ANNE KARNINDA �NSAN
YAVRUSUNUN HAYAT D�NG�S� ( 90 Dk )
F�LM�N �ZET�
������������ Erke�in
testisleri her saniyede 1000 sperm �retir. Spermin kalitesi erke�in ya�am
standartlar�na ba�l�d�r. E�er sigara i�mez, alkol almaz, s�cak banyo yapmaz ve
dar i� �ama��r� giymezse daha g��l� spermleri olur. �nsanda en k���k h�cre olan
sperm �ok k�sa bir yolculuk yapar. Dakikada
Erke�in
testisleri her saniyede 1000 sperm üretir. Spermlerin kalitesi erke�in ya�am
standartlar�na ba�l�d�r. �nsan vücudunda en küçük hücre olan sperm çok k�sa bir
yolculuk yapar dakikada 3mm ilerler ve her seferinde büyük engeller a�arlar.
Sperm beklemekte olan kad�n yumurtal���na giderken ki bu vücuttaki en geni�
hücredir, önce rahim kanal� sonra rahme ordanda yumurtal�klara var�r.
Hamile kalma
i�lemi 10 saate kadar sürebilir. Yumurtaya ilk ula�an sperm en güçlü ve uygun
olan�d�r. Ba��n� yumurta yüzeyinden ilk içeri sokan sperm kazanan olur. �lk
gelen sperm yumurta zar�nda yapt��� bir de�i�imle ba�ka bir spermin giri�ini
engeller. �çeri girdikten sonra kuyruktan kurtulup yumurtan�n çekirde�ine do�ru
ilerler. Bu s�rada 2 çekirdek birle�ir ve döllenme meydana gelir. Bu insan� meydana getirecek ilk hücredir. Vücutta her hücre
zar�n�n derinliklerinde ailelilerimizden bize geçen tamset genleri bulunur. Genlerimiz insanl��a geçi�te bize düzünecelerce talimat verir. bal�k ve a�açtan farkl� olarak nas�l
birer insan olaca��m�za karar verirler. Her gen yada gen gruplar� birer özelli�imizi belirtir. Her birimiz fiziksel ve genetik
olarak benzersiz oluruz. Bizim genetik yap�m�za anne ve baba e�it olarak
katk�da bulunur. Ancak bir çocu�un cinsiyeti baba taraf�ndan belirlenir. kromozom çiftinin 23. Çifti cinsiyet belirtme görevine
sahiptir. Anneden gelen cinsiyet kromozomu x cinsindendir ama babadan gelen 2
cinsten birisi olabilir. X bir k�z için yada küçük bir
kromozom olan y erkek içindir. Döllenmi� yumurta fallopi tüpünün içerisinden geçerek rahme do�ru ilerler. Döllenmeden bir gün sonra yumurta ilk bölünmesine
ba�lar.5.günde hücrenin d��� plasentay� olu�tururken iç kümede embriyo
geli�meye ba�lar.7. gün sonunda blastosis fallopi tüplerinin içerisinden geçerek rahmin içerisine
yerle�ir buras� 9 ayl�k bir bar�nakt�r.
Hamilelik
dönemi üç evreden olu�ur. Birinci evrede ilk üç ay içerisinde tek yumurta
tamamen olu�mu� bir bebek tasar�s�na dönü�mü�tür. Bir insan vücudunun tüm
özellikleri kol, bacak, sinir sistemi, organlar, kaslar ayr�nt�lar�yla
düzenlenmeye ba�lar.2. haftadan itibaren cenin art�k bir �ekil almaya ba�lar.3.
