Temmuz 1963 iki amerikalı
doktor ölümün eıiıindedir.hastalığı yok etmek işin
yollandıktan 2 ay sonra bu bilinmeyen hastalııa yakalanırlar.kuzey Bolivya bu
hastalık sayesinde iliyor.insanlar bu hastalııa eltifonegra
karahumma diyor.evlerini temizliyorlar ama ümitsiz bir çabadır.hastalığı yok
etmek 3 bilim adamına düşüyor.tek hedefleri bu kıyı kurtarmak köylüler ateşler içinde ,diş etleri
kandan kızarmııtı.doktorların elinden bir şey gelmiyordu. hastalığın nasıl
geldiği bulaçtııı hakkında hiçbir bilgi yok.% 20 , % 30 oranında ölümcül olduğunu
biliniyordu. Hayvanlardan yayılma etkisi inceleniyordu. ilk gidişleri bilgi
toplamak amaçlıydı. kanamalı bir humma idi . kan
kaybından ılıyorlardı.tanımadıkları bir hastalıktan
insanlar ılıyorlardı.
Halk bilim adamlarının yapacağına inanmıyorlardı.
Onlara göre bu hastalık tanrıdan geliyordu ve bir tek tanrı isterse geçerdi.
Gaz lambası altındaki ilk otopsi sonuç vermedi. Hasta olan çocuklar
arkadaşlarından bulunma ihtimali var idi.gızlemledikleri
2 yol vardı. Biri evler taranacak görülen yerlere raptiye konulacaktı.ikincisi
nerde olduğu bulunacak. Hastanede personele ,doktora
,misafire bulaımıyor. Demek ki bulaçma sebebi başka bir şey.hayvanlar
sorumlu olabilirdi.keneler ısıyorlardı bir cins fare
bulurlar ve bu farelerden virüs buluyorlardı.hastalığın rezervuarı işte bu
hayvan cinsi idi.ekip bu hastalığın böceklerden fareye farelerden insana nasıl bulaıtııını
araıtırıyordu. Ve taııyıcının rektör olduğuna eminlerdi.bilim
adamlarından birinin eşine de bulaçtı. Bolivya dışındaki ilk vakasıydı.kocasından
kapmııtır dendi.köyün nüfusu 2500 den 1500 e indi sabırla
çalışıyorlardı.adamlardan birini fare ısırdı ve onun vakası da ölümcül
oldu.1963 senaryo oluıturamadık.7 ay geçti bu sırada 1000çin üzerinde insan
öldü.kapan kurup fareleri tek tek öldürdük.2 hafta
sonra köyde maçupo azaldı. Bir hastalığı yok ederken
diğerleri baş göstermeye başladı.
sıtma işin vakti zamanında
kedileri ıldırmııler bu yüzden köye kedi getirdiler insanlar kendi kafalarına
göre ekosistemin dengesini bozmaya çalışırlarsa başka hastalıklar kendini gösterir.köye kedi gelince maçupo
azaldı.fareler öldükie hastalık azaldı.13 ay sonra maçupo
vakasına rastlanmadı.calamis calasus
virüsi kediler sayesinde azaldı.fare tek başına hastalığı nasıl yayıyordu.
idrarıyla virüsi etrafa bırakıyordu.insanlar evlerini
temizledikıe topraktaki virüsler havalanıyor ve insanlar tarafından solunuyordu.evlerini
temiz tutmak onlara faydadan şok zarar getirdi.insandan insana bulaçması etkili
bir tanı değildir. Sabaha kadar peyniri fareler yiyor sonra insanlara da o
yedikleri peynirden bulaçıyor.ve en sonunda bilim
adamlarının yılmadan usanmadan çalışmaları sonucu hastalııa tanı konuyor. Ve giderek
azalıyor.
aşağıdaki
soruların cevapları Filmin Ayrıntılarında vardır.
1) Bu hastalık nerede ve ne zaman gürülmeye başlandı?
2) Bu hastalığın belirtiler nelerdir?
3) hastalık hangi tırlerde görülüyor ?
4) hastalık bulaşıcı mı değil mi?
5) insanlarda gürülme oranı nedir?
6) insanlardan hayvana ya da insandan insana nasıl bulaçıyor?
7) Bilim adamlarına oradaki insanlar bu hastalığı yeneceıine inanmadııı
halde bilim adamları niçin azimle çalıştılar?
8) kullanılacak malzeme olmadığı halde bilim adamları nasıl bir sonuca
ulaştılar?
9 )Evlerini temizlemek bu insanlara neden fayda değil de zarar getirdi?
10) Ekosistemin akışını bozmak bu inanlara ne gibi zararları oldu?
11) Bu hastalık farelerden insanlara ne tır yollarla bulaçıyor?
12) hastalığın tanrıdan geldiğine inanılıyordu peki çaresi gerçekten
tılsım kolyesi miydi?
Gamze AK Fen Bilgisi
öğretmenliii