�������������������� �������ANNE KARNINDA YA�AMA YOLCULUK-
1�� (60 DK)
��������������
�������������������������������������������
Sperm yumurta ile birle�iyor ve ya�ama do�ru
mucizevi bir yolculuk ba�l�yor, ama bu vakada cok
s�ra- d��� �eyler oluyor,d�llenen yumurta�
ikiye ayr�larak tek yumurta ikizlerini olu�turuyor sonra her iki
yumurta� tekrar ikiye ayr�l�r. �Yakla��k 64 milyonda bir ger�ekle�en bu olaya
Tek yumurta d�rd�zleri olay� deniyor.� Devrim
niteli�inde ki yeni tekniklerle �zel d�rd�zlerin ba�tan sona geli�meleri ve
insan �remesinde ki son mucize inceleniyor,�o�ul do�um mucizesi. �Normal sa�l�kl� bir erkekten kad�na� bir birliktelik sonunda yakla��k 300
milyon� sperm geciyor
�ve yumurtlama d�neminde� her kad�nda�
genellikle �bir yumurta olu�ur.� O �yumurtaya ula�an� ilk sperm yar��� kazan�r.� Yumurtaya girdikten sonra baban�n DNA� s�n�n� ta��yan spermin ucu ve annenin DNA� s�n� ta��yan� yumurta
�ekirde�i sentrozom denen ince liflerle
birle�tirilir.� �ki DNA grubu birle�ir ve
hamilelik ger�ekle�ir. �Bu yeni bir insan
ya�am�n� ba�latan ilk h�cre olacakt�r.� �lk
birka� saat icinde d�llenen yumurtan�n d�l yata��
borular�ndan rahme do�ru� yolculu�u
ba�lar.� Bir g�n sonra ilk b�l�nme
ger�ekle�ir.� �kinci g�n ikiden d�rde
��kan yumurta say�s�, ���nc� g�n sekiz olur be�inci g�n ise cenin art�k Blastokist tir . alt�nc� g�n ise blastokist� nihayet yumurta kabu�undan ��kar ve rahmin
duvar�na yap���r yerle�meye ba�lar ileriki 39 hafta boyunca orda b�y�yerek �nce
embriyoya sonra cenine, daha sonra tam geli�mi� bir bebe�e d�n��ecek.� Ama �ok nadiren ikiy�z
ellide bir oranda yumurta ola�an �st� bir �ey yapar ikiye ayr�l�r, kendini
�o�alt�r ve iki ayr� d�llenmi� yumurta olu�ur.��
Ayr� ama �zde� bunun nedeni hen�z ��z�lemedi. �Belki bunun sebebi yumurtalar�n kendi
yap�s�ndand�r. �Ayn� yumurta ikizlerinin
b�y�k k�sm� �reme d�nemine yeni girmi� veya �reme d�nemi bitmek �zere olan
kad�nlarda g�r�l�r. �Baz� bilim adamlar�
ileriki ya�larda kad�nlar�n yumurtalar�n�n daha g��s�z ve b�l�nmeye daha m�sait
oldu�una inan�yor. �Kesin olarak bilinen
tek bir �ey var oda gebeli�in ilk 14 g�n�nde olmazsa daha sonra olmuyor. ��Tek yumurta ikizlerinin muhtemelen bir�ok
�zelli�i birbirine benzer ama yinede %100 benzemezler. �Bilim adamlar� bu y�zden �zde� ikizler demeyi
tercih etmez, onun yerine tek yumurta ikizleri demeyi tercih ediyorlar. �Tek yumurta ikizleri �o�unlukla ayn� cinsiyete
sahip olurlar ama �ok az say�da da olsa �k�z-erkek olmas� �a��rt�c�d�r. ��Anne karn�nda bebeklerin her biri ayr� kesede
geli�ir. ��Ama baz� ikizler ayn� d�� zar�
payla��r.� Bebekler geli�irken yer ve
anneden gelen besin icin yar���rlar. Buna ra�men
aralar�nda sa�lam bir ba� kurarlar.