hafta içinde bu cenin ancak i�ne ba�� kadard�r. Kendi içinde k�vr�larak ince
bir boru �ekline girer. Bu borunun üstünde kafa olu�maktad�r ve vücudu
olu�turacak gövde a�a�� do�ru uzan�r.Onbe�inci günde sinir hücreleri beynin alt yap�s�n� olu�turmaya ba�lar.Hamile kald�ktan
itibaren annenin vücut sisteminin içinde ciddi de�i�iklikler olmaktad�r.Cenin
rahim içerisine yerle�ti�i andan itibaren büyümek için annenin kan�ndan
beslenmeye ba�lar.Üçüncü haftada olu�maya ba�layan bir ba�ka organda
kalptir.kalp olamadan cenin ihtiyac� olan besin ve oksijeni alamaz.Dördüncü
haftada cenin fasulye büyüklü�ündedir ve her gün 1 mm büyümektedir. Kafada
görülen siyah noktalar gözlerin ba�lang�c�d�r. Kol ve bacak tomurcuklar�
olu�ur. Deri tabas� yüzün 4 taraf�ndan geli�meye ba�lar. Alt�nc� haftada cenin
2 cm uzunlu�unda ve bir ceviz içi büyüklü�ündedir. Bir kaç hafta önce sadece 2
siyah nokta olan gözler �imdi ba��n iki yan�nda kapaks�z, kör 2 cam kubbe gibi
görünmektedir. Bedene göre kafa hala 2 kat daha büyüktür.8. haftada cenin art�k
küçük bir insana benzemeye ba�lar ve fetüs olarak adland�r�l�r. Rahim
içerisinde geçen süre içerisinde fetüs ya�am deste�ini plasentadan al�r.
Plasenta ayn� zamanda anne kan�nda bulunan tehlikeli maddeleri süzerek bebe�e
geçmesini engeller.9. haftada sinir sistemi h�zl� bir �ekilde geli�erek vücudun
içine ba�lant�lar�n� yayar.9. haftada fetüsün bütün vücudu k�m�ldamaya ba�lar.
Bu hareket kaslar�n olu�mas�nda ve ba�lant�lar�n güçlenmesinde çok önemli bir
rol oynamaktad�r.10. haftada anne bebe�inin varl���n�n fark�na varacakt�r. 10-14.
Haftalar aras�nda hamile kad�n ilk taramas�na girer.Ultrason taramas� fetüsün
devrim niteli�inde geli�mesi ve hamile annenin durumuyla ilgili ilk bilgileri
verir.Onbirinci haftada bebek ad�m atma refleksini
kazan�r.12. haftada fetüs 2. Evreye girer.Orta 3 ayl�k hamilelik dönemi.Bu
devrede dü�ük riski azalm��t�r.12. haftada aradaki fark cinsel organlar�n
farkl� yönlere dönük olmas�d�r.16.� haftada fetüs 14 cm’ ye ula�m��t�r.Sinir
sistemi çal��maya ba�lam�� ve beynin kontrolü alt�na girerek h�z kazanm��t�r.El
ve ayak parmaklar� ayr�lamaya ba�layarak belirginle�ir ve kemikler sertle�meye
ba�lar.Eller ayaktan önce geli�ir.Merkezi sinir sistemi art�k bütün vücutta
ba�lant�lar�n� kurmu�tur.18. haftada sindirim sistemi çal��maya ba�lar.Anne 18.
