������������������������������������������ �arab�n Tarihsel �retim �yk�s� 90
Dakika
�zet 1
��� �arab�n ilk kan�t� 7 bin y�l �ncesine dayanmaktad�r tarihten bir ta� devir i�kisi olmaktan modern bir i�kiye do�ru yol alm��t�r. Her �z�m minyat�r bir �araphane gibidir. �z�mler �zerinde beyaz bir zar vard�r.
��
Bu do�al bir mayad�r. �ki hafta boyunca maya �ekeri alkole d�n��t�recektir.Buna mucizevi maya denir.Bu g�n bunu yapan
�ok yontem vard�r ancak i�ini iyi yapan antik �a�
y�ntemini kullan�r.�lk �arab� nerde ve ne zaman yap�ld��� ise iran�da kal�nt�lar� bulunmu�tur.Totarik
asit kan�t� bilim adamlar�n sahip oldu�u en iyi kan�tt�r.En az 7 bin y�l �nce
�arap yap�yorlard�.En eski kan�t Ortado�u kesiminden gelmektedir.�sadan �nce 5000 y�l �nce hem k�m�z� hemde
beyaz �arap �retimi vard�r.�retimin nedeni k�smen sarho� edici olmas�d�r yani
i�inde alkol vard�r.En �nemli �zelliklerinden �arab�n tada ve kokuya sahip
olmas�d�r.�arap as�l olarak asillerin i�ece�iydi s�radan insanlar bira
i�iyorlard�. En istekli al�c�lar� m�s�r firavunlar�d�r.M�s�r
firavunlar�n di�er ya�am i�in �arap kal�nt�lar� bulmu�tur.�arap zevk d���nda
ba�ka ama� i�inde yani tedavi i�in �arap bir ila�t�r.Her t�rl� hastal�k i�in
�rne�in g�zellik,sa� b�y�tmek,di�leri temizlemek gibi.Mikroplardan ar�nmak i�in
i�me sular�na kat�yorlard�.Antik devirde e�er Romal�lar olmasayd� i�ti�imiz
�araplar �ok farkl� olurdu gittikleri her yerde asma �z�m bah�eleri b�rakt�lar.Asiller
en pahal� �arab� i�iyorlard� k�leler ise k�t� �arab� i�iyorlard� tabi� ki zevk
i�in de�il g�� i�in i�iyorlard�.�arap Roma �mparatonlu�un
zenginle�mesinde rol ald� ayn� zamanda ��k���nede yol
a�t� Arnavutlular �araba d��k�nd�ler ama roma kanunlar�na g�re d��ar�ya �arap
sat�lmaz.�sa�n�n ilk mucizesi suyu �araba d�n��mesi oldu�una inan�rlar.Hz.
Muhammet din �arab� cazbedici olmas� nedeniyle ortado�unun �o�u �arab� i�meyi� b�rakm��t�r.M�sl�manlar onu i�mek i�in
cennete kadar beklemelidir.�araplar ge�irgen ah�ap f���dan saklan�rlar.f���da
sadece bir iki y�l saklana bilinirdi sonra �arap sirkeye don���rd�
da sonra �i�e ve mantar t�pa kullan�lmaya ba�lad� b�ylece daha uzun s�re
saklana bildi.�arap �i�elerde saklanmaya ba�lanmas�yla yeniden mayalanmaya ba�lad�
yan� k�p�klenmeye ba�lad�.Bu g�nk� �araplar iki kes mayaland�r�l�r yani iki kes
�eker i�irilir.Bunun sonucunda k�p��� olan �arap �retilir.�arap en iyi kum ve
�ak�ll� topraklarda yeti�ir.Suyu alabilmek i�in asma �ok �aba harcar buda
kaliteli meyve vermesini sa�lar.En iyi beyaz �arap �ardoniye
�arab�d�r.Sonralarda g�r�lmeyen bir katil asma bah�elerini ele ge�irdi asmalar
�l�yorlard�.Bunu yapan asma bitiydi.Amerika�n�n yerli asmalar� buna diren�liydi
ama di�erleri de�il sonra Amerika asma k�kleri di�er asmalara a��lanarak ��z�m
bulundu hala bu y�ntem kullan�l�r.Birle�mi� devletler 1920 y�l�nda �arap
�retimini yasaklamas�yla geriye sadece �� �arap �retilen yer kald� ve bunlarda
sadece kutsal ama�lar i�in �retim yapt�.Yasaklama 13 y�l s�rd� .Canifonya �araplar� d�zenlenen bir yar��mada hem beyaz
�arapta hem de k�rm�z�� �arapta birinci
oldu.G�n�m�zde daha kaliteli �arap �retmek i�in b�cek� ila�lar� kullan�m�� azat�lmaktad�r.Eskiden
�imdiye kadar �arab�n kalitesi her zaman de�i�mi�tir ve i�en say�s� yar�ya
d��m��t�r.Su insanlar� ay�r�r �arap ise kavu�turur diye bir s�ylem vard�r.
