�ZEL ��RET�M Y�NTEMLER� II
FEN TEKNOLOJ� VE TOPLUM DERS NOTU 2006-2007.
FEN, TEKNOLOJ� VE TOPLUM-Y�NET�M �LE �LG�LݠBAZI�BEY�N NADASI (FIRTINASI) �DEV, SORU VE ETK�NL�KLER�
2005-2006 - 2006-2007)
�ZEL ��RET�M Y�NTEMLER� I DERS NOTU Do�. Dr. Nasip DEM�RKU� (Ocak 2006-2007)
��RET�M Y�NTEM�:Fert ve toplumda belirlenen ama�lar� ve istenen
davran��lar� ger�ekle�tirmek i�in e�itim ilkelerine ba�l� olarak izlenen en
k�sa, do�ru ve g�venilir yoldur.Y�ntem, Konu, Etkinlik, Ara�-Gere� ve
��retim �li�kisi
Bilmek ��retmek i�in yeterli de�ildir. ��retim
y�ntemleri ve teknik y�nden yeterli bilgiye sahip olmayan ��retmenlerin
ba�ar�l� olmas� beklenemez.
Y�ntem, konu, etkinlik, ara�-gere� ve ��retim ili�kisi
kurulurken �u kriterler dikkate al�nmal�d�r: ��rencinin e�itim seviyesine uygun
olarak, olanaklar �l��s�nde �ok say�da duyu organ�na hitap eden, ��rencileri
�zg�n ve orijinal (yarat�c�) d���nceye sevk eden ve konuya kat�l�m�n� te�vik
eden y�ntem(ler) uygulanmal�d�r.
��retim Y�ntemlerini ��renmenin-Kavraman�n Hedefi;
��rencide hangi bilgiyi, hangi hedefe, hangi y�ntem ve y�ntemlerle ne zaman aktaraca��n� dost do�ru uygulamay� refleks ve al��kanl�k haine getirmektir.
��retim Y�ntemlerinin Hedeflerine Ula�mas�n�n Temel Kural ve A�amalar�;
I-
Do�ru bilgilere sahip olmak (Do�ru Bilgi)
II-Do�ru bilgiyi do�ru y�ntem ve y�ntemlerle e�le�tirmek (Do�ru E�le�tirme)
III-Do�ru y�ntem ve bilgi e�le�mesini en verimli aktar�laca�� ortamlar� se�mek
(Do�ru S�n�f)
IV-Bilgiyi en verimli aktaracak ki�i/leri, ara�/lar� ve zaman� do�ru se�mek ve harmanlamak. (Do�ru Ki�i , Ara� ve Zaman )
��RET�M Y�NTEMLERDEN EN YAYGIN
KULLANILANLARDAN BAZILARININ TANIMLARI A�A�IDA VER�LM��T�R:
A- X Y�ntemi Nedir?
B- En �deal Hangi Ko�ullarda/alanlarda Uyglan�r, �rneklendiriniz.
C-Y�ntemin Kazan�m ve Yararlar� t�m y�ntemlere uygulanacak.
�r:Promlem ��zme y�ntemi; bilinmeyen benzer olay, olgu ve hallere kar��; zihinsel, d���nsel ve bedensel ba����kl�k,beceri, yeti ve yetenekleri geli�tirir.
1-Anlat�m Y�ntemi
��retmenin konuyu aktif olarak anlatt���, ��rencinin
ise pasif dinleyici oldu�u y�ntemdir. Bu y�ntemle konu; rapor, hikaye-tasvir
etme ve a��klama �eklinde i�lenir.
�
2-Soru – Cevap
Y�ntemi
Bu y�ntemde kullan�lan ba�l�ca soru tipleri;
birle�tirici, ayir�c�, de�erlendirme, bilgi isteyen, motive edici ve beyin
f�rt�nas� t�rdendir.� Soru tipi ne olursa
olsun do�ru sorulmas� ve amaca hizmet eden soru tipinin se�ilmesi ve ��renciyi
d���nceye sevk etmesi gerekir. Bu y�ntemin ama�lar�ndan bir di�eri ise� kavrat�lmak istenen bilgiye ��rencilerin
zihnen angaje olmas�n� sa�laman�n yan� s�ra, harekete ge�irmeye �al��an bir
y�ntemdir. Bu y�ntemde ��rencilerin yanl�� da olsa d���ncelerini rahat ifade
etmeleri ve konu�malar�� b�y�k �nem
ta��maktad�r. Ayn� zamanda derse kat�l�m� az olan ��rencileri te�vik etmek ve
di�er ��rencilerinde derse kat�l�m�n� sa�lamak bu y�ntemin ama�lar�
aras�ndad�r.
