K�RESEL
ISINMANIN DO�AL B�L�MSEL 3 NEDEN� 30 dk
Bu filimde k�resel �s�nman�n neden meydana geldi�i ile
ilgili haz�rlanm��t�r.
����������������� Eskiden beri insanlar hava da
ki de�i�ikli�in fark�ndayd�lar fakat bunun nedenini pek anlayamad�lar ama �imdi
insanlar d�nyan�n de�i�en iklimi ile ilgili bir�ok �ey ke�fetmi� g�r�n�yorlar.
Bu filimde k�resel �s�nmaya neden olan �� temel etken anlat�lmaktad�r.
K�resel �s�nma ile ilgilenen bilim adamlar� bu �� nedeni �u
�ekilde a��klamaktalar. Birincisi; D�nyan�n e�ikli�i: d�nya sahip oldu�u
e�iklik y�llar i�erisinde bir miktar art�p azalmaktad�r ve buda uzun vadede
d�nya �s�s�n�n de�i�mesine neden olmaktad�r. �kincisi d�nyan�n d�� merkezi:
evrende her gezegen belirli oranda bir k�tle �ekimine sahiptir ve bu k�tle
�ekimi y�llar i�inde gezegendeki �s�y� etkilemektedir. ���nc�s� ise D�nyan�n
eksen sapmas�: d�nya g�ne� etraf�nda bir daire �izerken di�er gezegenlere
yakla�t��� noktalarda �izdi�i daire biraz de�i�ime u�rar buda d�nyan�n g�ne�
etraf�nda �izdi�i yolu bir elipse d�n��t�r�r. Ve bu y�llar i�erisinde d�nyan�n
�s�s�n�n de�i�mesine neden olur.
D�nyan�n �s�s�, eksen e�ikli�i, eksen sapmas� ve d��
etkenleri uzun y�llar i�erisinde d�nya �s�s�n�n b�y�k oranda de�i�tiriyor.
Bilim adamlar�n�n yapt��� �al��malara g�re �imdiye kadar d�nya �s�s� alt�
dereceye kadar bir de�i�ime u�ram�� ve g�r�n��e g�re bu tekrar edecek.
Bu filimde bilim adamlar�n�n d�nya �s�s�n�n artmas�n�n
nedenler ve belirtileri incelenmi�tir.
� Bilimin geli�mesiyle, d�nya ve
evrenin olu�umu ya da ge�irmi� oldu�u de�i�imler hakk�nda bir�ok bilgi edinildi.
�zellikle d�nyan�n ge�irmi� oldu�u veya ge�irmesi muhtemel de�i�imler hakk�nda
bilim d�nyas� baya�� bir yol kat etmi�tir. Ge�mi�te ya�anm�� iklim de�i�imleri
buzullar incelenerek bulunmaktad�r. Ayr�ca gelecekte ya�anabilecek iklim
de�i�imleri hakk�nda bilgi sahibi olmam�z� da sa�lamaktad�rlar. K�resel
�s�nman�n etkileri buzullar �zerinden incelenerek gelecekte ne gibi sonu�lar
do�uraca�� tahmin edilebilmektedir.
����������� Ani iklim de�i�imlerine baz� do�a
olaylar� sebep olmu�tur. �klim de�i�imlerine uyum sa�layamayan bir�ok canl�
t�r� yok olmu�tur. Olas� ani iklim de�i�imlerinde insanlar�n nas�l etkilenece�i
ile ilgili bir�ok senaryo mevcuttur. Bu senaryolar di�er canl�lar� oldu�u gibi
insanlar�n normal ya�am d�ng�s�n� de olumsuz etkileyece�i �zerine odaklanm��t�r.
�nsanlar�n k�resel �s�nmaya neden olarak ani iklim de�i�imiyle kar�� kar��ya
kalmalar� muhtemel g�r�lmektedir.
A�A�IDAK�
SORULARIN CEVAPLARI F�LM�N AYRINTILARINDA VARDIR
1. D�nyadaki iklim nelere ba�l�d�r?
2. Buzullar eridi�inde su seviyesi
nas�l etkilenir?
3. D�nyan�n jeolojisi nas�l de�i�ebilir?
4. Buzul �a�� denir?�klim de�i�imleri nas�l tespit edilir?
5. Ani iklim de�i�imlerine neler neden olur?
6. Buzul numuneleri nas�l incelenir?
7. T�rlerin yok olu�una neler neden olur?
8. Okyanus d�ng�s� nedir?K�resel �s�nma nelere neden olur?