Haftada çocu�un hareketlerini hissetmeye ba�lar.Gözler art�k do�ru
pozisyondad�r.19. haftada bebe�in boyu 18 cm’yi bulur
ve kendi parmak izine sahip olur.Hamilelili�in 6.Ay�nda yani 2. Evre sonunda
her �ey geli�mi�tir ve tam kapasite çal��maktad�r.24.Haftadan itibaren fetüs en
heyecan verici döneme girer.Bu zamanda d�� dünya taraf�ndan uyar�lmaya
ba�lar,ayn� zamanda kendi duyular�da hayata geçmeye
ba�lam��t�r.Kulak,burun,tat alma ve dokunu�a kar�� sinirleri olgunla�m��t�r.25
Haftada kirpikler ç�km��t�r.göz renkleri olu�maz gözler ancak do�umdan sonra
renklenir.Bebek d��ar�dan gelen sesleri çarp�kta olsa duyar fakat bass sesini daha iyi duyarlar.Fetüsün duyabildi�i en net
ses ultrason sesidir.26.Haftadan sonra bebekler
zamanlar�n�n büyük k�sm�n� uyuyarak geçirirler ve hiçbir �ey onlar�
uyand�ramaz.Bebekler do�umdan önce emme refleksini güçlendirmek zorundad�r.Bu
yüzden anne karn�nda parmaklar�n� emmeye ba�larlar.Hangi elinin parma��n�
emdi�i ise onun do�duktan sonra hangi elini kullanaca��n� belirler.Bu dönemde
anne karn�na ba��n�z� yaslad���n�zda fetüsün kalp at��� duyulabilir.Son olu�an
organ fetüsün akci�eridir.Anne karn�nda iken fetüsün akci�eri hiçbir zaman
çal��maz.gerekli olan oksijeni anne kan�ndan al�r.26.Haftaya ula�an fetüs ço�u
zaman hiçbir sorunla kar��la�maz.28.Haftada deri alt�nda ya� tabakas� olu�maya
ba�lar.Fetüs etraf�ndaki dünyan�n fark�ndad�r ve beyin ilk defa haf�zaya
kaydetmeye ba�lar.Ba��n� anne rahminin a�z�na do�ru döner.Yani do�um için
haz�rlanmaktad�r.Bebek anne karn�nda ne tür müzik dinlerse ruh hali ona göre
de�i�ir.Örne�in;klasik müzik sakinle�tirici etki yapar.33.Haftada fetüs özel
bir müzik parças�n� tan�r hatta duydu�u zaman z�playabilir.Fetüs 35.haftadan
sonra istedi�i zaman sa�l�kl� bir �ekilde do�abilir ama içerde ne kadar uzun
süre kal�rsa o kadar sa�l�kl� do�ar.
Bebe�in kesin
olarak ne zaman do�aca�� bilinemez ancak %5’i zaman�nda do�ar geri kalan� 2
hafta önce veya 2 hafta sonra do�abilir.
�nsan vücudundaki en
küçük hücre olan sperm dakikada 3 mm ilerleyerek vücuttaki en geni� hücre olan yumurtaya
do�ru ilerler. Önce rahim kanal�na, oradan rahme oradan da yumurtal��a ula��r.
Bir kad�n rahminde bir fetüsken bile bu yumurtalardan üretir. Çocukluktan
ergenli�e ve yeti�kinli�e kadar da vücutta saklan�r.
Spermler koku yoluyla
yumurtal��a gider ve gidinceye kadar da bir avuç kal�r, hamile kalma süresi
kimi zaman 10 saat sürebilir. Yumurtaya ilk ula�an sperm en güçlü olan�d�r.
Yumurtaya ba��n� yerle�tiren sperm hücre zar�nda bir de�i�im meydana getirir ve
ba�ka bir spermin giri�ini engeller. �çine girdikten sonra kuyruktan kurtulan
sperm yumurtan�n çekirde�ine do�ru ilerler bu s�rada iki çekirdek birle�erek
döllenme meydana gelir.
Genlerimiz nas�l bir
insan olaca��m�z� belirler. Her gen yada gen gruplar� bir özelli�imizi
belirler. Örne�in; kaç bacakl� olaca��m�z, ten rengimiz, kanat yerine
kollar�m�z�n olmas� gibi. Baz� genler dominant olur, bazen de sakl� olurlar.
Bizim genetik yap�m�za anne ve babam�z e�it olarak katk�da bulunur. Ancak
cinsiyet baba taraf�ndan belirlenir. Kromozom zincirinin 23. çifti cinsiyeti
belirtme görevine sahiptir. Anneden gelen kromozom çifti her zaman X, babadan
gelen ise X yada Y olabilir. Büyük olan X k�z için küçük olan Y ise erkek
içindir.
