�������������������������������� ������ALTINCI
H�S VAR MI? (B�L�MSEL �L��TLER)
�����������������������������������������������������������������������
���������� �Ara�t�rmac�lar beynimizin k�vr�mlar�n�n
derinliklerine dald�lar. K�rlerin asl�nda g�rebildiklerini s�ylediler.
D���ncelerin uzay bo�lu�u boyunca u�tu�unu iddia ettiler. Her nas�lsa gelecekte
olabilecekleri hissetme g�c�ne sahip oldu�umuzu s�ylediler. Hollanda�daki Tilburg �niversitesi bilim adamlar�n�n yapt��� bir
ara�t�rmaya g�re insan duygular� ki�iden ki�iye nas�l yolculuk etti�i hakk�nda
somut iddialar ortaya koymaya �al���yor. En �nemli ara�t�rmalar� k�r g�r���
denilen bir ara�t�rma �zerinde yo�unla�m��t�r.�
Bu ba�lamda insanlar�n g�rsel alg�n�n ancak sa�l�kl� g�zlerle olabildi�i
d���ncesi hakimdir. G�zler sadece beyne ba�l� olduklar� i�in g�r�rler. Bazen
normal g�r�nen bir g�z�n sinirsel bir hasar nedeni ile g�rememesi s�z
konusudur. Sa�l�kl� bir beyinde g�rsel korteks ad� verilen b�lgeye g�zler
arac�l��� ile uyar�c�lar senkronize bir �ekilde akar. G�rsel kortekste olu�an
bir hasar genel olarak fel�ten kaynakl� ger�ekle�ir. Bu nedenle uyar�c�lar
beyinde toplanamaz. Fel� genelde hastan�n tek taraf�n� etkiler ve hastan�n tek
g�z� k�r olur. Bu konuyla ilgili �niversite b�nyesinde yap�lan ara�t�rma
��yledir. Tek g�z� g�rmeyen birey �zerinde yap�lan bu ara�t�rma, bilgisayar
ekran�n� iki k�sma ay�r�p her k�sma ayr� duygular belirten resimler yans�tmas�
ile ba�lar. Hastan�n g�rmeyen g�z� taraf�na mutlu, �zg�n veya h�z�nl� duygular
yans�t�l�yor. Hastan�n y�z�ne ba�lanan elektrotlar, y�z kaslar� g�sterilen
resimlere en ufak bir tepki bile g�sterirse bunu kaydediyorlar. Hasta asl�nda
g�rmedi�i bir ekranda bulunan resmin g�sterdi�i duyguyu ya��yorlar. Bu hastalar
k�r g�zlerinin asl�nda g�remedi�i duygular� bilin�siz olarak y�zlerine
yans�t�yorlar. Hastalara ��Biliyor musunuz yoksa tahmin mi ediyorsunuz?�� diye
soruldu�unda ise sistemli olarak tahmin ettikleri y�n�nde cevaplar al�n�yor.
������������ Roger Nelson son otuz y�l�n� k�resel ak�lla ilgili bir
kan�t aramakla ge�irmi�tir. Yapt��� ara�t�rmalara g�re insanlar�n rastgele
numara �reticilerinin buldu�u sonu�lar� k���k ama belirgin miktarda
de�i�tirebildiklerini kaydetmi�tir. Buna ba�l� olarak Roger,
e�er sadece bir ki�inin d���nce yoluyla bu numaralar� de�i�tirebildi�ini iddia
ederse, t�m bir �ehrin de bunu yapabilece�ini s�yl�yor. Obama se�imleri ile
ilgili yap�lan bir deneyde, bireylerin ortak d���nce yoluyla fikirlerini
kitlelere yayabildi�i g�zlenmi�tir. Biyolog Rupert Chelray cevab�n t�m ya�ayan varl�klar taraf�ndan �retilen
gizli bir alanda yapt���na inan�yor. Buna morfik alan diyor. T�pk�
m�knat�slar�n kendi etraflar�nda olu�turduklar� manyetik alanlar gibi insanlar�n
da bir �e�it etkile�im alanlar� bulundu�unu iddia ediyor. Rupert�a g�re bu
morfik alan, ku�lar�n m�kemmel bir dizilimle u�malar�n�, devasa hayvanlar�n
uzun mesafelerde y�nlerini bulmalar�n� sa�layan �eyin ta kendisidir. Ayr�ca
birisi bize g�zlerini dikip bakt���nda kendimizi rahats�z hissetmemizin nedeni
de budur. 6. His, uzak say�labilecek bir mesafeden bilgileri etkin bir �ekilde
fark etme yetene�idir. Ba�ka bir teoriye g�re d�nyan�n manyetik alan� dalgal�
bir okyanus gibidir. Beynimizdeki elektriksel aktiviteler bu okyanus boyunca
s�rf yapabilir ve bir ki�iden bir di�er ki�iye ge�ebilir. Yap�lan deneyde
deneklerin birbirinden 7 metre uzakta bulunan ve birbirinden ve d�nyan�n
manyetik alan�ndan izole olan iki odada bulunuyor. Tasarlanan bir manyetik alan
olu�turucu ile deneklerin ayn� manyetik alan� payla�malar� sa�lan�yor.