3-G�d�leme y�ntemi:
��rencilerin d���nce
istikametlerini g�d�lerle, te�viklerle ve gayrete getirme yoluyla, harekete
ge�irmeye �al��an bir y�ntemdir. Bu y�ntemde ��rencilerin yanl��ta olsa
d���ncelerini rahat ifade etmeleri ve konu�malar� b�y�k �nem ta��maktad�r. Ayn�
zamanda derse kat�l�m� az olan ��rencileri te�vik etmek ve di�er ��rencilerin de
derse kat�l�m�n� sa�lamak bu y�ntemin ama�lar� aras�ndad�r.
���retmenlere
S�n�fta ��rencileri Konuya Te�vik ��in �nemli Baz� Taktikler:
1-��rencinin
dikkatini uyan�k tutmak ve dikkatini da��tacak davran��lardan uzak durulmal�d�r� (Beyin
nadas�;� ��rencilerin�� haz� duygular�n� ok�amakta ve 5 duyuya hitabeden; teknolojik ara� ve
gere�leri kullanarak, �r; f�kra, atas�z� �iir, k�sa metrajl� dinlendirici,
d���nd�r�c�, ��retici ve e�lendirici filmlerden� veya yetenekli ��rencilerden yararlanmak gibi) .
�
2- Pratik hayatta �o�u fert, toplumun bir
��rencisidir. Toplumdaki kurallar, toplumu bir ��retmen
niteli�ine b�r�nd�r�r. Belki de en b�y�k ��retmen toplumlar ve onlar�n
kurallar�d�r
3-��renciyi
motive edici bir taktik uygulama.
4-Hak
etti�i hususlarda taktir etmek� ve
onurland�rmak,
5-Baz�
kritik noktalarda olay�n tahlilinde keyif verici neticeler ��karma.
6-��rencilerin
olay� �z�msemesine y�nelik tekrarlar yap�lmal�.
7-Da��n�k
kavramdan sentez etme yetene�i geli�tirilmeye y�nelik etkinlikler yapt�rmak
(Demirku� 2003). Ayr�ca d�n�t ve de�erlendirme
�al��malar�na yer verilmelidir.
�
��retmenlere
S�n�fta ��rencileri Konuyu Kavrama ve �al��malar�na� Katk��
��in Baz� Taktikler:
�����
1.derecede �nemli olan kavramlar, �r.
Kanunlar; yer�ekimi kanunun
�����
2..derecede �nemli olan yorumlar,
�r:.Kanunlar�n uygulama alanlar�: roketin f�rlat�lmas�
����� �r.2.h�cre organellerinin �ekli ve
g�revleri; mitokondri
�����
3.�nemli bilgiler ve kurallar. �r.
Bilimsel y�ntemler ve ahlak �l��tleri
�����
4.Derecede dolgu bilgi ve teorilerdir �r. Evrim teorisi ve uygulama alanlar�
�����
5. Di�er �nemli ayr�nt�lar
�
4- G�zlem Y�ntemi;Do�adaki varl�k(lar�),
olgu(lar�), olay(lar�) vb.; do�rudan do�ruya veya g�rsel ara�lar yoluyla planl�
bir �ekilde incelemek ve izlemektir. Programl� g�zlemler, ��rencilerin
zihnindeki bilgileri do�ru genelle�tirip ve h�zl� sonu�lara ula��lmas�n�
sa�lar.�
A-Makroskobik G�zlem Y�ntemi:Teleskop... vb. aletlerle yap�lan g�zlem �eklidir.
B-Mikroskobik G�zlem Y�ntemi: Mikroskop, lup vb. aletler kullan�lan yap�lan g�zlemler.
C-Do�al G�zlem Y�ntemi
:Do�rudan ��plak g�zle yap�lan g�zlemler
I-Direkt G�zlem Y�ntemi : ��plak g�zle yap�lan g�zlemdir.