Döllenmi� yumurta fal
lop tüpünden geçerek korunal� rahme yerle�ir. Döllenmeden bir gün sonra yumurta
bölünmeye ba�lar genetik kodlar�n kopyalanmas� için. �lk ba�ta kromozomlar
üretilir. Fal lop tüpünden geçince sürekli bölünerek blastosist ad�n�
al�r. Yüz hücreye ula��r ve ikiye ayr�l�r. Hücrenin d��� plasentay�
olu�tururken, iç k�sm� da embriyoyu meydana getirir. Bu a�amada hücrenin içindeki
kümelere kök hücre denir. Bu kök
hücreler iki yüzden fazla de�i�ik hücreye dönü�me özellikleri vard�r. Vücudun
herhangi bir parças�n� olu�turabilirler. Yedi günün sonunda rahme yerle�ir ve 9
ay boyunca burada bar�n�r. Hamilelik 3 evreye ayr�l�r. �lk evrede kol, bacak,
sinir sistemi gibi tüm özellikleri belirmeye ba�lam��t�r. �lk 3 ayda insan
vücudunun tüm özellikleri ayr�nt�lar�yla olu�ur. �lk haftadan sonra i�ne ba��
kadard�r daha sonra kendi üzerinde k�vr�larak boru �eklini al�r ve insan
iskeletini olu�turur. Borunun üzerinde kafa olu�maya ba�lar. Hamilelikten sonra
annenin vücudunda çe�itli de�i�iklikler olur kan oran� %50 art�� gösterir.
Embriyo annenin kan�ndan beslenir ve oksijen al�r. Beslenme görevi d���nda
ayr�ca plasenta çe�itli hormonlar salg�lar bu da annede sabah bulant�lar�na
neden olur. 3 ve 8.haftalar aras�nda kalp olu�maya ba�lar ve gerekli olan
besini oksijeni almaya ba�lar ve büyümeye devam eder. 4. Haftada fasulye
büyülü�üne ula��r, her gün 1 mm büyür ve gözler belirginle�ir. 8. Haftadan
sonra cenin fetüs olarak adland�r�l�r ve küçük bir insana benzer. Bu saatten
sonra beslenmesini art�k göbek kordonuyla, plasentayla sa�lar.
9.
haftadan sonra fetüs hareket etmeye ba�lar ve kas sistemi geli�ir. 10-14
haftada ise ilk ultrason taramalar� ba�lar ve fetüs hakk�nda bilgi verir. Bu
ultrason görüntülerini alabilmemiz için duyma e�i�inin çok üzerinde olan ses
dalgalar� sonda yoluyla anne karn�na yollan�r, dalgalar iç s�v�ya girerek amniyotik s�v� gibi ak��kan s�v�larda kemiler gibi kat� maddelere çarp�p
geri döner. Yans�yan dalgalar içsel görüntü almak için toplan�r ve hareketli
görüntü sa�lar. Ultrason taramas� ilerde olabilecek genetik bozukluklar� da
erken te�his edebilir. Günümüzde dört boyutlu olarak içsel görüntü al�narak
bebe�in geli�imi izlenebilmektedir. Ayn� anda birden fazla bebe�e hamile kalmak
aileye ba�l�d�r. Tek yumurta ikizleri veya ayr� yumurta ikizleri gibi.
6-11
haftalar aras�nda fetüs en büyük geli�imini gösterir. Karaci�er, böbrek gibi
içsel organlar� geli�mi�tir. 12. Haftadan sonra fetüs 2. evreye girer. Art�k
dü�ük tehlikesi azalm��t�r. Dü�üklerin genelde ilk 3 ayda meydana gelir.