Deneklerden birinin odas�nda ���klar yan�p s�nerken, di�er oda tamamen karanl�k
b�rak�l�yor. Deney sonucunda ���klar yan�p s�nmeye ba�lad���nda karanl�k
b�lgede bulunan denek�in beyin aktivitelerinin artt��� g�zlenmi�tir.
Soruldu�unda ise �����n bulundu�u odada olmamas�na ra�men ����� g�rd���n�
s�ylemi�tir.
������ ��6. His denen olgu asl�nda b�t�n canl�lar�n
soluduklar� havay� bir manyetik alan olarak kullan�p birbiriyle ileti�ime
ge�me, y�n bulma, kordinasyon ve hayatta kalma
g�d�lerini ortaya ��karan bir sistemdir. Ara�t�rmac�lar�n uzay bo�lu�u boyunca
d���ncelerin u�tu�unu s�ylemektedirler. Gelece�i �nceden tahmin etmeyi de i�e
do�maya ba�lamaktad�rlar. Yap�lan t�m ara�t�rmalar da bu teoriyi ispatlar
niteliktedir.
� �A�A�IDAK� SORULARIN CEVAPLARI F�LM�N AYRINTILARINDA VARDIR.
1-Alt�nc� his nedir? A��klay�n�z.
2-Morfik alan nedir? A��klay�n�z.
3-N�robiyologlara g�re d���nce nedir? A��klay�n�z.
4-��e do�ma nedir? A��klay�n�z.
5-Hollanda �niversitesinin yapt��� ara�t�rmalar�n konusu
nedir?
6-Sa�l�kl� bir beyinde g�rme nas�l ger�ekle�ir?
7-K�resel bilin� projesini k�saca a��klay�n�z.
8-Hayvanlar�n y�n bulma ve d�zen i�inde hareket
etmelerini Biyolog Rupert Cheldray
neye ba�l�yor?
9-New York bilin� toplulu�u �yesi David Chandlers��n bilin�le ilgili d���nceleri nelerdir?
10-D�nyada olu�an b�y�k sapmalar en s�k hangi zamanlarda
g�r�l�r?
11-bir zihinde bir �tekine u�abilece�ine dair yap�lan
deneyler hakk�nda k�saca bilgi veriniz?
12-�nsanlar� gelecekteki olaylar� tahmin edip edemeyece�i
hakk�ndaki deneyler nas�l sonu�lanm��t�r?
13-Rastgele numara �reticilerini d���nce g�c�yle kontrol
etmek m�mk�n m�d�r? A��klay�n�z.
14-Beatrice�ye g�re duygular nerede ger�ekle�ir?
15-Birinin bize bak�p bakmad���n� ara�t�ran deney
hakk�nda bilgi veriniz?
16-G�rsel alg�lama sisteminin birden fazla yolu olmas�na
ra�men neden sadece bir tanesi hakk�nda bilgi sahibiyiz?
.
����������� ��������������������������������������Nurullah YILDIZ� FEN B�LG�S� 4.A 09010004004
������������