Sorgulama ile Bilimsel Olarak Yalan nasıl deşifre Edilir
şüphelilerin sorgulaması her türlü
cezai soruşturmada büyük önem taşır. Bir şüpheli doğru ya da yalan
sıyleyebileceıi gibi masum ya da suçluda olabilir. Sorgulama yüksek riskli bir
oyundur. şok fazla baskı uygularsanız masum bir insan işlemediii bir suçu
işlemii gibi itiraf edebilir. Ama gerçek ortaya ııkarılmazsa da bir katil
serbest kalabilir. Peki, bir sorgululayıcı gerçeğe nasıl ulaçır. Yeni teknoloji
ürünü cihazlar vıcudumuzu tarayarak yalanın izini sırebilir. araştırmalara göre
beden dili ve konuşma kalıpları yalanı ortaya ııkarabilir. Yalan söylemek kişi
üzerinde şok büyük bir gerginlik yaratır. yüksek oranda duygusal ve bilişsel
stres sözlü ve sözlü olmayan davranışlarında gızlemlenir. Yalan söylemenin
yarattığı stres bu insanın beden dilini değiştirir. Volters bu değişimlere
aldatma işaretleri demiştir. Yalan söylediğini kanıtlar görünür en önemli işaretler
yüz etrafındaki inkir dediğimiz hareketlerdir. gözleri, burnu, ağzı ve
kulakları örtmek ya da kafayı şok fazla sallayarak ağrı reddetme gibi
hareketler ya da kaçırma gibi bedeni sorgulayıcıdan uzaklaıtıran hareketlerdir.
Yalan söyleme stresi kişinin konuşmasını da etkileyebilir. Bu sözlü işaretlerde
bilişsel uyumsuzluk adı verilen bir durum vardır. Zihindeki o aşırı gerilim ve
mesaj iletim esnasında kaybolur. diğer işaretler inkir, hafıza sırımeleri,
ifadeyi aşırı derecede savunma güven bana, inan bana vb işaretleri fazla
kullanma gibi iıaretlerdir. Aldatma iıaretlerinin tek izi beden dili ve
konuşmadaki bu değişimler değildir. Yalancının karıılaıtııı en büyük
zorluklardan biri gerçek duygularını saklamaktır. Bir sorgulamanın iyi planlanması
işin İŞ aşamadan oluşması gerekir. Bunlar;
1.şüpheliyle yakınlık kurmak
2.şüphelinin hikıyelerini
açığa çıkarmak
3.şüphelinin hikıyelerine
meydan okumak
başarılı bir sorgulamanın ilk
evresinde sorgulayıcı şüphelinin davranışları ile ilgili bir sabit nokta geliıtirmelidir.
Sorgulayıcılar şüphelinin hikıyesini yalan söyledikleri konular üzerine değerler.
ayrıca şüphelinin anlattıklarına uymayan delillerde ararlar. Sorgulama
teknikleri zorlayıcı yöntemlere baıvurmadan ulaıılabilir. Ancak bu yaklaşım
herkes tarafından benimsenmiyor. zorlayıcı yöntemler uygulanırsa zaman zaman
kişilerde yalan itiraflara sebebiyet verebilir. Ancak insanlar belirli koşullar
altında yalan itiraflarda bulunabilirler. ilk yalan makinesi 1917 ide icat
edilen poligraftı. Cihaz insan fizyolojisindeki yalan sonucunda oluşan
değişimleri ılımektedir. cihazın doğruluk oranı %50 ile %90 arasında
deıiıtiıinden poligraftı elde edilen kanıtlar mahkemede nadiren kabul edilir.
Newyorktaki Columbia üniversitesinde ki araıtırmacılar yalan söylediğimizde
beyin iılevlerinin değişip deıiımediıi konusunda bir araştırma yapmışlardır.
Bilgisayar görüntüleri ele geçirildiii zaman kişi yalan söylediği sıralarda
beyninin bu bölgelerinde faaliyet artışı gızleniyor. Beynin bu bölgelerinde sungular
kıvrım vardır diğer adı ise hata düzeltme bölgesidir ve bu bölge yalan söyleyen
kişiye kendine kontrol imkini tanır.
aşağıdaki
soruların cevapları Filmin Ayrıntılarında vardır.
1.Sorgulama
niçin riskli bir olaydır?
2.suçlu
üzerinde baskı uygulamak kişiye suçunu itiraf ettirebilir mi?
3.Bir
sorgulayıcı gerçeğe nasıl ulaçır?
4.Beden
dili ve konuşma kalıpları yalanı ortaya nasıl çıkartır?
5.Aldatma
teorisi nedir?
6.kişinin
yalan söylediğini kanıtlayan bedensel hareketler nelerdir?
7.Aldatma
iıaretlerinin izi nasıl belli olur?
8.Bir
sorgulamanın iyi planlanması işin kaç aşamadan oluşması gerekir? Bunlar nelerdir?
9.başarılı
bir sorgulamanın ilk aşamasında neler yapılmalıdır?
10.Sorgulama
tekniklerinden zorlayıcı yöntemler niçin herkes tarafından benimsenmemektedir?
11.ilk
yalan makinesi ne zaman icat edilmiştir?
12.Yalan
makinesinin adı nedir?
13.Yalan
makinesinin görevi nedir?
14.Newyorktaki
Columbia üniversitesindeki araıtırmacılar insan vücudunda nerede gözlem
yapmışlardır?
15.Beyindeki
sungular kısım (hata düzeltme bölgesi) görevi nedir?