Ba����kl�k sisteminde bir dengesizlik varsa, stres veya anne ilk daha önce bir
erkek do�urmu�sa dü�ük riski artar. Bu evreden sonra cinsiyet hormonlar�
çal��maya ba�lar, erkekte testosteron hormonu, di�ide ise yumurtal�klar
yumurtay� üretmeye ba�lar.4. aya girildi�inde el ve ayalardaki perdeler aç�l�r
ve belirginle�ir. Eller ayaklardan daha önce geli�ir. Bu aydan sonra beyin
fonksiyonlar� geli�mi� hareketler beyin kontrolüne geçmi� durumdad�r, art�k
kalp beyin kontrolündedir. D�� etkilere tepkileri artmaktad�r, anne karn�ndaki
dokunu�lara tepki verir.18. haftadan itibaren fetüsün sindirim sistemi
çal��maya ba�lar, amniyotik s�v�y� yutmaya ba�lar bu da ba����kl�k kazanmas�n� sa�lar.
Bu dönemde anne bebe�in hareketlerini hissetmeye ba�lar. Fetüs da bu ayda
gözlerini kapat�r bu göz k�rpma refleksinin geli�mekte oldu�unun belirtisidir
ve kendi parmak izlerine sahiptir art�k.6. ayda ikinci evrenin sonunda her �ey
geli�mi�tir ve bu aydan sonra duyular geli�meye ba�lam��t�r. Fetüsün art�k anne
rahmi d���nda ya�ama �ans� vard�r.
3.evreye gelindi�inde
kendi duyular� kulak, burun, tat alma duyular� geli�meye ba�lam��t�r. Amniyotik
s�v� gibi anne sütü de annenin ald��� tat ve kokular� bar�nd�r�r. Yeni do�mu�
bir bebe�in bu tatlara al��kanl��� varsa anne sütünü almas� kolayla��r.25.
haftadan itibaren kirpikler olu�ur fakat göz rengi belirgin de�ildir ve en
geli�mi� duyusu i�itmedir. Fetüse gelen tüm sesler çarp�kt�r. Konu�ma
seslerinin sadece sesli harflerini duyar ve müzikteki bas seslerini duyar.26.
haftadan sonra bebekler zaman�n %90’ n� uyumakla geçirirler. Yüksek frekanslara
kar�� ani refleksler verir ve kollar�n� yana açar. Do�umdan önce de parma��n�
emerek emme refleksini geli�tirir. Son olarak fetüsün akci�erleri geli�ir. Anne
karn�ndayken akci�erleri çal��maz. Çünkü ihtiyac� olan oksijeni plasenta
yoluyla annenin kan�ndan al�r.
28-33. haftalarda
fetüs h�zla kilo al�r ve deri alt�nda ya�lar birikmeye ba�lam��t�r. Beyin ilk
defa haf�zaya kaydetmeye ba�lar ve bebek rüya görür.38.haftada do�un süreci
ba�lar. Bebe�in ne zaman do�aca�� kesin olarak bilinemez sadece %5 i zaman�nda
do�ar. Di�erleri iki hafta önce veya sonra do�abilir. Do�um sanc�s�n� neyin
ba�latt��� bilinmiyor ama bebe�in ci�erleri ve plasenta zamanlama için anahtar
görevi görmektedir. Ci�erler olgunla�t���nda amniyotik s�v�ya protein gizler ve
bu protein plasentan�n üretti�i hormonlar� de�i�tirir. Bu durum progestonun
serbest b�rak�lmas�n� yava�lat�r ve oksitosin denilen yeni bir hormonun
sal�nmas�n� sa�lar. Rahim duvar� kas�l�r ve do�um sanc�s� ba�lar. Bebe�in ba��
rahim a�z�na do�ru gelir rahimin 10 cm geni�lemesiyle do�um ba�lar.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda
Vard�r.
1.Spermlerin kalitesi hangi unsurlara
ba�l�d�r?
2.Yumurtaya ilk ula�an spermin özelli�i
nedir?
