i�in arabay� h�zla durdurabilecekti. Otomobil
�reticileri araba g�vdelerinde tahta kullanmay� da b�rakt�. Bunun yerine daha
sert bir �ey se�tiler so�uk ve sert �elik. 1927 de Ford lamine g�venlik cam�n�
tan�tt�. �arpt���n�za par�alara ayr�lmas�n� engelleyen plastik vard� bu cam�n
i�inde.
Bir kazada
her zaman 3 tane �arp��ma olur. �lk �arpan ara�t�r. Arac�n kendisi bariyere bir
a�aca ya da ba�ka bir araca �arpar ve durur. �kinci �arpan i�indeki ki�ilerdir.
Araban�n i�indesiniz ve durman�z gerekiyor. 3. �arpansa i� organlar�n�zd�r. Bu
organlar�nda bir �ekilde durmas� gerekir.
Sonunda
arabalara emniyet kemer konuldu. Bunlar�n ilki 1952 y�l�nda oldu. Maalesef
v�cudun �st k�sm�n� tutam�yordu. S�r�c� veya yolcu kemerin �st�nden� �ne do�ru h�za e�iliyordu.� Sonra ki 10 y�l boyunca b�t�n �reticiler 3
noktal� emniyet kemerini benimseyecekti. Etkili olmalar�n�n ard�nda ki s�r
darbe an�nda ki kemerin rahat ve gev�ek olmas�n� sa�layan mandall� �arkl�
mekanizma. Fakat kemerlerin her zaman bir kusuru var. Etili olmalar� i�in
tak�lmalar� gerekiyor.
1970 lerin ba��nda yeni teknoloji test edilmeye ba�land�.
Darbeyle a��lan hava yast�klar�. Maalesef yast�klar �ylesine h�zl� �i�iyorlard�
ki bazen kad�nlar� ve �ocuklar� �ld�rebiliyordu. Sonra ki 30 y�l boyunca
otomobil �reticileri hava yast�klar�n� geli�tirmeye denedi. Yine de en yeni
teknolojiler en ba��ndan beri ordayd�. Komik ama aradan 30 y�l ge�mesine ra�men
tekrar ayn� y�ntemi uygulamaya ba�lad�k.
1980 lerin y�llar�n ortas�nda s�r�c�ye daha fazla kontrol
yetene�i veren ABS fren sistemi geli�tirildi. Kazadan hemen �nce s�r�c�ler
frene basarlar. B�ylece ara� kontrolden ��kar. ABS sistemi ise fren bas�nc�n�
azalt�r ve d���r�r. B�ylece tekerlekleri kilitlemeden ve arac� yoldan
��karmadan maksimum fren miktar� uygular.
���������������� A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin
Ayr�nt�lar�nda Vard�r
1-Otomobil
kazalar�ndaki �l�m oran�n�n azalmas�n�n nedeni nedir?
2-�nden
ger�ekle�en kazalar saniyenin ka�ta biri kadar bir zamanda ger�ekle�iyor.
3-Her
kazada bakmak istenilen ka� fakt�r bulunur? Bu fakt�rler nelerdir?
4-Belgelere
ge�en ilk araba kazas� ne zamand�r?
5-�l�mle
ger�ekle�en ilk araba kazas� ne zaman ger�ekle�mi�tir?
6-Ara�larda
ilk hidrolik fren ne zaman kullan�lmaya ba�land�?
7-G�n�m�zdeki
araba kazalar�nda camlar�n da��lmamas�n�n nedeni nedir?
8-Bir
kazada ka� tane �arp��ma vard�r? Bunlar nelerdir?
9-�lk
emniyet kemeri ne zaman�
kullan�lmaya ba�land�? Eksikli�i neydi?
10-Hava yast���� teknolojisinin
art�lar� ve eksiler nelerdir?
11-Hava
yast��� ne zaman geli�tirilmi�tir?
12-ABS fren
sistemi nas�l �al���r?
�������������������������������������
S�NAN
D�NDAR � 08010004005
FEN. B�L.
��RT. 4. SINIF