>
Tornado
kasırgası Ve Hortumlarının Analizi 45dk
birçok insan tornadaları belli bir uzaklıktan takip eder ve izler.Bir
film yapımcısı ve bilim adamı ilk kez tornadonun yolunu keserek işine
giriyorlar.amaç hortum bilimini ileri götürmek ve tornadonun işine girerek
görüntüyi alıp reklam şirketlerine satmaktır.
şahn bir film yapımcısıdır ve yedi yıla yakın bir süredir doğanın
öfkesini kameraya alıyor.ihtiyacı olan çekim işin tornadonun işine girip
görüntüyi alması gerekiyor.şahn bir sürü aksaklıktan sonra kendi arabasını
yapmaya karar verdi.Ford kamyonu parçaladı, dış yüzeyini kurşun geıirmez 3.5
ton çelik ile kaynak yaptı.Arabaya tiya adını verdi.400 beygir dizel motor gücüne
sahip ,aracın kalbinde ise fırtınaları gizlemek işin üst teknolojiye sahip
gerçek zamanlı meteoroloji radarı var.Arka tarafta da veri kayıt cihazı var.Bu
cihaz rüzgarın hüzüni, hava basıncını ve hava sıcaklığını hesaplıyor.Tiyaıyı
los angelastan kansasın heys kasabasına gıtırmeleri gerekiyor; çünkü
tornadoların çıkış noktası burasıdır.
Tornado geçiti hava kıtlelerinin birbiriyle ıarpııtııı arena meydanı
gibidir.Serin kuru hava sıcak nemli hava ile ıarpıııyor ve karalsız dönen bir
silindir meydana getiriyor.şartlar uygunsa tornado dikey haraket ediyor ve
yerde dönen bulut duvarı gibi görünüyor.yaşanan bütün yıkım olayları bu noktada
oluyor.
şahnişn gitmek istediği nokta şok teklikeli olduğu işin bilim adamı ile
çalışmaya harar veriyor.Meteorolog doktor cağ 10 yıldan beri tornadoları
izliyor.dopler radarı fırtınanın işine
bakabilir ve yönüni tahmin edebilir.Tepede ki uydu alıcısı ile internete
baılanabilir ve o an ki canlı meteoroloji olaylarını alabiliyor.Cunı 1998
yılında en hızlı tornadoyu kaydetti.
yüksek yağışlı tornado şok tehlikeli ve bu tornadolar insanları
arabalarında ildrir.Onlar normal bir fırtına olduğuna aldançrlar ama aslında
ildırıcı bir hortumdur.iki eş zamanlı tornado aynı fırtınadan nasıl olur da iki
farklı tornado yaratıyor.eğer ki tornadonun hüzüni kaydedebilirler ise insanlar
ne zaman neye hazırlklı olabileceklerini ıırenirler.
Tiya tornadoya yaklaştıkıa rüzgar hüzüni artırıyor.tiya tornadonun işine
girmeyi başarıyor.Etrafta teneke, variller ve tuhaf şeyler uçuşuyor.rüzgarın
hızı 220 km/h olarak ölçülüyor, kaybolmaya yakın da 20m/srı olarak ölçülüyor.
ilk defa sadece radarlarla değil tiyanın üzerinde ki aletlerle de
tornadonun yolunu kesmeyi başardılar.tornadanın ilk başından sonuna kadar
çekimini yaptılar.Elde edilen bilgiler şöyledir.223 km/h en yüksek hız.En hızlı
rüzgar ise 15m yukarıdan esen rüzgarın %80 hızına ulaımaktadır.bu sayede yerde
ki tornado hüzüni hesaplayabilecekler eskiden bunu yapamıyorlardı.
Rızgır, havanın yer değiştirmesi ile oluşan doğal bir
olaydır. büyüklüğü, oluçma şekli ve yıkıcılııına göre farklı isimlerle anılır. Rızgırın
yıkıcılııı en fazla olanı fırtına, kasırga ve hortum denen hava olaylarıdır.
Genelde bu hava olayları okyanuslarda veya okyanusa kıyısı bulunan karalarda
görülür. zırhlı araçlarla kasırganın işine doğru gidip veri elde edebiliyorlar.
kasırga, şok geniş bir alanı etkiler
ve şok uzun sürer. Kasırgaların önceden tespit edilmesi mümkündür. Fakat bazı
kasırgalar aniden ortaya çıkabilir. Erken uyarı, sağlam yapı malzemesi ve
sığınaklar insanları kasırgaların yaratacaıı tahribatlardan koruyucu etki yaratır.
tornadoları gırıntılemeye çalışan insanlar tornadoların geçiş yönüne doğru
ilerlemeleri gerekiyor.
Hortumlar, fırtına esnasında
görülen, aniden oluşan ve kısmi bölgeleri etkileyen afetlerdir. Hortumların
önceden tespit edilmesi mümkün değildir. Hortumların etrafa savurduıu parçalar
şimdiye kadar birçok can almıştır. zırhlı araçlarla tornado kasırgasının
içinden görüntü almaya çalışıyorlar.
Erken uyarı, sağlam yapılar,
sığınaklar vb. tedbirler rızgırın etkisini en aza indirmenin en geçerli
yöntemleridir. özel olarak tasarlanan araçlar tornado kasırgalarının işine
kadar girip veri ve görüntü elde etmeye çalışıyorlar.
aşağıdaki
soruların cevapları Filmin Ayrıntısında vardır:
1:Tornado nedir?
2:En hızlı tornado ne zaman kaydedildi?
3:Tornadoların çıkış noktası neresidir?
4:Tiya nedir ve yapılıı amacı nedir?
5:Coııun doplerinin eksik
noktaları nelerdir?
6:rüzgarın hızı tornadonun çıkış noktasında kaç km/h tir?
7:yüksek yağışlı tornadolar neden şok tehlikelidir?
8:aynı fırtına nasıl olur da iki farklı tornada yaratabiliyor?
9:Tornadoların hızları çözümlemek insanlara nasıl bir fayda sağlar?
10:insansız bir araçla tornadonun yolu kesmek mümkün midir?
11.kasırga nedir?
12.Hotum nedir?
13Tornado
görüntü avciları nedir?
14.Tornadonun
işine Yolculuk nedir?
15.kasırgalar önceden nasıl tespit
edilir?
16.Tornado izleme araçları nasıl çalışır?
FATMA
TUNÇ FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLİİİ 4. SINIF