II-Dolayl� G�zlem Y�ntem:Teknolojik ara�lar kullan�larak yap�lan g�zlemdir.
�
5- Deney
Y�ntemi;Do�ada bilinmeyeni bulmak, ilke
- varsay�mlar� s�namak ve ger�e�i g�rmek i�in yap�lan planl� ve kontroll�
�al��malard�r. Bu y�ntemin amac� do�a olaylar�na kar�� deneyim kazand�rmak,
soyut kavramlar� somutla�t�rmak, bilgi ve bilimsel s�re�leri geli�tirmek,
deneysel el becerileri kazand�rmak, fen bilimlerine ve deneysel y�nteme ili�kin
olumlu tutumlar geli�tirerek, gerekirse bir olay� ��renmek veya bir konuda
bilgi edinmek i�in ba��ms�z olarak deney yapmaya y�nlendirmektir
�Deneylerle ��retimin Ama�lar� �unlard�r;
�
1-Do�a
olaylar�na kar�� deneyim kazanmak
2- Soyut kavramlar� somutla�t�rmak,
3-Bilgi ve bilimsel s�re�leri geli�tirmek, deneysel el
becerileri kazand�rmak
4-Fen Bilimlerine ve deneysel y�nteme ili�kin olumlu
tutumlar geli�tirmek, gerekirse bir olay� ��renmek veya bir�ok bilgiyi edinmek
i�in ba��ms�z, olarak konuyla ilgili deney d�zenekleri haz�rlamak ve g�zlem
yapmakt�r.
6- Sunu ve G�steri (Demostrasyon=k�s�tl� sunu)
Y�ntemi
Sunu:CD' den ve PowerPoint Sunusunda sunum anlam�n� ta��r.
Bir konu veya olay�n ��rencilerin
kar��s�nda ��retmen taraf�ndan a��klanarak ve g�sterilerek ��retilmesidir. Bu
y�ntemde, ��retmen; deney, g�steri vb. etkinli�i yapar, ��renci bakarak ve
izleyerek ��renmeye �al���r. Bu y�ntem genellikle olanaklar�n k�s�tl� olmas�
halinde ve tehlikeli deneylerin yap�lmas�nda uygulan�r.
�r: sunu kameras� alt�nda canl� bir varl��� (b�cek)incelemek.
7-S�n�fland�rma Y�ntemi
; Do�adaki varl�k, olay, olgu,
kavram vb. ilgili bilgilerin yak�nl�k derecesine veya belirli amaca hizmet i�in
baz� �zelliklerine g�re grupland�r�lmas� y�ntemidir. Bu y�ntemdeki ama�;
do�adaki karma��k varl�k-bilgileri� kolay
anla��labilir ve ��renilebilir hale getirmektir. Ayr�ca ��rencilerde karma��k� bilgileri d�zenleme yetene�ini geli�tirir.
�rnek 1.Pazarda sat�lan mallar�n s�n�fland�r�lmas� istenebilir. �rnek 2.
��rencilerden “bitki b�y�mesi” ile ilgili kavramlar� s�ylemeleri
istenir. Sonra bu kavramlar tahtaya yazd�r�l�r. S�n�fland�rma y�ntemi
kullan�larak ( kavramlar�n birbirine yak�nl�k-ili�ki dereceleri ve kapsamlar�
dikkate al�narak ) anlam ��z�mleme tablolar� kavram a�lar� ve kavram haritalar�
olu�turulur. Bu y�ntem �imdiye kadar pratikte
di�er y�ntemlerle birlikte kullan�ld��� halde literat�rde tek ba��na bir y�ntem
olarak �nerilmemi�tir.
�
8- T�mevar�m Y�ntemi
Herhangi bir �ey hakk�nda� ( varl�k, olay, olgu, bilgi vb.) edinilen
bilgilerin benzer �zelliklerini ili�kilendirip genellemelere varma s�recidir.
Bu y�ntemde bilgiler aras�ndaki ili�ki �zelden genele do�rudur. �rne�in
genle�me kanunu (maddeler �s�t�l�nca hacimleri artar).
