����� Toprak
olmazsa d�nya�da hayatta olmaz, �ok az� bile evrene baka bir. Bir avu� toprakta
d�nya�daki b�t�n insanlar kadar organizma vard�r.
����� Toprak bug�n
d�nya�n�n yar�s�ndaki evlerde kullan�lmaktad�r. Evlerin yap� malzemesi olarak kullan�lmaktad�r.
Toprak insanlar�n ya�am kayna�� olan suyu �ok g�zel �ekilde ar�nd�r�r. Toprak servet
nitelikte olan elmas gibi de�erli maddeleri bar�nd�r�r. Toprak uygarl�klar�n
ya�am defteridir diyebiliriz; ��nk� ge�mi�ine ait tarihi sakl� tutar.
Ya�am�m�z� kolayla�t�rmak i�in yol, �evre yolu ve otoban yapabilmek i�in tonlarlarca
topra�� hareket ettirebiliriz.
������ Kuzey Amerika�da
15 noktada her y�l el de�memi� topraklar� beysbol yada futbol sahalar�na
d�kerek motor sporlar� i�in toprak engelli parkurlar d�zenlenir. 6 ay
�ncesinden toplanan Toprak y�k kamyonlar� yard�m� ile 500 y�k kamyonu kadar
toprak stadyuma getirilir. Dozerler ve k���k makineler yard�m� ile toprak
engeller olu�turulur burada ama� motosikletlerin hareketini zorla�t�rmakt�r ve
seyircilere bir motosiklet g�rsel ��leni olu�turmakt�r. Motosikletlerle 4
metreye kadar s��ramada yap�l�yor.
������ Beysbol
topunun beysbol tutucusu taraf�ndan daha iyi tutabilmesi i�in toprak s�r�l�r.
Bu toprak mineral bile�ikleri farkl�d�r.�
Bu topra��n i�inde y�ksek oranda feldspat mineral vard�r ve buda kayganl���
azalt�yor. Yaz aylar�nda �ekilen okyanus sular�n alt�nda bulunan temiz toprak
y�zeyinden elde edilir.
������ �amur g�re�i
������ �amur g�re�i
kal�n s�ngerler �zerinde bir miktar �amur b�rak�larak �amur �zerinde genelde
bayanlar taraf�ndan g�re� yap�l�r. Bu spor bir meslek ve zevk i�in yap�lmaktad�r.
ABD�de bu spor �ok s�k yap�lmaktad�r. Bu spor i�in ABD�den Hawaii adalar�na bir
grup �amur g�re��isi etkinlik i�in ba�vuruda bulunuldu�un da onlara ada d���ndan
�amur getirmek yasak oldu�unu bildirildi bunun nedeni de d��ar�dan gelen bakteri
ve mantarlar�n ekosistemi bozaca�� denildi. Spor i�in ise adadan �amur kullan�lmas�n�
istediler.
������ �n�aat
������ Yery�z�nde
bir�ok canl� evini topraktan yapmaktad�r kar�ncalar, fareler gibi hayvalar topra�� �ok g�zel kullanmaktad�r. �lk olarak Orta
Do�u insan� topra�� ev yapmak i�in kuland� ve �imdi de insanlar�n yar�s�
ya�am�n� da toprak kullanarak evlerini yapmaktadad�r.
������� �nsanlar
�nce topraktan kerpi� yaparak evlerine �ekil verdiler. Kerpi�, kum, saman ve
kil birbirine kar��t�r�l�p �amur haline getirilir ve kerpi� kal�plar� ile
�amura tu�la �eklinde �ekil verilir. Bu kerpi�ler ile ev yap�l�r bu evler yaz
aylar�nda g�nd�z �ok s�cak oldu�unda evin i�ini serin olur bunun sebebi de kerpi�in s�cakl��� ge�irmemesidir ve ak�am g�ne� batt���nda
�s�n�n kerpi�te kalmas�d�r.
������� �imdi ise modern
makineler ile topraktan evler yap�lmaktad�r bu makineler yard�m� ile ince
toprak ve �imento kar��t�r�l�r sonra 10 cm�lik
kal�plar kullan�larak toprak kal�plara 16 cm doldurulur ve sonra makineler ile
d�v�lerek 10 cm�ye �kadar s�k��t�r�l�r. Topra��n i�inde bulunan
k���k �ak�llar titre�im yaparak topra��n iyice s�k��mas�n� sa�lar bu evler
�s�y� iyi izole eder ve 100 y�l kadar uzun bir �m�rleri vard�r.
������� ABD�de
PRADO baraj�nda sel sular�n� durdurmak i�in kil ve toprak kumlan�l�r toprak
y�zeyine a��nmas�n� engellemek i�in �ak�l ta�lar� kulan�d�r bu toprak bir
futbol sahas�n� dolduracak kadar �ok toprak kulan�l�r.
