Waıington
Kanyonlarının oluşum Hikayesi
kuzeybatıdaki Washington eyaleti
bileşik Milletlerin köşesi.Binlerce uzaklıktaki bu huzur dolu toprakların
üzerinde aniden nereden geldiği belirsiz büyük yarıklar meydana geldi.bazıları
binlerce metrenin üzerinde olan uçurumlar.Nijerya şelalesini olduğundan daha
küçük gösteren ama suyu olmayan şelaleler.Tepe zeminindeki esrarengiz çukurlar.Zemin
üzerindeki tuhaf çıkıntıler.Ve esrarengiz kayalar.
dünyada pek az bölge gizemi ve
kuıkularıyla tartışma konusu olur.Ve bu yer seattleınin doıusunda yer
alır.yaklaşık 100 yıldan bu yana bilim adamları bu bölgeyi hangi gücün bu çekle
getirdiği konusunda çalışmalar yapıyor.Jeologların ortaya koydukları bir
düşünceye göre bu tuhaf bölge ani ve geniş değişimler sırasında meydana
geldi.bu ani deıiımeler sonucu meydana gelen patlamalar sonucunda bu şekiller
ortaya çıktı.
1920ili yıllarda Cey Harlen Breds
adlı yer bilimci yarık tepelerin nasıl meydana geldiği konusundaki teorisini
taslaıa dıkmııtır.Ama Bredsıin teorisi tim fiziksel
olasılıklara meydan okuyordu.Teorisine göre o yarık tepelerin milyonlarca yıl
süren evrim aıamasının bir parçası değil.Bunun bir gece içerisinde oluşan
muazzam bir felaket olduğunu iddia ediyordu.1920ili yıllarda Breds yarık tepeleri ziyaret etmiş ve yeryüzüni
incelemiıtir.Breds bu incelemelerine yıllarca devam
etmiştir.şok büyük bir su kitlesi yarık tepelerin platosuna varır ve dev bir su
baskınıyla tim toprak yüzeyi bu şeklini alır.12 Ocak 1927ide Breds Washington eyaletinde diğer bilim adamalarıyla
toplantı yapmaya karar verdi.Breds daha ince
sunulmamıı bir teoriyi öne sürer.240 m derinliıindeki su kitlesi tim şiddetiyle
yarık tepeyi açar ve pasifik okyanusuna akar.Fakat birçok jeologa göre
anlattığı bu hikaye incil den bir kesit gibi gelmiştir.Bu toplantıdan sonra bredsii görevden alırlar.Kuru şelale diye adlandırılan Nijerya şelalesine bakıldığında üzerinde
taşıdığı büyük yarıklar ,oluşturduğu oluklar nasıl bu hali aldı? Sadece bir su
kıtlesinin gücüyle mi meydana gelmişti? Bilim adamları kendi minik yarık
tepelerinin maketini yapar.Sen Antonia şelaleleri
laboratuarında yeryüzü dinamitleri ekibi yarık tepelerin örnek modelini inşa
eder.Daha sonra Misilo buzul gölündeki hatayı
sergilemek adına modelin üzerine su diker.yapılan bu deneyde çıplak gözle
gırılebilen akan suyun geniş bir alana yayılması ve oluşan kanalların arasına
sızması ve daha sonra bu kanalları hızlı bir şekilde aıındırmasını ve olağan
üstü şekiller vermesi gızlemlenmektedir.Ancak su kapandııında bu şekillerin
önemi daha belirgin ortaya ııkmaktadır.Yani aslında bu olay yıllarca değil
saniyelerde olmuştur.
Bilim adamları şimdide bu
çukurların oluşumunu incelemek işin su tünelini kullanarak yüksek hızda hareket
eden suyun etkileri üzerinde çalışır.tünelin işine kayanin sert ııkıntısını
temsil etmek adına bir çıkıntılı nesne yerleıtirirler.ilk olarak yarık tepeler
olduğu gibi çıkan su nesnesinin etrafını zarar vermeden sarar.Ama daha sonra
hızı yukarı çeviriler 1 dakika
içerisinde kabarcıklar meydana gelir.kabarcıklar havuzun içinde gırılmeyecek
kadar küçük ama artan hızıyla suyun akışı nesneye ıarptııında basını değişir ve
bunun neticesinde aniden gelişen kabarcıklar inanılmaz güç oluşturur.Suyun hızı
arttığı müddetie kabarcıkların şiddeti ve yoğunluğu ona göre artmaktadır.Peki
bu kabarcıklar kaba kayalar üzerinde de bu kadar güçlü etki yapıp yarıklar
meydana getirmiş olabilir mi? Peki su baskınında bu nasıl bir bir şeye benziyordu ?Misilo
gölünden hareket eden suyun yarık tepelere doğru giderken bazı sert kayalara
çarpmıı olabilir.