����������� K�saca:
Bir konuyla ilgili alt �nitelerin ortak �zelliklerinden hareketle var�lan� veya yap�lan genellemelerdir. �r1.Ata
s�zleri, vecize ve deneyimler genelmelerin �r�n�d�r. Ama� hepsi tam do�ru de�ildir; Ak ak�e kara g�n
i�indir� (ak g�nler), delikli demir ��kt�
mertlik bozuldu (korkak safla�t�).� �r.2:
t�r, cins, familya, tak�m…alem piramidine do�ru gidildik�e yap�lan
i�lemler genellemedir.� Yani ortak
�zelliklerin a�amal�� sentez �r�nd�r.��
��
9-T�mdengelim Y�ntemi;Bir genellemeden
(kanun, kuram, geni� kapsaml� kavram, atas�z�, vecize … vb.) �zg�n
�zellikten hareketle �zele do�ru analiz s�recidir. T�mevar�m�n tersidir. Bu
y�ntemde bilgiler aras�ndaki ili�ki genelden �zele do�rudur. �rne�in maddeler
�s�t�l�nca hacimleri genle�ir. Demir de bir maddedir,�� �s�t�l�nca genle�ir. (1,2, 8).
����������� �r1. Ata s�zlerin analiz edilmesi ve
a��klanmas�. �r.2:� Alem kavram�ndan� �zg�n �zelliklere dayal� olarak; s�n�f tak�m
familya,….. t�r ve t�r alt� kategorilere do�ru yap�lan analizdir. Yani
genel kavramlardan, �zg�n �zelliklerden hareket edilerek yap�lan analizlerdir .
10-Problem ��zme Y�ntemi
;� Bir ��phe
veya belirsizlikten do�an herhangi bir �eye problem ad� verilmektedir.
Bu
y�ntemde uygulanan yol a�a��da� g�sterildi�i gibidir.
a) Problemin durumu belirlenir.
b) Problem basitle�tirme, idealle�tirme ve s�nama gibi
s�re�lerle tan�mlan�r.�
c) Probleme olas� ��z�m yollar� aran�r. En olas� ��z�m hipotezle�tirilir.
d) ��z�m yolu s�nan�r.
e) S�nama do�ru ��z�me g�t�r�rse hipotez do�ruland��� i�in
genelleme olarak ki�inin bilgi hazinesine eklenir. ��z�m yolu do�ru ��z�me
g�t�rd��� i�in ki�inin problem ��zme yetene�i geli�tirilir.
f) S�nama do�ru ��z�me g�t�rmezse, geriye d�n�lerek probleme
olas� ��z�m yollar�n� s�nama etkinlikleri g�zden ge�irilir, se�ilen di�er bir
hipotez tekrar s�nan�r.
11- Ortak �al��ma Y�ntemi; �ki ��rencinin i�birli�i halinde �al��mas�d�r. Grup
�al��mas�n�n en basit bi�imidir. Ortak �al��ma �zellikle tekrar ve toplama
�devlerinde, konu�ma ve yaz� ifadesinin geli�tirilmesinde metin haz�rlamas�nda
ve imla yazmada uygulanabilir
�
12- Grup Tart��ma Y�ntemi
Duruma g�re b�t�n s�n�f
��rencilerinin ya da bir k�sm�n�n kat�l�m�n� sa�layan y�ntemdir. Bu y�ntemde,
bir yanda grup �yelerinin tart��ma konusunu �e�itli g�r�� noktalar�na g�re
i�lemeleri m�mk�n olurken, di�er taraftan problemi ��zme ile ilgili alternatif
g�r��ler ortaya ��kar. Tart��mada esas olan; grubun birlikte d���nme ve
d���ncelerini ifade etme �abas�d�r.