�����������
Bir bayanda her iki yumurtal�kta iki yumurta olu�abiliyor� ve �bu
yumurtalar�n her biri farkl� spermlerle d�llenmi� olabiliyor. �Ayn� g�n ger�ekle�en �ift gebelikte �ift yumurta ikizleri olu�ur. �Tek yumurta
ikizlerinden farklar�, karde�lerinin genlerinin yar�s�n� payla�mas� ve normal
iki karde�ten farklar�n�n olmamas�d�r.�� Diyer �bir �fark�da �bu �olay�n �tesad�f� olmad���d�r. �Ara�t�rmalar bu konuda �rk�n rol�
olabilece�ini s�yl�yorlar.� Do�ulu kad�nlar
aras�nda 400 gebelikten birinde �ift yumurta ikizleri do�ar.� �Amerikal� beyaz kad�nlarda ise 88 de bir
olarak g�r�l�yor. �Nijeryal� kad�nlarda
ise her 25 do�umdan biri kadar y�ksek bir oran.�
�Diyer
etkenler aras�nda �iftlerin ne s�kl�kta birlikte oldu�u da vard�r.� 7. g�n; Yumurtalar�n hepsi anne karn�nda ki
yerini ald�. �Annenin kan dola��m�yla
etene aras�nda en �nemli ba�lant� olu�acak. 9. g�n; �ki katman birer yuvarla�a
d�n���yor �stteki bo�lukta amniyon kesesi var, altta
ki bo�lukta ise yumurta kesesi� yer
al�yor.� 14. g�n; Bu g�ne kadar olu�an
h�crelerin hepsi ayn�d�r, �bunlara k�k
h�cre denir.� 15. g�n;� Sinir h�creleri beyinle birlikte omurli�ini olu�turmaya ba�layacak.� �Ve
cenin 3 �nemli katman�n�n olu�ma vakti geldi,d�� tabaka;deri ve sinir
sistemi� orta tabaka;kaslar ve kalp, son
olarak mide, akci�erler,karaci�erler ve pankreas�n olu�tu�u i� tabaka.�� �Birinci ay;�
Ceninin boyu 6 mm den k�sad�r.� Anne
karn�nda 6 litrelik yer vard�r.� B�y�k
bir karpuz kadar� diyebiliriz. ����Ewrimsel geli�imin
bir kal�nt�s� olarak solunga�lar� ve kuyruklar� var,� bunlar 4. Hafta civar�nda geli�iyorlar ve 6.
haftada yok oluyorlar.
�����������
Tek yumurta ikizlerinden farkl� olarak bir olay daha
ger�ekle�ebiliyor,Tek� ve �ift yumurtan�n
bile�imi gibi, ilk �nce tek yumurtan�n d�llenmesi ve daha sonra bu yumurta
b�l�nerek tek yumurta ikizleri olu�ur ,daha sonra ikinci yumurta da d�llenir ve
bu �� yumurta anne karn�nda bir araya gelir.�
Bu olaya ���ift gebelik ��olay� denir.� Olduk�a nadir g�r�len bir olay.� Tahminlere g�re her 400 cift
yumurta ikizlerlerden birinde bebeklerin babas� farkl�.� 6. hafta;�
Boylar� yakla��k 3 cm kadar g�z yuvarlaklar�n�n %85 i belirdi.� �Bu
d�nemde rahim �ok say�ya dayanabiliyor.� �Bu g�ne kadar ki rekor 15 tir ama ancak 9�u
ya�ayabilmi�tir. ���ift gebelik olaylar�
y�ksek oranda� �a�da� �reme tedavileri
sonucu gercekle�iyor.�� Bazen kad�n cok
say�da yumurta �retmesini sa�layan ila�lar al�yor,bir diyer
y�ntem ise t�p bebek uygulamas�d�r.� �Bu uygulamada yumurtalar rahmin d���nda bir petri kab�nda d�lleniyor,sonra iki yada daha fazlas� rahme
yerle�tiriliyor.�� T�p bebek
uygulamas�yla ikizlerin say�s�nda� %50
art�� oldu, �c�z ve d�rd�zlerde ise %400 den fazla
art�� oldu.� 8. hafta;� G�z yuvarla�� art�k olu�tu mercekte
�ekillendi.� �Kafa en �nce�
b�y�yen b�l�mlerden biridir.� �Bedenin ��te biri kadar boyuta
sahiptir.do�umda� bebe�in c�ssesinin d�rt
te biri� kadar
olacakt�r.� Cenin art�k k���k bir insana
benziyor.� �9. Hafta;�
Beyin h�zla geli�iyor, bir dk yakla��k iki
bu�uk milyon yeni sinir h�cresi olu�uyor.�
�Do�umla birlikte 100 milyonun
�st�ne c�k�yor.�
�Kalp at��lar� artarak dk da 165�e kadar c�kacak bu
ula�aca�� en� y�ksek� h�zd�r.�
�T�m �o�ul gebeliklerde ihtiya�
�eki�mesi ya�an�r. do�umda ikizlerden biri�
diyerinden�
daha� a��rd�r. ��Bu farkl�l�klar bebekler� b�y�rkende etkisini
g�steri . 10. Hafta; Geli�melerin d�rt te biri geride
kald�, Genellikle 10 ile 14��nc�� hafta
ilk g�r�nt�leri g�rmeye gidilir.� Ultrason
�ok �a��rt�c� bir s�rr� da ��zmemize yard�mc� olur. ����o�umuz rahimde ki� ilk birka� ayl�k� yolculu�umuzu�
bir yolda�la s�rd�r�r�z, ancak do�umdan �nce yok olurlar. ���Yava��a b�z�l�yor daha sonra rahim duvar�
taraf�ndan� �ekiliyor, buna �Kaybolan
ikiz sendromu �deniyor. ��Bilim adamlar�na g�re� sekiz insandan biri hayat�na ikiz olarak
ba�l�yor ancak hen�z rahimdeykeyken yok oluyor.
