Alg�da  De�i�mezlik (E�itim Anahtar-F�trat Kilit Y�ntemi) ��retim, ��renme ve E�itim  Sisteminin Kurallar�n� Geli�tirmek ��in Hayal G�c�n� Do�ru  Kullanmam�z�n  Bilimsel A��klamas�

����������� Oyuncak bir denizalt�ndan yap�lan maketin �zerindeki oynanmayla canavar efsanesi halk aras�nda yay�lmaktad�r. Loch Ness canavar� �ekilen iki farkl� resimle efsanele�iyor. Efsaneyi daha kal�c� yapt�ran resmi sayg�n bir Londral� cerrah olan Robert Wilson bu efsaneye ortak olmaya ikna ediliyor. �akalardan ho�lanan Wilson bas�na bu resmi kendisinin �ekti�ini iddia etmeye raz� olur. Bu hile inan�lmaz bir ba�ar� sa�lad� ve Ness�inin varl���n�n bir delili olarak kabul edildi. Hayret verici �ekilde ger�ek hik�ye 50 y�l boyunca bir s�r olarak kald�. Bu hilenin ger�ek hik�yesi k���k z�mreler taraf�ndan biliniyordu ama asla halka yay�lmad�.

����������� Psikolog ve yan�lsama uzman� Helen Ross bu efsanenin insanlar�n suyun i�inde normal objeler g�rd�kleri halde canavar g�rd�klerini sanmalar�n� sa�layacak kadar g��l� oldu�una inan�yor. Kar��lar�nda belli belirsiz bir �ey oldu�u zaman insanlar �o�unlukla ne g�rd�klerini bilmez ve binbir �e�it garip objeler g�rd�klerini zannederler. Bu yanan ate�in i�inde y�zler g�rmek veya m�rekkep lekelerini yarat�klara benzetmek gibi bir �eydir. Bir �ey g�rmek i�in g�le bakan binlerce insan i�inden bir iki tanesinin bir canavar g�rd���nden kesinlikle emin olunmas� �a��rt�c� bir �ey de�il. Loch Ness projesinin �yeleri gibi t�m ��pheciler Loch Ness�in kendine has topografisinin canavar g�rme iddialar�na yol a�t��� inan�l�yor. Loch Ness ara�t�rmac�s� Adrian Shine Loch�ta g�z yan�lmalar�n� yaratan iki fakt�r�n etkili oldu�unu ileri s�r�yor. �lk olarak Loch g�neybat� ve kuzeydo�u r�zg�rlar�yla ayn� y�nde uzand��� i�in bir r�zg�r t�neli g�revi g�r�yor. �kincisi ise fazlas�yla derin olmas�ndan dolay� Loch�un sular� yaz aylar�nda asla fazla �s�nm�yor ve k�� aylar�nda fazla so�umuyor. Loch G�l� asla donmuyor. K���n nispeten �l�k olan sular daha so�uk olan havayla �arp���p suyun �zerinde beklenmedik �lg�nlar olu�turuyor. Yaz�n ileri d�neminde esen r�zg�rlar suyun y�zeyindeki daha az yo�un ve daha �l�k katmanla birle�ince Sey� ad� verilen s�rad��� bir etki uyand�rabiliyor. K�rm�z� s�cak katman�n daha so�uk olan mavi katmanla birle�mesiyle olu�uyor. Bu kar��ma s�reci r�zg�r�n etkisiyle ba�l�yor ve ilerleyen y�zeydeki sular� Loch �zerinde hareket ettiren bir sualt� dalgas� olu�turuyor. S�cak katman a�a��daki so�uk katman�n �zerinden ge�erken olu�an bu tahtevarelli hareketi insan g�z� taraf�ndan nerdeyse g�r�lemez niteliktedir. �st katman�n boylu boyunca Loch�u a�mas� yakla��k 30 saat al�yor. �b�r uca ula�t���nda k�y�ya �arp�p geri d�n�yor ve bu sefer r�zg�ra kar�� yol al�yor. Suyun �st katman� taraf�ndan ta��nan bir k�t�k r�zg�ra kar�� y�z�yormu� gibi g�r�n�yor. Bu e�siz g�r�nt�ler bir sey�e tak�lm�� olan k�t���n y�z���n� net bir �ekilde g�steriyor. �yleyse Loch Ness�de bir nesne g�r�p ahh o bir k�t�k diyip derken onun r�zg�ra kar�� hareket etti�ini g�r�yoruz. Bir anda mant�ksal olarak bunun r�zg�ra kar�� hareket edebildi�ine g�re y�zd��� yani canl� oldu�u sonucuna var�yoruz. Shine k�t�klerin ve su �zerinde giden ba�ka �eylerin g�r�n�� itibariyle canl�ym�� gibi hareket etmesinin bir�ok yanl�� canavar g�rme raporuna yol a�t���na inan�yor. K�t�kler alt� ayr� nehirden Loc�a ta��n�yor ve Legmiv rak�m� ad�ndaki sualt� rak�m� sayesinde merkeze do�ru hareket ediyor. Bundan sonra k�t�k bir sey� taraf�ndan al�n�p r�zg�r�n aksi istikametinde g�t�r�lecek konuma getiriliyor. Peki insanlar hareket eden bir k�t��� ger�ekten bir canavar sanabilir mi? Bu teoriyi test etmenin bir yolu bir k�t��� uzunca bir ipe ba�lay�p suda �ekmek. Canavar g�renlerin bir�o�u su �zerine ��kan s�rtlardan bahsediyor,baz�lar� ise kafalar ve boyunlardan. Bu test i�in Adrian Shine rastgele bir k�t�k se�iyor. Do�ru bir ���kla ve sudaki �alkant�yla Loch Ness canavar�m�z t�m heybetiyle y�z�yor. G�n�m�zde canavar g�rd���n� s�yleyenler y�zen hayvanlar� tekne dalgalar�n� b�y�k bal�klar� veya k�t�kleri g�r�yor olabilir; fakat yinede efsane y�llard�r g�c�n� koruyor. Akdeniz Jeolojisi uzman� �talyan Dr. Licardi Lochtaki eski canavar g�rme olaylar�n� a��klamak i�in ba�ka bir teori geli�tirdi. Bunun daha al���lmad�k bir kaynaktan depremlerden geliyor olabilece�ini d���n�yo. Luicipi Cardi Lochness canavar� efsanesinin temellerini sismik aktivitenin y�zeyde bir canavar san�labilecek �alkant�lara yol a�abilice�ini s�yl�yor. Licardi tarihi Yunan tap�naklar�n� inceliyor ve Mitolojide Yunan, �sko� veya ba�ka bir yerin mitolojisinde g�ze �arpandan �ok daha fazlas� olabilece�ini d���n�yor. Mitolojide tan�mlanan bir�ok yetkinin g��l� depremlerin yaratt��� etkilere benzedi�ini g�rebiliriz. Licardi teorilerinin yaln�zca tarihi Akdeniz y�relerine de�il ayn� zamanda suya ili�kin efsanelere de uygulanabilece�ini d���n�yor. Baz� jeologlar 1991 de Guatalaman da ya�anan bir depremin onun bu teorisine destek verecek kan�tlar sundu�una inan�yor. Tarihi maya medeniyetine dair kan�tlar arayan bilim adamlar� yak�nlardaki bir g�lde �alkant�lara yol a�an bir depreme tan�k oldular. Sismik �ok yerel efsanelerde s�z� edilen y�lanlara yak�n benzerlikler g�steren bir dalga olu�umu meydana getirir. Licardi Loch Ness�deki canavar g�rme olaylar�na benzer sismik aktivitelerinin yol a�m�� olabilece�ini d���n�yor. Loch Ness 400 milyon �nce �sko�ya�y� meydana getiren k�talar�n �arp��mas�yla olu�an b�y�k len hatt�n�n tam �zerinde bulunuyor. Fakat suda bir �alkant�ya yol a�t��� kay�tlara ge�en tek deprem 200 seneden fazla zaman �nce Loch Ness�de b�y�k bir depremle sars�ld���nda oldu. O depremin merkezi 1000 milden fazla uzakl�ktaki Lizbon Portekiz�deydi. Raporlar yakla��k bir metre boyundaki bir dalgan�n Loch �zerinde hareket etti�ini belirtiyor. �ngiliz Jeolojik Tetkik Enstit�s�n�n ba� sismologu Login Mas�n bu teoriye ��pheyle yakla��yor.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

1-Loch Ness canavar�n�n g��lenmesine yard�mc� olan canl�lar hangileridir.

2-Loch Ness G�l� canavar� efsane mi? Ger�ek mi? Uzmanlar bu konuda ne diyor.

3-Su alt�nda olu�an se�lerin k�t�klerin gizemli, iri, h�rg��l� yarat�klar gibi g�r�nmesine neden olan nedir.

4-Loch Ness �zerinde canavar g�rme olaylar�n�n �o�unun do�al feromenler olabilece�i nas�l kan�tland�.

5-�ngiliz Jeolojik Tetkik Enstit�s�n�n ba� sismologu Loch Ness efsanesi teorisine nas�l yakla��yor.

6-Loch Ness ara�t�rmac�s� Adrian Shine Loch�taki g�z yan�lma fakt�r�n�n ne oldu�unu savunuyor.

7-Psikolog ve yan�lsama uzman� Helen Ross bu efsaneyi nas�l tan�mlam��t�r.

8-Loch Ness canavar�n� nas�l efsanele�ti.

 

����������������������������������������������������������������������� T�lay KORKMAZ E��T�M B�YOLOJ� 5. SINIF