13-Sim�lasyon (Benzetim)Y�ntemi:�rne�in u�ak pilotlar� ve astronotlar u�aklara ve uzay
ara�lar�na binmeden �nce bire bir b�y�kl���ndeki sanal ortamlar geli�tirilerek
uygulama ve denemeler yapt�r�l�r. Bu durum kimya laboratuarlar�nda
uygulanabilir. Hata yap�lmad��� taktirde sim�lasyon ortam� yap�labilir.I.G�rsel ve �ekilsel Sim�lasyon Y�ntemiII.Davrn��sal ve Anlamsal Sim�lasyon Y�ntemi III.Mekanik+Di�er Sim�lasyon Y�ntemleri
14-G�zlem
ve� Deney Y�ntemi:Do�aya
ili�kin bilgilerimizi genel olarak g�zlemlerimizle edinerek zihnimizde
i�leyerek �zelle�melere ve genellemelere var�r�z. E�er yanl�� g�zlem sonucu
yanl�� genellemelere varm��sak ayn� olgu ve varl�klar� tekrar g�zlem yapma
ihtiyac� duyar�z.
�����
Deney: Do�adaki hadiseleri taklit etmek, belirli ama�lara
ula�mak i�in, belli bir konuyu kavratmak i�in kurulan belirli d�zeneklerle
�e�itli bilgi edinerek, uygulayarak neticelere ula�makt�r.
����� Do�a
bilginleri ve bilim insanlar� ya da e�iticiler do�ayla ilgili bilgileri ve
kuramlar� do�ru bi�imde kurmak i�in deney ve g�zlemlere ba�vururlar. Bu ama�la
do�ayla ilgili bilgiler ya da do�al alanda var olan bilgileri modelleri okullara
ta��yarak ��rencilere vermeye �al���rlar. �e�itli medyatik ara� ve gere�lerle
(bilgisayar, maket, slayt, resim, �ekil vb.) ��retim y�ntemleriyle aktarmaya
�al���rlar. K�saca g�zlem ve deneyler yaparak ve ya�ayarak ��renim yap�l�r.
Laboratuardaki deneysel yakla��m ise deneyelim g�relim d���ncesidir.
�
15- Do�a ve �evre
Gezileri Y�ntemi; �evredeki
g�l, nehir, hayvanat bah�esi, teknolojik ara� ve gere�ler, m�zeler, kurum ve
kurulu�lar gibi yerlere planl� geziler d�zenlenir.Do�a ve
�evre Gezileri D�zenlenirken Uyulmas� Gereken Kurallar �unlard�r:
� I-Gidilecek yer
�nceden ��retmen taraf�ndan g�r�lmelidir. Gerekli ki�i kurum ve kurulu�lardan
yaz�l� izin al�nmal�d�r.
-Gezi, tarih ve saati belirlemelidir.�
-��renci velisi ve okul idaresi haberdar
edilmeli, yaz�l� izin al�nmal�d�r.
-��rencilerin yeme i�me, sa�l�k ve tuvalet gereksinimleri d���n�lerek her�ey ayarlanmal�d�r.
-Gezi i�in; ilk yard�m malzemeleri ve uygulay�c�s�-yard�mc�s� belirlenmeli, Alo ambulans, Polis �mdat telefonlar� not edilmeli yak�n yerle�im alanlar� hakk�nda bilgi edinilmeli.
�
II-Gezi �ncesi
gezi ile ilgili tart��ma a��lmal� g�r���lecek �eylerin �nemi gezinin amac�
etkinliklerin bi�imi ve gezide dikkat edilmesi gereken hususlar kurallar
s�n�fta kararla�t�r�larak gerekirse yaz�l� bir plan yap�lmal�d�r.
�III-Gezi
s�ras�nda disipline uyum, gezi plan�na uyum sa�lan�r.
IV-Her ��rencinin g�zlemlere kat�lmas� sa�lan�r, ve
plan dahilinde hareket edilir.
�
V-D�nd�kten
sonra g�zlem ve inceleme sonucu edinilen bilgiler tart���l�r, gerekirse bu
konuyla ilgili ki�isel grup yada s�n�ftan gezi ve inceleme raporu istenir ve
incelenir.�
16-Rol Oynama(Drama) Y�ntemi: Bu
y�ntemde bir fikir,durum,sorun ya da olay bir grup �n�nde dramatize
edilir.Grubun �yeleri yaln�zca dinlemek ya da tart��mak yerine olay�n nas�l
olu�tu�unu izlerler ve konunun ayr�nt�s�na inerler.Rol oynama y�ntemi �zel bir
de�ere sahiptir.��nk� ,bu y�ntemde ��renciler ba�ka bir kimli�e b�r�n�rler.
