sıradışı
Tsunamiler (büyük Tufan) 46 Dk
Tsunamiler büyük su kıtlelerinin yer değiştirmeleri ile meydana gelir ve
dünyanın en büyük güçleri; depremler, toprak kaymaları ve volkanik patlamalarla
harekete geçer.
Tsunamiler dünyanın dört bir yanını süpüren tipik dalgalardan oldukça
farklıdır. hızları saatte 800 kilometrenin üzerindedir.
geçtiğimiz yüzyıl boyunca meydana gelen 100
büyük tsunami binlerce kişinin ölümüne ve milyarlarca dolar mal kaybına yol
açmıştır.
Bilim adamları geçmişte şok büyük tsunamilerin yaşandığına dair
kanıtlara sahip. Uzmanlar gelecekte bizleri bir Mega Tsunaminin beklediğini
düşünüyor.
Dalgalar, tsunami treni denilen farklı bıyıklıkteki dalga grupları
halinde ilerler ve ilk dalgalar genellikle fazla büyük olmaz.
Tsunamilerin birbirinden farklı olmasının
sebebi, her birinin kendine ait bir su altı topografisinin olmasından
kaynaklanır. Tsunamiler şok büyük bir enerjiye sahiptir ve bu enerjisini kıyıya
vurduıu zaman çıkarır. (Metrekareye 10
tonluk kuvvet uygular )
büyük okyanusıta hawaiiden sonra
en şok tsunamiye maruz kalan yer japonyadır. Depremler tsunamilerin en sık
rastlanan nedenidir.
Tsunaminin kaynağı kıyı çeridine ne kadar yakın olursa şiddeti de o
kadar büyük olmaktadır. Normal dalgalar, rüzgarın okyanus yüzeyine enerji
transfer edilmesiyle oluşur. Tsunamiler
ise şok daha büyük enerji transferi ile açığa çıkar. Normal dalgaların boyu
birkaç yüz metreyi geçmezken, tsunamilerin dalga boyları birkaç yüz kilometreyi
bulur.
Tarih boyunca bilinen en yüküci tsunamilerin
neden olduğu can kaybı 230 bini bulmuştur. Tsunamilerin yansıyan enerjisi de
şok büyük hasarlara neden olmaktadır.
22
kasım 1960 da şili de okyanus tabanı
12
Temmuz 1993 te Japonya da, okyanusta 7.3 büyüklüğündeki deprem tsunamiye neden
oluyor ve büyük bir felaket yaşanıyor.
Tsunami felaketi 198 kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu.
26 aralık 2004öte Hint Okyanusuında meydana gelen 9.3 büyüklüğündeki
deprem büyük bir tsunaminin habercisi. Depremden 16 dakika sonra tsunami
Somatraıyı vurarak şok büyük hasara neden oluyor.
Tsunamiler dünyadaki her noktada deniz
seviyesini 1 mmınin onda biri kadar arttırmakta ve dünyadaki her noktanın
Toprak kaymaları büyük tsunamilere yol aıabiliyor. Denize düşen büyük
toprak parçaları, büyük bir su kıtlesinin yer değiştirmesine neden oluyor,
okyanus bu büyük boşluıu doldurmak işin ilerliyor bu da tsunamiye neden oluyor
aşağıdaki soruların cevapları Filmin
Ayrıntılarında vardır.
1)
Tsunami kelimesinin anlamı nedir? Kim tarafından
bulunmuştur?
2)
Tsunaminin tehdit ettiği yerler nerelerdir?
3)
Tsunamiyi yaratan faktörler nelerdir?
4)
dünyada Tsunaminin en şok görüldüğü yer neresidir?
5)
Tsunami dalgalarının özellikleri nelerdir? nasıl ilerler?
6)
Tsunamileri normal dalgalardan farklı kılan özellikleri
nelerdir?
7)
Tsunamileri önceden belirlemek işin ne tır teknikler
kullanılıyor? kullanılan teknolojik gelişmeler nelerdir?
8)
Tsunamilere karşı alınan ve alınabilecek önlemler nelerdir?
9)
Tsunamileri durdurmak mümkün midir?
10)
Tsunamileri birbirinden farklı kılan özellikler nelerdir?
GONCA
ÜNLER EĞİTİM FEN BİLGİSİ 4.SINIF