��������������������������� Antik �a�daki Teknolojilerle K�r�lan Rekorlar 45 dakika

����� Antik insanlar�nda kendilerine �zg� bir gness rekorlar kitab� vard�. En h�zl�, en �l�mc�l ve antik �a��n en de�erli objeleri.

����� G�n�m�zde d�nya �zerinde 600 milyondan fazla otomobil var. �retmek ve seri olmak ad�na onlar� kullanmak zorunday�z. Ama insano�lu kendi kendine hareket eden ara� yapma gere�ini bundan binlerce y�l �nce hissetti. Antik kay�tlar insan ta��yan, atlardan daha h�zl�, ekonomik ve �evreye daha duyarl� bir ara�tan bahsediyor. Bu ara� kay�tlarda �in Kara Yat� olarak ge�iyor. R�zgarla hareket eden ve olduk�a ekonomik olan bu ara�, ilk �retilen arabalardan olan model T Ford�tan bile daha h�zl�yd�. G�n�m�zde bu arac�n �rne�i olmad��� i�in o g�nk� teknolojiye uygun olarak bir kara yat� tasarland� ve bu ara� �ngiltere�nin g�ney k�y�s�ndaki Bren sahilinde denendi. Saatte 60 km h�za ula�an kara yat�, bir attan �ok daha h�zl�. Antik h�z rekorunu rahat�a k�rabilirdi.

����� Antik ke�ifler Afrika�da �ylesine �l�mc�l bir silah buldu ki, bu silah bilerek tarihe g�m�lm��t�. �ap� 30 cm olan, 5 u�lu, 10 ayr� b��aktan olu�an bu silah�n ismi �ongu. �ongu kusursuz denilebilecek bir dengeye sahip. Aerodinamik �eklinden dolay� hedefi �a��rmak zordur. Bir b��a�� f�rlatt���n�zda onun kar��da yapaca�� etki b��a��n havadaki d�nme hareketiyle orant�l�d�r. �ongunun 3 ayr� a�z� oldu�undan ve sap k�sm� hari� her taraf� keskin oldu�undan hedefinize f�rlatt���n�zda sap k�sm� denk gelmezse hedefiniz kesinlikle �l�r. �ongu, belirli bir a��yla f�rlat�l�rsa kalkan�n etraf�ndan dolan�p hedefi vurabilir. �ongu �l�mc�ll���n� �ylesine kan�tlam��t�ki 17. yy.da Kuba Kral� taraf�ndan yasakland�.

����� Bir sonraki rekor k�ran silah �yle bir geli�me g�sterdi ki d�nyada sava� taktiklerinin de�i�mesine neden oldu. �inlilerin bir su kaba��ndan �retti�i bu silah g�n�m�z modern silahlar�n�n, roketlerin ve i�ten yanmal� motorlar�n atas� olarak kabul ediliyor. Su kaba��n�n i�ini oyup buraya barut ve �arapnel par�alar� yerle�tiriliyor. Fitil ile barut ate�lenirse i�eride olu�an gaz bas�nc� etkisiyle �arapnel par�alar� d��ar� do�ru f�rlat�l�r.

�����

����� Antik d�nyan�n en pahal� maddesi ve g�n�m�zde de bu �zelli�ini koruyan �ey alt�n, g�m�� veya platin de�ildir, trian morudur. Roma imparatorlar�n�n giysilerini boyamak i�in kullan�lan bu maddenin gram� bug�n 2000 dolar yani 50 gram alt�na e�de�erdir. Trian moru bir deniz kabuklusu olan morex�ten �retiliyor. Bu kadar pahal� olmas�n�n nedeni, bu kabuklunun boya haline gelebilmesi i�in ge�en zaman ve i��ilikte yat�yor. Bir gram trian moru i�in 10-12 bin aras�nda deniz kabuklusu gerekiyor. Trian moru tarihin en de�erli maddesi olarak kay�tlara ge�iyor.

�����������

����� Ba�ka bir rekorsa bundan iki bin y�l �nce �retilen, ba�larda e�lence ama�l� kullan�lan mekanik bir oyunca�a ait. Aelli pil yani yunan r�zgar tanr�s�n�n Aelosun topu, teknolojik devrimin ba�lang�c�d�r. Fizik prensipleri kullan�larak g�n�m�z jet motorunun geli�imi bundan sa�lanm��t�r. Buhar bas�nc�n�n mekanik enerjiye d�n��me prensibiyle �al��an bu icat, jet motoruyla ayn� prensipte �al���yor. Tamam�yla kapal� bir kazan ve bu kazandan ��kan iki borunun bir k�reye ba�lanmas� ve k�reden de z�t y�nde d��ar�ya a��lan iki borudan olu�uyor. Kazandaki su kaynat�l�rsa buhar borulardan ba�ka ka�acak yer bulamaz ve borudan k�reye aktar�l�r. Bas�nc�nda etkisiyle k�reden d��ar� ��kan buhar z�t y�nl� borular sayesinde k�reye hareket verir ve k�re kendi etraf�nda d�nmeye ba�lar.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

1. �lk kara yat� hangi y�lda icat edildi?

2. �ongu ilk olarak hangi kabilede ve hangi y�lda ortaya c�kt�?

3. �ongu neden yasakland�?

4. Su kaba�� silah�nda barut yanarken kaba��n kabu�unun par�alanmamas� ve yanmamas� i�in hangi �nlemler al�n�r?

5. ��ten yanmal� motorlar�n atas� olan icat nedir?

6. Trian moru ad�n� nerden al�r?

7. D�nyan�n en pahal� maddesi olan trian morunu nas�l yap�l�yor?

8. Trian moru antik d�nyada en k�t� kokan kokular aras�nda bulunmas�na ra�men neden bu kadar pahal� ve Roma imparatorlar� �zel g�nlerde giymek i�in bu boya ile boyanm�� k�yafetleri tercih etmi�lerdir?

9. Jet motorunun atas� olan Aelli pil hangi tarihte ve kim taraf�ndan icat edildi?

10. Aelli pil, jet motoruna nas�l d�n��t�?

�aban DO�AN E��T�M B�YOLOJ� 3. SINIF 2010