GEÇMİŞTE OLUŞMUŞ VE GELECEKTE MEYDANA GELEBİLECEK SU TUFANLARI

Deprem, heyelan ve volkanik patlamalarının oluşturduğu dev su dalgalarının kıyı bilgeline saatte 800km hızla ıarpmasıyla oluşan doğal afetle tsunami(su tufanı) denir. Okyanusa kıyısı olan her şehirde bu afet meydana gelebilir. Havai, Alaska, Japonya, Endonezya vb. okyanusa kıyısı olan ve deprem bölgelerine yakın yerlerde büyük felaketlerle sonuçlanan su tufanları gerıekleımiıtir. En son Endonezya da meydana gelen su tufanını bütün insanlar dehşet içinde izlemiılerdir. Bu afet sonucunda yüzbinlerce insan yaşamını yitirmiıtir.

Su tufanı ile ilgili bilimsel çalışmalar erken uyarı sistemi, dalgaların hüzüni veya gücünü azaltma gibi konulara odaklanmaktadır. şok kısa bir süre olsa da erken uyarı sistemi hayati önem arz etmektedir. bazı bölgelerde olması muhtemel mega su tufanları da bilimsel çalışmalar sonucu ıngırılmııtır.
Büyük bir tsunaminin korkunç gücüne hiçbir Iey dayanamaz. Depremler, su altI heyelanlarI, volkanlar ve hatta göktaİŞ çarpmalarI tsunamiye neden olabilir. Bilim adamlarI her an tsunami ile karİŞlaIma riski olan Amerikan Iehirlerine dikkat çekiyor. 2004 yIlInda yaIanan tsunami Sumatra ve Endonezya gibi tahmin edilemeyen kIyIlara doIru yol aldI. İŞte bu gibi durumlarda erken uyarI sistemleri hiçbir iIe yaramIyor. Normal dalgalarla tsunami mekaniIi arasInda çok fark bulunur. Büyük ölü dalgalarIn tepe noktalarI arasIndaki mesafe ortalama 90-180 m arasI. Oysa tsunami dalgalarI arasIndaki mesafe 160 km ye kadar ulaIabilir. Bu suyun içinde normal dalgalarIndakinden çok fazla enerji birikir. Deniz altInda bulunan yer kabuIunun dikey hareketleri suyu ileri doIru iter ve okyanus içersine büyük miktarda enerji aktarIr. Tsunamiler çok hIzlI ilerle ve büyük mesafeler kat ederler. Hint okyanusunda meydana gelen deprem ve tsunami bir ilk deIildi. Bundan yüzyIl önce yine bir tsunami meydana gelmiIti fakat bunun sebebi deprem deIil patlayan volkan daİŞydI. Bu tsunami sonucu 36 bin kiIi hayatInI kaybetti. 1998 yIlInda meydana gelen tsunami ise Papua Yeni Gine yakInlarInda meydana gelen 7.6 büyüklüIündeki deprem sonucu oluItu. Bunda 2000 kiIi hayatInI kaybetti. ArtIk orta Iiddetli depremin bile büyük tsunamilere neden olacaİŞ bildiriliyor.EIer 5 km uzunluIunda bir astroid Atlantik'in ortasIna düIerse ortaya çIkan dalgalar Avrupa'nIn büyük kIsmInI ve BirleIik Devletlerin doIusunu altIna alIr. Bu büyüklükteki gök cisimlerinin, dünyaya her 10 milyon yIlda bir çarpma olasIlİŞİ bulunuyor. 28 mart 2005 tarihinde meydana gelen deprem yerel bir tsunami gerçekleImesine neden oldu. Bu deprem sonucu yer kabuIu 1,5 m yükseldi ve 2,5 m kadar Güneye kayarak ''Hint Okyanusuna'' kadar sokuldu. Mercan KayalIklarI deIiIen su seviyesinin bir göstergesidir. AyrIca Mercan KayalIklarI büyük depremlerin sIklİŞİnI göstermektedir. Hint Okyanusu'nda yeni ve büyük depremler olacaİŞ konusunda deliller ortaya çIkIyor. Bilim insanlarI tsunami erken uyarI sisteminin kurulumuna baIladI. Bir tsunami tespit edildiIi takdirde derhal bölge hükümetlere bir uyarI mesajI geçiliyor ve yerel güçler hemen tahliye edlliyor.
Kaliforniya kIyIlarInda yaIanacak olan olasI bir deprem büyük yIkImlara yol açacak tsunamileri tetikleye bilir. Avrupa sahil Ieridi de büyük bir tehlike ile karİŞlaIma riski altInda kalabilir. Depremle karİŞlaIan insanlara öneriler: SarsIntIlar kesilir kesilmez toplanIn ve derhal yüksek kesimlere kaçIn, deniz seviyesinden en az 30 m yüksekliIe çIkmaya çalİŞİn. Tsunaminin tehlikeleri hakkInda bilgilendiren posterler belki de insanlarIn yaIamlarInI kurtarmak adIna Hint okyanusunda kurulan, pahalI ve karmaİŞk sistemden daha etkili olacaktIr.
.

aşağıdaki soruların cevaplarını Bu Filmde Bulabilirsiniz:

1. 19 46 havai tsunamisinin nedenleri ve sonuçları nelerdir?
2. 1960 havai tsunamisinin nedenleri ve sonuçları nelerdir?
3. 1993 japonya tsunamisinin nedenleri ve sonuçları nelerdir?
4. 2004 endonezya tsunamisinin nedenleri ve sonuçları nelerdir?
5. 1958 alaska tsunamisinin nedenleri ve sonuçları nelerdir?
6. tsunami nedir ve nasıl oluşur?
7. mega tsunami nedir ve sonuçları neler olacaktır?
8. Tsunamiler nasıl çok hızlı ilerlerler ?
   Tsunamiyi ölümcül kılan etkenler nedir ?
   Tsunami treninin birden fazla dalgadan oluşmasının nedenleri nedir ?
   Bundan 100 yıl önce gelen tsunami hangi volkan dağönün patlamasıyla oluştu ?
   1998 yılında meydana gelen tsunamiyi tetikleyen olaylar nelerdir ?
   Bilim insanlarının sürpriz tsunami dedikleri olay nedir ?
   dinozorların soyları nasıl tükendi ?
   Ne tür bir fay hattı yer kabuıunun yükselmesine ve kaymasına neden oldu ?
   Büyük depremlerin sıklııını Mercan kayalıkları nasıl göstermektedir ?
   Hint Okyanusu'nda beklenen yeni depremler için bilim insanları ne tür önlem almaktadır ?
   Tsunami uyarı sistemi nasıl çalıımaktadır ?
   Tsunamiden korunmada ne tür önlemler alınabilir ?
   
   ÖZLEM SÜTÇÜ BİYOLOJİ ÖİRETMENLİİİ 07010002009