Psikolojik terapide psikodrama, okul ya da mesleki rehberlikte sosyodrama olarak
kullan�lan rol oynama y�nteminde dramatizazyon� ve� rol yapma esast�r.
17-�rnek Olay �ncelenmesi (Case study) Y�ntemi:�rnek olay incelemesi ��rencilerin sorunlu bir olaya
aktif olarak kat�lmalar�n� gerektiren bir y�ntemdir.Sorunlu olay ger�ek ya da
hayali olabilir.Olay� anlatan ve gerekli verileri kapsayan bir rapor �zerinde
�al��an ��renciler,olay� ��renir, verileri analiz eder,sorunu
de�erlendirirler.Tart��arak olay�n nedenine ya da ��z�m�ne ili�kin �neriler
getirirler.�zellikle sosyal bilimlerde pek �ok konu �rnek bi�iminde s�n�fa
getirilebilir.��renciler tart��arak ��renme imkan�na kavu�tuklar� i�in bu
y�ntemden olduk�a ho�lanmaktad�rlar.
18- Anlam ��z�mleme Tablolar� :
Anlam ��z�mleme
tablosu ��rencilerle etkinlik olarak i�lenir. �ki boyutlu bir tablodur. Belli
ba�l� basamaklar� �u �ekildedir:
1-Ders kitab�ndan konu se�ilir.
2-Konu tahtaya yaz�l�r.
3-Tablonun ilk s�tununa ��retilmek istenen
varl�klar veya kavramlar yaz�l�r.
4-�lk sat�ra ise �zellikler s�ralan�r.
5-Kavramlar ve �zelliklerin uyumlu oldu�u
sat�r ve s�tun koordinat�na ‘X’ i�areti konur (
Anlam ��z�mleme
tablosu bir defa haz�rland�ktan sonra kavramlar� peki�tirmek i�in de
kullan�labilir. �rne�in; ��rencilere, hangi yap� bitki kal�nla�mas�n� sa�lar
gibi bir soru soruldu�unda onlar kal�nla�may� sa�layan s�tunun alt�ndaki X
i�aretine giderek soruyu kolayca cevaplayabilir.
Anlam ��z�mleme tablolar�; belli kategorideki
kavramlar�n, benzer ve �zg�n �zelliklerini gerekirse resim-�ekillerini bir
arada incelememize olanak sa�lar.
�r: dokular,
organlar, sistemler, yak�n canl� gruplar�, beslenme �ekiller, �reme �ekilleri,� fert, toplu ve grup �zellikleri, ya�am
alanlar�n� �zellikleri, RNA� veya DNA
(a,b,c,d,e,z) �e�itleri, hormon, vitamin, varl�klar.
�izelge.1.1.Bitkiler ve �reme �ekilleriyle ilgili anlam
��z�mleme tablosu
| B�TK� GRUPLARI
|
������������������������ ��������������������������������������REME�� �EK�LLER�
|
|
Sporla�reme
|
Vejetatif �reme
|
Oogami
|
�zogami
|
Anizogami
|
Somatogami
|
Gametogami
|
|
Su�Yosunlar�
����������� |
|
������ X |
���� X |
������ X |
������ X |
|
|
|
Mantarlar
|
���� X
|
|
|
������ X |
|
��������� X |
���� X |
| Kara�Yosun
|
���� X |
|
����� X |
������ X |
������� X |
|
|
|
E�reltiler
|
���� X |
|
����� X |
������ X |
������� X |
|
|
|
Toh. Bitkiler
|
|
�������X
|
������ X |
|
|
|
|
����������������������
Bitkisel Dokular ve �zellikleri �le �lgili Anlam ��z�mleme Tablosu
����
|
B�TK�SEL
DOKULAR
|
DOKU �ZELL�KLER�
|
|
�l�
|
Canl�
|
Koruyucu
|
Depolay�c�
|
B�l�n�r
|
B�l�nmez
|
Ta��y�c�
|
|
Birincil B�l�n�r
Doku
|
|
������ X |
������ X |
|
������ X |
|
|
|
�kincil B�l�n�r
Doku
|
|
������ X |
������ X |
|
������ X |
|
|
|
Salg� Doku
|
|