3.Yumurtaya ilk ula�an spermden sonra
yumurtaya ula�an di�er spermler yumurtay� etkiler mi?
4.Çocu�un cinsiyeti hangi unsura ba�l�d�r?
5.Her bir kromozom ne kadar DNA’dan olu�ur?
6.Kök hücre nedir, özelli�i hal�nda bilgi
veriniz?
7.Hamilelik kaç evreden olu�ur, evrelerin
özelliklerini aç�klay�n�z?
8.Beyin kalp kas�lmas�n� ne zaman kontrol
etmeye ba�lar?
9.Bebe�in do�du�unda yar�k dudakl�
olmas�n�n nedeni nedir?
10.Plasentan�n görevleri nelerdir?
11.Hamilelikte bulant�lar�n etkeni nedir?
12.Hamilelikte ultrasonun önemi nedir?
13.Yak�n zamana kadar fetüsün geli�imi nas�l
takip ediliyordu?
14.Tek yumurta ikizleri nas�l olu�ur?
15.Karde� döllenmi� yumurta nedir?
16.Ad�m atma refleksi nas�l kazan�l�r?
17.Hamilelikte dü�ük unsurunu artt�ran
nedenler nelerdir?
18.Ellerin ayaklardan önce geli�mesinin
nedeni nedir?
19.Bebeklerin göz renklerini etkileyen
etkenler nelerdir?
20.Anne kalbinin h�zl� veya yava� atmas�
bebek üzerinde nas�l bir etkiye yol açar?
21.Tat’�n gerçek fonksiyonu nedir?
22.Fetüsün h�çk�r���n�n sessiz olmas�n�n
nedeni nedir?
23.Fetüste en son olu�an organ hangisidir,
niçin?
24.Fetoskop nedir, hangi amaçla kullan�l�r?
1)
Spermin kalitesi neye ba�l�d�r?
2)
Kahvenin sperm üzerindeki etkisi
nedir?
3)
Sperm yumurtal��a nas�l ula��r?
4)
Döllenme nas�l meydana gelir?
5)
�nsan kaç genden meydana gelir?
6)
Cinsiyet nas�l belirlenir?
7)
Kök hücrelerin özelli�i nedir?
8)
Hamilelik kaç evreden olu�ur?
9)
Kalp kaç�nc� haftada olu�maya
ba�lar?
10)
Ba� ne zaman gözde ile orant�l� bir
hale gelir?
11)
Cenin kaç�nc� haftadan sonra fetüs
olarak kullan�l�r?
12)
Hamileli�in ilk aylar�ndaki sabah
bulant�lar�n�n nedeni nedir?
13)
Ultrason görüntüleri nas�l elde
ediliyor?
14)
Ultrason taramas�n�n önemi nedir?
15)
Ayr� yumurta ikizleri ve tek yumurta
ikizleri ne demektir?
16)
Dü�ükler en çok hangi evrede
görülür, neden?
17)
Dü�ük riskini artt�ran nedenler
nelerdir?
18)
Eller neden ayaklardan önce geli�ir?
19)
Gözler neden 18. Haftadan sonra
kapal� durur?
20)
Fetüs hayatta kalabilmek için en
erken ne zaman do�mal�d�r?
21)
Erken do�umun sak�ncalar� nelerdir?
22)
Göz rengi neden do�umdan önce
belirgin de�ildir?
23)
Fetüsün en geli�mi� duyusu
hangisidir, neden?
24)
Fetüsün parma��n� emmesi ne anlama
gelir?
25)
Annedeki stresin bebek üzerindeki
etkileri nelerdir?
26)
Anne karn�nda fetüsün akci�erleri
neden çal��maz?
Emre �AH�N Ve Adil ERDO�AN E��T�M B�YOLOJ� 4.SINIF
.��� �A�a��daki Sorular�n Cevaplar�
Filmin Ayr�nt�lar�n da Vard�r: