ULUSLARARASI UZAY İSTASYONU VE UZAY LABORATUARLARIN VE ASTRONOTLARIN ÇALIŞMASININ TEKNOLOJİK VE BİLİMSEL HAYAT HİKAYESİ(45 DAKİKA)

Bizden 350 km yüksekte günde 16 defa dünyanın çevresinde tur atan uluslararası uzay istasyonu gökyüzünde insan eliyle yapılmış en büyük nesne ve 10 kişilik astronot ekibinin yuvasıdır. hayatın gezegende nasıl taıınabileceıini incelemek işin deneyler yapılmıştır. Bu çalışmalar günün birinde ayıda hatta marsıta bile koloni kurmamıza olanak saılayabileceklerdir. uluslararası uzay istasyonunun başarısının ardında dönüm noktası olan 4 uzay aracı bulunmaktadır. 2008çin şubat ayı uzay mekiıi Atlantis giderek gelişen uluslararası uzay istasyonunun en yeni parçalarını götürürken 13 günlük bir göreve başlıyor. Kennedy uzay merkezi saatte 3200 km yolculuk etmektedir. Son 11 yıldır astronotlar bu yapıyı uzayda birleıtiriyor. 100 milyar dolarlık maliyetiyle şimdiye kadar girişilmii en pahalı en zor inşaat projesidir. dünyanın ilk uzay istasyonu olan SALYUTıu inşa edebilmek işin Sovyetlerin ilk olarak yerçekimini yenmesi gerekiyordu. 1969şun Haziran ayında ABD ayça insan gönderme yarışında Sovyetler birliğini yenmiştir. Rusya, uzaya daha ince hiç olmadığı kadar uzun süreliiine adam göndermeyi istemektedir. Bilim adamları zaman içinde uzayda insan vücudunun nasıl tepki vereceğini bilmiyor. Bunu öğrenmek işin de uzaya bir laboratuar kurmaya karar verirler. SALYUTıta 3 kozmologdan oluşan 1 mıretebbat bulundurulacak. Kozmologların orda 3 hafta geıirmesi planlanmııtır. Ama o kadar uzun süre yörüngede kalmaları işin SALYUTıun görev süresi boyunca saatte 28.000 km boyunca hızla ilerlemesi gerekmektedir. Uzaya yeterince hızlı gidemezsek ve uzaya dosdoğru çıkarsak dünyaya geri dııebiliriz. Bu yüzden yörünge hızı olarak bildiğimiz surete eriımemiz gerekiyor. böylelikle hızlanmanın yarattığı güç tam olarak yerçekimiyle dengelenir. Bu kuvvetler denk olduğunda nesne dünyayla veya yırıngesinde olduğu herhangi bir cisimle mesafeyi korur. Saatte 28.000 km hiza ulaıabilmesi işin Ruslar SALYUTıa bir proton roketi takıyor; eğer ki roket 28.000 kminin altına diğerse yerçekiminden dolayı dünya çekecektir felaketle sonuılanacaktır.

Uzay istasyonunun güneş Panellerinin güneşe dönük durması işin sürekli olarak konumunu düzeltmesi gerekmektedir. tim gücünü Paneller sağlıyor. uzayın dönmesine hareketli Ciroskoplar yön veriyor. mühendisler uluslararası uzay istasyonuna 4 Ciroskop yerleıtiriyor. Ciroskoplar aracın güneş Panellerinin hep güneşe dönük durması ve mürettebatlara deneylerini yapmak işin ihtiyaç duydukları enerjiyi sağlamak üzere sürekli olarak küçük ayarlamalar yaparlar.

Bilim adamları sıfır yerçekiminde yaşamanın insan vıcudu üzerindeki etkilerini incelemek istemiılerdir. Uzayda zaman geçirmek, astronotları dünyaya dındıklerinde ayakta duracak kas gücünden yoksun bırakabilir. ABD ile Rusya 1975ide tek bir uzay istasyonu yapmak işin kaynaklarını birleıtirip böylece uzay yarışındaki gerginliklerini indirmii olacaktır. ABD ile rusyaının uzay aracı dünyanın 220 km yıkseıindeki yörüngede birleıecektir. Ancak Rus ve ABD uzay araçları mekanik açıdan farklılık göstermektedir. Rus aracında bulunan hava dünyadaki havayla aynı basınıta, ABDıninki ise şok daha büyük bir basınıta depolanmıı saf oksijen solumaktadır.

Uzay istasyonunun yaşam destek sisteminde, geri dınııtırılen maddelerin teknolojik materyalleri mevcuttur. En önemli geri dönüşüm maddeleri su ve havadır. Ayrııtırıcı fanlar verilen nefesle dolu sıcak havayı ve ıslak giysilerden buharlaıan teri emip su ve temiz havaya dınııtırıyor.

aşağıdaki soruların cevapları Filmin Ayrıntılarında vardır.

1) Uzayla ilgili bu kadar hırslı teknolojileri inşa edebilmek nasıl mümkün olmuştur?

2)dünyanın ilk uzay istasyonun adı nedir ve hangi ilke tarafından yapılmıştır?

3)Uzayda bulunan bir astronotun ayağını gaz pedalından ıekmesinin doıuracaıı tehlike nedir?

4)Rusların uzay aracı olan Salyutıun saatte 28.000 km hiza ulaıabilmesi işin neye ihtiyacı vardır?

5)Uzay istasyonundaki güneş Panellerinin görevi nedir?

6)uzayın dönmesine yön veren nedir?

7)insan vıcudu uzayda uzun süre kalınca kas gücünden yoksun kalabiliyor bunu önlemek işin neler yapılabilir?

8)abdili astronotlarla Sovyet Kozmologların ilk uluslar arası görevini birlikte nasıl gerıekleıtirmiıtir?

9) Rus ve ABD uzay araçlarının mekanik açıdan birbirlerine farkı nedir?

10)Uzaydaki Vurgun olayı nedir?

11)ABD ile Rusya arasındaki soğuk savaşı sona erdiren olay nedir?

12)Uzaya gönderilen astronotların su ve hava ihtiyacı nasıl karıılanılıyor?

13)Uzayda mevcut olan +275◦C ve -275◦C sıcaklıklarından nasıl korunabiliriz?

tülay KORKMAZ

8010002011 Biyoloji çırt