������ X |
|
|
|
�������� X |
|
|
Koruyucu Doku
|
|
|
������ X |
|
|
��� �����X |
|
|
Epidermis Doku
|
|
������
X |
������
X |
|
|
��������
X |
|
|
Mantar Doku
|
����
X |
|
|
|
|
��������
X |
|
| Destek� Doku
|
|
������
X |
|
|
|
��������
X |
|
| Sert� Doku
|
�����
X |
|
|
|
|
��������
X |
|
| Pek�� Doku
|
|
������
X |
|
|
|
��������
X |
|
| Temel(Par.)�Doku
|
X
|
������
X |
|
|
|
������ ��X |
|
|
Havaland�rma Parankima Doku
|
|
|
|
|
��������
X |
��������
X |
|
|
�letim
Parankima Doku
|
|
|
|
|
|
�������� X |
������� X
|
|
Depo Parankima
Doku
|
|
|
|
�������� X |
|
�������� X |
|
| �z�mleme�� Parankima Doku
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Odun
Borusu
|
����� X |
|
|
|
|
�������� X |
������� X |
|
Soymuk
Borusu ��
|
|
������ X |
|
|
|
�������� X |
������� X |
��������������������������
Bitki Gruplar� ve
Ya�ama �zellikleriyle �lgili Anlam ��z�mleme Tablosu
�����������
|
B�TK� GRUPLARI
|
YA�AMA� �ZELL�KLER�
|
|
Suda Ya�ar |
Karada Ya�ar
|
Karada ve Suda Ya�ar |
E�eyli �rer
|
E�eysiz �rer
|
Sporla
�rer
|
Tohumla
�rer
|
|
Su Yosunlar�
|
��� X |
|
|
����� X |
�� X |
X
|
|
|
Mantarlar
|
|
����� X |
|
����� X |
� X |
������� X |
|
|
Kara Yos.
|
|
����� X |
|
����� X |
�� X |
������� X |
|
|
E�reltiler
|
|
����� X |
|
����� X |
�� X
|
������� X |
|
|
Toh.Bitkiler
|
|
|
��� �X |
����� X |
� X
|
|
� � X
|
19-Kavram A�lar� :Kavram
a�lar�, ��rencilerdeki mevcut bilgileri harekete ge�irmek amac�yla; kavramlar
aras�ndaki ili�kileri ve kavramlar�n kapsamlar� dikkate al�narak, bu iki
ili�ki�� aras�ndaki yak�nl�k-kapsam
korelasyonuna g�re d�zenlenir.
�rnek:H�cre, Hava
Durumu, her t�rl� s�n�fland�rma,Anatomik yap�, iklim, organ�k bile�ikler, bitki
�rt�s� �e�itleri, canl� �e�itleri, ����������� Kavram
a�lar� yap�l�rken, genellikle en b�y�k mi�fer kavram merkezde ya da en �stte� yer al�r. Bu kavram�n kapsam�na giren di�er
kavramlar, kapsam ve �zg�n �zelliklerinin yak�nl�k derecesine g�re
s�n�fland�r�l�r ve grupland�r�l�r.
Yaprak �le �lgili
Kavram A��
20-Kavram haritalar�
Yerle�im
yerlerinin ve aralar�ndaki ileti�imin insanl�k i�in �nemi ne ise;
Kavramlar�n da� zihnimizdeki konumlar� ve
do�ru ��renilmesi bundan daha �nemlidir. (Demirku� 2005).
Kavram haritalar� ; kavramlar�n ili�kileri, kapsamlar� ve �zg�n �zelliklerinin �ekil, grafik ve
s�zc�klerle �nerme ve ilkelere dayal� olarak ifade edildi�i bir ili�ki a��d�r.
�r:solunum,fotosentez, besin zinciri, Azot, su, hidrojen,
karbondioksit…vb element d�ng�leri, b�y�me, protein sentezi, krebs
d�ng�s�,� enerji d�ng�s�, sistemlerdeki
ileti�im,
Kavram haritas�
haz�rlan�rken;
1-��retilecek konuyla ilgili kavramlar
listelenir.
2-��retilecek konunun ad� en ba�a yaz�l�r.
3-Kavramlar aras�ndaki ili�kiler ve
genellemeler maddeler halinde yaz�l�r.
4-Kavramlar kutucuk i�ine al�n�r.