�zet 2
�arap, yaz�l� tarih kadar eskidir.�lk mahsullerin kan�t� yedi bin y�l �ncesine dayan�r
ve o d�nemde bir ta� devri i�kisi olmaktan teknolojik end�stri haline
gelmi�tir.Yery�z�ndeki her y�z ki�iden biri �arap yap�m�na ve pazarlanmas�na
kat�lmaktad�r.Her �z�m minyat�r bir �arap gibidir.Onu �araba d�n��t�rmek i�in
gerekli b�t�n elementlere sahiptir.�z�mlerin �zerindeki beyaz zar do�al bir
mayad�r.Hasat zaman� maya bu �ans�n� yakalar.�z�mleri ezmek i�in �araphane
getirildi�i zaman maya i�ini yapacak konuma gelir.Su,i�indeki �ekeri ��lg�nca
yemeye ba�lar.Buna mayalanma mucizesi denir.��nk� iki hafta boyunca maya �ekeri
alkole d�n��t�recektir.Mayalanm�� �z�m suyuna �arap denir.Bug�n bu i�in bir�ok
teknolojisi vard�r.Ama modern �arap yap�mc�lar� sadece antik �a�daki �arap
yap�m�n� yap�yorlar.�z�mleri eziyorlar ve gerisini do�an�n yapmas�na izin
veriyorlar.
�arap, bug�n do�a,
bilim ve sanat�n kar���m�d�r. Ekvatorun her iki etraf�ndaki dar enlemleri
kucaklayan asma bah�elerinden dikkatle se�ilerek yap�l�r. Burdaki
iklim en iyi �araplar� yapmak i�in uygun iklimdir. Ama insan ilk �arab� nerde
ve ne zaman yapt�?
Bilim adam� Petrik ipu�lar� tart�yor.Antik kentlerdeki tortular�
inceliyor.�ran�dan gelen bir ��mle�in(tarihi yakla��k �sa�dan �nce 3500
y�ld�r.)etraf�na yay�lm�� k�rm�z� lekeler bunun antik �a� d�neminden kalan
ger�ek tortu kan�t� oldu�unu g�steriyor.Bilim adam�n�n sahip oldu�u en iyi
ipucu tortorik asit kan�t�d�r.Eski tortular kaz�l�r
ve kaynat�l�r.Sonra izler k�z�l �tesi taray�c�ya konulur.Atalar�m�z yedi bin
�nce �arap yap�yorlard�.Bulunan ��mleklerin hatlar�nda en eski �arap teknesi
oldu�u ortaya ��km��t�r.Tarihi �sa dan �ncedir.�sa dan
�nce hem k�rm�z� hem de beyaz �arap vard�.Peki insanlar neden �arap yapar?
Sarho� etti�i
i�indir. �arab�n en �nemli �zelli�i koku, tada ve alkole sahip olmas�d�r.
Bunlar ilkel duyulard�r ve hormonal seviyede etkiler.
Antik d�nyada �arap
l�ks bir kalem haline geldi. Herkes onu istiyordu. Ama �z�m her yerde
yeti�miyordu. Modern teknoloji olmad��� i�in h�zla sirkeye d�n���yordu. �arab�
nas�l saklayacaklar�n� bilmiyorlard�. �arap asil insanlar�n i�kisiydi. Devasa
boyutlarda bir �arap ticareti geli�ti ve en istekli al�c�lar� aras�nda m�s�r
firavunlar� vard�. �arab� ya�am ve �l�mde kullanmak i�in ithal ettiler. �srail
ve Filistinden �ok b�y�k ��mleklerle �arap
getirdiler. M�s�rl�lar k�sa s�rede kendi �araplar�n� �retti.Duvara
�izdikleri resimler onlar�n �z�m� nas�l ezdiklerini ve ��mleklere nas�l
doldurduklar�n� g�sterir.
Bir�ok antik
k�lt�rde �arap zevkten ziyade bir ama� i�in i�ildi. Ayr�ca bir ila�t�. �sa�dan
�nce yunan fizik�i Hipocrat hastalar�na �arap
re�etesi yaz�yordu. �arap, sa�lar� uzatmak, y�z� temizlemek, di�leri beyazlatmak
ve insan�n moralini yerine getirmek i�in kullan�l�yordu. Hipocrat��n
�arap hakk�nda sezgisel olarak bildi�i �eyi modern bilim �imdi do�rulamaktad�r.
Son �al��malar, gerekti�i miktarda i�ildi�inde �arab�n kalp hastal�klar�
riskini d���rd���n� g�stermektedir.
Antik �a� i�in en
�nemli �ey �arab�n suyun i�ilmesini daha g�venilir hale getirmesidir.
Mikroplardan kurtulmak i�in i�me sular�na �arap katt�lar.
Yunanl�lar
�z�mlerin �o�unu �talya�daki s�m�rgelerinde yeti�tirdiler. E�er Romal�lar ve
onlar�n imparatorluk kurma giri�imleri olmasayd� bug�n i�ti�imiz �arap �ok
farkl� olacakt�. �sa�dan �nce ve sonra Romal�lar istila etmek i�in gittikleri
her yerde arkalar�nda asma bah�eleri b�rakt�lar. �arap Romal�lar�n k�lt�rel
kimliklerinin merkezindeydi. Romal�lar�n �arap k�lt�r�nde �arab� i�tikleri
kaplar�n �ekli� de
�nemliydi. Teknikler geli�tik�e cam kaplar yapmaya ba�lad�lar. Romal�lar
�arap��l��� end�stri olarak geli�tirdi.