������ ABD�de
orta� kesiminde bulunan� MS. 700 -1400 aras�nda MissisSippi
nehri yak�nlar�nda G�ney Bat� �rino aras�nda bug�n Cahokia (Kahokya) �ehri 20.000
ki�i bulunuyordu. Yakla��k 9,6 km kare�
geni�li�indeydi . Yap�c�lar 15 milyom m3
toprak kullanarak 120� den fazla bina yapt�. Toprak ilkel aletlerle kaz�nd� ve
sepetlerle ta��nd�. Bu tarihi city (�ehri) ortas�nda
6 milyon m3 toprak kullan�larak yap�lm�� ve ke�i� y���n� denilen y��ma yap�
bulunuyordu. K�z�lderililer taraf�ndan yap�lm��t�r. As�rlar ge�tik�e erozyona
maruz kald�, bir k�sm� bu b�lgede ya�ayalar taraf�ndan azalt�ld�. MS. 1200� den
ba�layarak n�fus azalamaya ba�lad� ve 1400 de buras� tamamen bo�alt�ld�.
Sebepleri; sava�, kurakl�k, iklim de�i�ikli�i, yerel-do�al kaynaklar�n
t�kenmesi, topra��n �orakla�mas�...
����� Tar�m
������ Bakteriler
ve mantarlar toprak i�in �ok �nemlidir; ��nk� organik maddeleri ��r�t�r ve
bitkiler i�in faydal� besin maddeleri haline d�n��t�r�rler. D�nyan�n en zengin
topraklar� Volkanik asidik topraklar�d�r.�
Hawaii de bulunurlar. D�nya y�zeyinin sadece %10 tar�ma uygundur. Ancak
n�fus s�rekli art�yor, elimizdekini korumal�y�z.
������ 1930 Texas�a gelen �ift�iler �st topra�� s�rerek bitkileri yok
ettiler. Buda topra��n erozyonuna sebep oldu. 400 milyon d�n�m toprak
kullan�lmaz hale geldi. Hayvanlar� besleyecek bitkiler kalmad� ve erezyon y�z�nden ekecek bir �eyde kalmam��t�. Bu kriz
��z�m� de beraberinde getirdi. R�zgarla m�cadele edebilmek i�in a�a� ve otlar�n
yok edilmesini yasaklad�lar ve daha fazla a�a� ve ot ekilmesi gerekti�inin
fark�na vard�lar.
������ �nsanlar
kirlenmek i�in para veriyorlar. G�ney kalifornia �da
bulunan kapl�ca �ok �e�itli tedaviler sunuyor. Cildin �slak olmas� �amurun daha
tutmas�n� sa�l�yor. Gayet ince ve demir bak�m�ndan zengin k�rm�z� kil insanlar
taraf�ndan cilde s�r�lerek, sonra bir vakit oturup dinleniyor ve sonra da
ovarak ��kart�yorlar. �amur b�t�n kiri, toksinleri ve kurumu� cildi de oldu�u
gibi temizler. �nsanlar du� al�p Temizlendiklerinde ciltleri� temiz ve yumu�ak olur. En �zel taraf� da
keyif verici olmas�d�r.
�amuru ve kili elbiselerimizden ��karmak i�in �e�itli
deterjanlar ve enzimler kullan�l�r.
A�A�IDAK� SORULARIN CEVAPLARI F�LM�N V�DEOSUNDA MEVCUTTUR
1) Bir avu� topra��n i�inde ne kadar organizma bulunabilir? (video 05-1dk)������
2) Topra��n
canl� i�in �nemli olan suyun �zerindeki etkisi nedir? (video 1,10-1,23dk)
3) Topra��n
Tarih ile ba�� nedir? (Video 1,30-1,35dk)
4) Ya�am�
kolayla�t�rmak ad�na topra�a olan etkimiz nas�ld�r? (video 1,42-1,55dk)
5) Motokros yapmak i�in topraktaan neden ve nas�l yararlan�l�r? (video 2,24-7dk)
6) Beyzbol
topuna neden toprak s�r�l�r?(video 8,05-8,20dk)
7) Beyzbol topuna s�r�len topra��n �nemi nedir? (video 9,25-10dk)
8) Toprak
ekosistem� �zerinde ne gibi etki
yaratabilir? (video 12-12,10dk)
9) kilin
hayat�m�zdaki in�aatta kulama yeri nedir? (video 13,45-14,20dk)
10) Kerpi� nas�l yap�l�r ve ni�in kullan�l�r? (Video 14,18-17,25dk)
11) ABD�
de antik kenti Chokia neden ve nas�l yap�ld�?� (video 21,55-23,35dk)
12) Tar�mda topra��n �nemi nedir, ni�in toprak kullan�l�r?� (video 24,00-25,00dk)
13) D�nya
y�zeyinin ne kadar� tar�ma uygundur?�
(video 25,35-25,45dk)
14) Bitkiler toprak i�in neden �nemlidir, bitkileri yok etti�imizde toprakta ne gibi de�i�iklikler olur? (video25,30-28,30dk)
15) Kil
kozmetikte nas�l ve ni�in kullan�l�r? (video 31,50-34,05dk)
16) Kili
��kartmak i�in neler kullan�l�r?� (video
34,10-37,30dk)
� MURAT G�NE