��� ��������Ayna g�r�nt�l� ikizler; Her birinin �zde�� g�r�ns� yerine ayna g�r�nt�leri olur.�� Biri sa� elini kullan�rken diyeri sol elini kullan�r .yumurta ge� b�l�nd���nde� olu�ur. ���Gebelikten
9 g�n sonra yumurta sol ve sa� taraf hakk�nda karar vermi�tir. ���ok nadiren de olsa organlar ters tarafta
olu�a bilir.�� Mesela bir ikizin kalbi
solda iken diyerinin kalbi sa�da olabiliyor.�� Bu y�zden deniliyor ki baz� solak olanlar
karde�lerden hayatta kalan� olabilirler. ���Siyam
veya yap���k ikizler;� Bu konu ile
ilgili iki teori var bunlardan birincisi;yumurta o kadar ge� b�l�n�yor ki asla
b�l�nm�yor.��� Diyerine
g�re ise;erken b�l�n�yor ama geli�en iki cenin bir �ekilde geri �ekiliyor ve yap���yor.
����kinci g�r�� daha yayg�nd�r bunu� destekleyen ilgin� kan�tlar var;� Her birimiz de yap��ma molek�lleri vard�r, bu
k���k molek�ller vucutlar� birbirine kenetler.� �Molek�ller sadece benzerlerini �ekmeye
programlanm��, kolu kola, omuzu omuza, y�z�n sa� yan�n� sol yan�na�
Yap���k� ikizler sadece ayn� organ ile
yap���r; kafa kafaya, �g���s �g���se, yada �bellerinden �birle�irler.��
�lk �� ay�n sonu;�� Ceninler ilk
kez insan bebe�i gibi g�r�nmeye ba�lad�lar.�
Gebeli�in d�n�m noktas� da deniyor.��
�statistiklere g�re d���k tehlikesi art�k �ok az. ����reme organlar�n�n yernde
bir ��k�nt� var,ama bu cinsiyet i�in kesin bir�
ip ucu de�il.�� ��lk bebek hareketleri ba�l�yor.sinir a�� art�k
bedenin her taraf�na ula�t�.� �Nedenini kimse bilmiyor ama ilk hareket
eden� k�zlar oluyor.�� 16. hafta;��
B�y�yen cenin vucudunu art�k cok k�vrak hareket ettiriyor.� �o�ul �gebeli�in �diyer �gebelikten �fark� �bu
�geli�en �alg�lama �duygusudur. 18. hafta;� Ceninlerin duyular�n�n geli�ti�i d�nemdir.�� Sindirim sistemleri �al��maya ba�l�yor.� �Her ne
kadar ihtiya�lar� olan t�m besinleri eteneden kan dola��m�na� kat�lsada
do�duklar� andan itibaren yutmalar� ve hazmetmeleri gerekecektir.�� Bu y�zden a��zlar�n� a�arak etraflar�nda ki amniyotik s�v�y� i�meye ba�lad�lar.�� Annenin yedi�i yiyeceklerin baz�lar�n�n tad�
kan dola��m�yla eteneye sonrada amniyon s�v�ya ge�er .�� Ceninin tat alma duyusu geli�iyor,ikizler
rahimde ayn� anda ayn� tad� ald�klar� i�in�
b�y�rkende yiyeceklerden ayn� tad�� alabilirler.��
Duyular�n� kullanmaya ba�l�yorlar.�
Bilim adamlar� bu d�nemde birlikte oyun oynad�klar�na bile tan�k
olmu�tur. ��20. Hafta;�
Ceninler 14 cm civar�nda,annelerinin avucuna s��acak kadar ufakalar. ��Hen�z
g�zlerini a�am�yorlar ama g�z yuvarla�� tamamland�.� �G�ze
gelen ���k miktar�n� denetleyen iris olu�uyorama