�sa�n�n ilk
mucizesi suyu �araba d�n��t�rmekti. Ancak �sa�dan sonra 7.yy da �arap ve en
b�y�k dinlerden bir tanesi yollar�n� ay�rd�. Hz Muhammed(S.A.V)�in ona
��eytan�n cazibesi� ad�n� verdikten sonra Orta Do�u�nun b�y�k bir k�sm� �arab�
terk etti. Ger�ek M�sl�manlar onu i�mek i�in cennete gitmeyi beklemelilerdir.
1970�li y�llarda
�arab�n ayakta ezildi�i g�nler ge�ti. Bunun yerine cihazlar, makineler geli�ti.
�z�m�n suyu ��kt�ktan sonra paslanmaz �elik tanklarla mayaland�. Bug�n hala
daha iyi �arap teknolojileri i�in ara�t�rmalar devam ediyor.
1.�arap nedir?
2.Mayalanma mucizesi nedir?
3.Modern �arap yap�mc�lar� �arab� nas�l
yapt�lar?
4.�arap i�in en uygun iklim �artlar�
nelerdir?
5.�nsan ilk �arab� nerde ve ne zaman yapt�?
6.Bilim adam� Petrik�in
sahip oldu�u en iyi ipucu kan�t� nedir?
7.Atalar�m�z ne zamandan beri �arap
yap�yorlar?
8.En eski �arap teknesi ne zaman ortaya
��km��t�r?
9.insanlar neden �arap i�er?
10.�arap neden �a�lar boyunca bir�ok
uygar�n se�ti�i i�ki haline geldi?
11.�arab�n en istekli al�c�lar� kimler
olmu�tur?
12.M�s�rl�lar�n duvara �izdikleri resimler
neyi anlat�yor?
13.Antik k�lt�rde �arap hangi ama�larla
i�ildi?
14.Antik �a�da �arab�n en �nemli �zelli�i
neydi?
15.Yunanl�lar �z�mlerini nerede
yeti�tiriyorlard�?
16.Romal�lar i�in �arap kaplar� neden
�nemliydi?
17.Romal�lar �arap��l��� nas�l geli�tirdi?
18.�sa�n�n ilk mucizesi nedir?
19.�sa dan sonra
7. yy da neden Orta Do�u�nun b�y�k bir k�sm� �arab� terk etti?
20.�slamiyetten
sonra �arab�n haram olmas�n�n sebebi nedir?
21.�arab�n ayakla ezildi�i g�nler ne zaman
son buldu?
22.�arab�n kalp hastal�klar�na nas�l bir
etkisi vard�r?
23.G�n�m�zde �arap yap�mc�lar� �arab� hangi
y�ntemlerle yap�yorlar?
24.Yeni teknolojiyle bir ba�ar�s�zl�k �r�n�
her yerde homojenle�mi� bir �r�ne d�n��t�rmesi tehlikesi var m�d�r?
������������������������������������������������������������������������������
������������G�lizar BUTANR� E��T�M B�YOLOJ� 3.SINIF
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
1-�arab�n ilk kan�t� ne zaman bulunmu�tur?
2-Mucizevi maya nedir?
3-�nsan ilk �arab� nerde ve ne zaman yapt�?
4-�arab�n �retilmesindeki en iyi kan�t hangisidir ve nerde bulunmu�tur?
5-�arap �retimin nedeni nedir?
6-�arap as�l olarak kimlerin i�ece�idir?
7-En istekli al�c�lar� kimdir?
8-�arap zevk d���nda ba�ka ni�in i�ilir?
9-i�me suyuna ni�in �arap kat�l�rd�?
10-Romal�lar�n �arap i�in �nemi nedir?
11-K�lelere ni�in �arap verilirdi?
12-�sa�n�n ilk mucizesi hangisi diye inan�l�r?
13-M�sl�manlar ne zaman �arap i�ebilirler?
14-�arap nerde saklan�l�r?
15-Bu g�nk� �araplar ka� kes mayalan�l�r?
16-�arab� en iyi �retmek i�in hangi toprak kullan�l�r?
17-En iyi hangi �arap se�ilmi�tir?
18-Asmalar�n �l�m�ne sebep olan nedir?
19-Asma �l�mleri nas�l engenlendi?
20-Birle�mi� milletler ne zaman �arab�n �retimini yasaklad�?
21-Daha kaliteli �arap �retmek i�in ne yap�l�r?
22-Eskiden �imdiye kadar �arap kalitesi nas�l degi�ir?
23-Ge�mi�ten bu g�ne i�en say�s� nas�l de�i�mi�tir?
24-�arab�n insanlar �zerindeki etkisi nedir?
��������������������������� D�LEK �MRE E��T�M B�YOLOJ� 3.SINIF
���������������������������������������������� �