5-Kavramlar en genel kavramdan �zel
kavramlara do�ru veya kapsam, �zellik ve ili�kilerine g�re derecelenir.
Derecelendikten sonra kutucuklar i�ine al�n�r.
6-�li�kiler, oklar ve ifadelerle
y�nlendirilir.
Bitki B�y�mesi �le �lgili Kavram Haritas�
Kavram haritas�
��renme konusunda bilinenle kar��la��lan kavramlar aras�nda ba�lant� kurmaya
i�aret eder. Kavram haritas� tekni�inde kavramlar hiyerar�ik olarak soru
zarflar� ve ba�la�larla ili�kilendirilir. Bu ili�kiler, �n deneme
niteli�indedir. Her yeni anlamla kar��la�mada daha �nce alg�lanmayan ili�kiler
g�r�lebilir. Birey b�ylece yeni anlamlar� bulur ve bunlar� duygular�yla
b�t�nle�tirir. Kavram haritas� ayn� zamanda yanl��lar� da ortaya ��kar�r.
Yanl�� kavram iki kavram aras�ndaki ba�lant�n�n ya da kavramla ilgili kritik
�zelliklerin g�zden ka��r�lmas�yla ilgili bilgiye i�aret eder.
�Kavram haritas� y�ntemi ekolojiye de ba�ar�l�
bir �ekilde uygulanmaktad�r. ��rencilere ekoloji ile ilgili kavramlar sunulmu�
aralar�ndaki ili�kiyi bulmalar� istenmi�tir. Bu i�lemde genelden �zele do�ru
bir yol izlenmi�tir. Daha sonra da ��rencilerin hiyerar�ik olarak kavramlar�
ayr��t�rmalar� sa�lanm��t�r.
Kavram haritalar�
son y�llarda ��retmenler i�in bir ��retme ve de�erlendirme stratejisi haline
gelmi�tir. Bu stratejiyi di�erlerinden ay�ran ve �st�n k�lan yararlar�
a�a��daki gibi s�ralayabiliriz.
- �ncelikli avantajlar�ndan biri esas
fikirlerin g�rselli�ini ortaya koymas�d�r. Ancak kavram haritalar� gerek
��retmenlerin gerekse ��rencinin olu�turdu�u yak�n-ili�kili kavramlar aras�
b�t�nle�ik sanal ara�lard�r. Bu sebeple ayn� konuya ya da mi�fer kavrama y�nelik
kavram haritalar� �zel g�r��lerini yans�tt�klar� i�in farkl� �izilebilir.
Kavramlar� Do�ru
��renmenin� Baz� Avantajlar�:
- ��renmeyi g�zle g�r�lebilir bi�imde
artt�r�r. G�zlenebilir hale getirir.-Farkl� ��renme �ekillerine ve ��renciler
aras�ndaki di�er bireysel farkl�l�klara hitap eder.
- Pek �ok de�i�ik konu, ��retim a�amas� ve
not seviyesi i�in uygundur.
- ��renilmesi, ��retilmesi ve kullan�lmas�
kolayd�r.
- Kapsam� temellidir.
- Kapsam olu�turulmas� ve
b�t�nle�tirilmesinin de�erlendirilmesinde kolayl�kla kullan�labilir.
- Kavram haritalar�, ��renci merkezli ve
��rencinin aktif oldu�u y�ntemlerdir. Ayr�ca ��renciyle ��retmen bir haritay�
olu�turduklar�nda, ��retmen ��renci etkile�imini te�vik eder.
- Kavramlar aras�ndaki do�rusal
ili�kilerin tan�mlamalar�na yararl� bir alternatif olu�turur.
- Bir sistem i�indeki ili�kilerin
g�sterilmesinde yararl� alternatiflerdir.
��renciler okul
y�llar� boyunca kavram haritas� yapmay� ��rendik�e, kavramlar� ayr� ayr� ve
kopuk d���nmekten �ok bir b�t�n olarak ele alacaklard�r.
Bir kavram�n ��renilmesi
��renciyi di�er kavramlar �zerinde de kavram haritas�n� kullanmaya
y�neltecektir. Bu sayede ��renciler kavramlar� sentez yoluyla birle�tirecek ve
var olan bilgileri de organize olacakt�r