do�umdan k�sa bir s�re �nceye kadar g�z bebekleri g�r�nmez. �Bir kad�n�n rahmi yakla��k be� bu�uk kiloluk
bir cenini ta��yabilir. ��Tek cenin iki
bu�uk ile be� bu�uk aras�nda,ikizler iki ile �� kilo aras�nda, ���zler ise bir
bu�uk ile iki kilo aras�nda do�ar.�� D�rt
ile daha fazla do�umlarda ise her biri birer kilo olarak do�ar.�� �Daha
uzun boylu kad�nlar daha fazla b�y�yen karn� ile daha fazla a��rl�k
ta��yabilir.� �24. Hafta;��
Akci�erler do�duktan sonra bebeklerin nefes almalar�n� sa�layacak bir
madde �retirler.� ��o�ul gebeliklerde neredeyse her zaman erken
do�um olur. ���Yerlerinin daralmas�na
ra�men ikizler ve di�er �o�ul gebeliklerde b�y�leyici bir geli�me ba�lar, Oyun
oynamak.�� �Bu hareketlerinden baz�lar� rahimden ��kt�ktan
sonrada devam eder. ������Rahimde
sald�rgan olan ikizler bunu �ocukluklar�nda da s�rd�rebilir.
������������������� �A�A�IDAK�
SORULARIN CEVAPLARI F�LM�N AYRINTILARINDA VARDIR.
1. Tek yumurta d�rd�zlerin hayat hikateleri nas�l ba�l�yor?
2. Normal bir erkekteki birle�me sonucu rahme
g�nderilen sperm say�s� ve bir bayan da olu�an yumurta say�s�, d�llenen yumurta
say�s� ka�t�r?
3. Blastokist ne
zaman yumurta kabu�undan ��kar?
4. D�llenen yumurta ne s�kl�kta ve aral�kta
ikiye b�l�n�r?
5. Bu b�l�nme genelde kad�nlarda hangi ya�
aral���nda g�r�l�r?
6. Bilim adamlar� nicin
��zde� ikizler� de�ilde �Tek yumurta ikizleri�
ifadesini kullan�yor?
7. Tek yumurta ikizleri her zaman ayn�
cinsiyette mi do�ar?neden?
8. �ift yumurta ikizleri hangi olay icin� kullan�lan bir
ifadedir ve nas�l olu�ur?
9. �ift yumurta ikizleri ve Tek yumurta
ikizleri aras�nda ki farklar nelerdir?
10. �ift yumurta ikizleri olay�n�n d�nyada ki
farkl� �rklarda ki kad�nlarda g�r�lme s�kl��� nas�ld�r?
11. �lk beliren organlar hangileridir?
12. Anne karn�nda ka� litrelik yer vad�r?
13. �ift gebelik nedir?nas�l olu�ur?
14. Bir anne karn� bu g�ne kadar en �ok ka�
cenin ta��m��t�r?bunlardan ka� tanesi ya�am��t�r?
15. �ift gebelik olay�n�n en genel nedenleri
nelerdir?
16. Ceninnin kalp
at�� h�z� hangi haftalarda ula�abilece�i en fazla h�za ula��r?neden?
17. Kaybolan ikiz sendromu nedir?nas�l ve nicin olu�ur?
18. Ayna g�r�nt�l� ikizlerin �zellikleri
nelerdir?
19. Siyam, yap���k ikizler olay� nas�l
ger�ekle�ir?
20. Bu konunun sebebiyle� ilgili teoriler nelerdir?Bu teorileri
destekleyen kan�tlar nelerdir?
�����������������������������������������������������������������������������������������
��������������������������������������������������������������������
�����Mahmut ERKOL FEN B�LG�S� 4.SINIF 09010004008