yapılan bu deneylerden sonra tek
bir su kitlesi enerjinin yarık tepelerdeki tim bu değişime neden olduğunu
girmiş bulunuyoruz.Bu son gizeminde aşıklııa kavuımasıyla 15 bin yıl ince
sadece bir gecede yağanılan bu inanılmaz olayın muhtemel senaryosunu akıllarda
canlandırmak artık zor değil.
80 yıl ince Cey
Harlen Bredsıin şoke eden
ve bilim adamları tarafından dine aykırı bulunan teorisi bugün tim bilim
adamları tarafından ortak kabul gırmektedir.
yarık tepelerin merkez kanyonunda
oluşan çizgiler jeologların ilgisini çekmiştir.Richard Waitt
bu çökelti alanda 20 yıldan bu yana uıraıanlardandı.Bu çizgilerin suyun
akışıyla alakalı olduğunu düşünüyor ve bunlara nabız deniyordu.Fakat Richard bu
çizgilerde kıl yapılarını fark etti.Bu killer Sen Helen dağönün killeriydi.ilk
etapta kılın suya düştüğü ve bu katmana kadar battııı düşünildi.Her bir
katmanda düzenli bire şekilde bulunması bu girişi zayıflattı.Herkesin hem fikir
olduğu tek bir düşünce kalmıştı.o da;devasa su kıtlesinin dışında bir başka
gücünde ıekillendirmeye sebep olduğuydu.Kathleen Nicoll bunu tespit etmek işin yıllarca uğraşmıı ve en son
2005ide neticeyi raporlanmııtır.aşağıda ve yukarıdaki zeminler arasında 20 bin
yıl farkının olduğu gızlemlenmiıtir.Bu da birden fazla devasa su baskınlarının
olup bu hale geldiğini açıklamıştır.
Son gelen bu sonuçlarla beraber
neredeyse 100 yıla yakın süren bir jeolojik araştırma artık bir sonuca
bağlanmıı ve görünüşe göre devasa su baskınları bu alanın düzen
ıekillendiricisi olmuş.Bu olay jeologların dünyanın kendi kendini
ıekillendirdiıi inancını bir adım daha yaklaımalarına neden olmuştur.
aşağıdaki soruların cevapları
filmin Ayrıntılarında vardır
1)Washington topraklarında
yeryüzündeki tuhaflıklar nelerdi?
2)yeryüzündeki bu muntazam
değişimlere bilim adamlarının bakış açısı nasıldı?
3)washingtonıa gidip inceleme
yapan ve farklı bir girişi ortaya atan bilim adamı kimdir?
4)Bredsıin
yeryüzünin bu tuhaf çukurlarına,tepelerine bakış açısı fikri neydi?
5)Neden bilim adamları Bredsıin görüşünü kabul etmediler?
6)Bilim adamlarının ilk deneyini
anlatınız?
7)küçük su kabarcıkları nasıl
oluyor da büyük ve sert kayalara şukur oluıturacak kadar zarar verebiliyordu?
8)Wasington
kanyonlarının oluşumu nasıl meydana gelmişti?
9)Bilim adamlarının maket kurarak
yaptığı deney neydi?
10)Kanyonların oluşumunda hangi
devasa olaylar etken olmuştur?
11)Muntazam oluşumun ispatindan
sonra yapılan diğer araştırmalar nelerdir?
12)Kanyonların arasında bulunan
kıllerin kaynağı neydi?
13)Bulunan killer neyin
ispatiydı?
14)Bulunan en son sonuç bilim
adamlarının dini hangi görüşünü pekiıtirmiıtir?
15)bredsie
göre bu devasa felaket ne kadar sürede meydana gelmişti?
nurgül TAŞKIN
EĞİTİM FAKÜLTESİ BİYOLOJİ ÖĞRETMENLİİİ 4.SINIF