Okyanuslar�n Suyu
Nereden Geldi?
Yery�z�n�n
derinliklerinden uzay�n en uzak k��elerine kadar suyumuzun kayna��n�
ara�t�rmaya ba�l�yoruz. D�nya g�ne� sisteminde s�v� suyu olan tek gezegendir.
Gezegenin %70`ini insan vucudunun da %60`ini olu�turur.4.5 milyar y�l �nce ne
oldu�unu anlamak i�in zamanda geri gitmeliyiz.Yery�z� suyunun kayna��n� bulmak
i�in farkl� disiplinlerden bilim insanlar� ilk kez i� birli�i yap�yor.Okyanuslar�n
suyu nerden geldi sorusunun yan�t� �ok �a��rt�c� imalar i�eriyor.4.6 milyar y�l
�nce g�ne�imiz gaz ve tozdan olu�an bir diskin �evreledi�i yeni do�mu� bir
y�ld�zd�.Milyarlarca y�ll�k s�re�te yo�unla�an bu madde diski gezegenleri
olu�turdu.Yery�z� kaya ve demir gibi y�ksek s�cakl�kta yo�unla�an maddelerden
olu�ur.Bu,su i�in fazla s�cak oldu�undan d�nya kupkurudur.Bilim insanlar�nca
bir olas�l�k da suyun kuyruklu y�ld�z taraf�ndan getirildi�idir.�nsanlar
kuyruklu y�ld�zlar�n buz ta��d���n� d���nmesiyle d�nyaya �arpan kuyruklu
y�ld�zlar�n buz getirdi�ini d���n�rlerdi ve o buzlar eriyip okyanuslar�
olu�turmu� olabilirdi.Yery�z� ilk olu�maya ba�lay�nca 600 milyon y�l boyunca
y�z milyonlarca kuyruklu y�ld�z�n bombard�man�na u�rad�.Kuyruklu y�ld�zlar �ok
ilkel k�tlelerdir.Onlar� bu kadar ilgin� yapan da budur.Ancak bu kan�t kesin
de�il.B�t�n su molek�lleri 2 H, 1 O dan olu�ur.Ancak hidrojen iki �ekillidir.Sudaki
hidrojenin bir b�l�m� hafif veya normald�r.Ancak k���k bir b�l�m� mavi
par�ac�klar a��r hidrojendir.A��r hidrojenlerin hafife oran� bilim insanlar�na
suyun nerden geldi�ini g�sterir.Halley kuyruklu y�ld�z�ndan al�nan bir �rnekle
d�nyadaki ve kuyruklu y�ld�zdaki suyun benzer ya da farkl�l���n� ara�t�rm��lar
bilim insanlar�.Ancak ara�t�rma sonucu kuyruklu y�ld�zlar�n bar�nd��� suyun
hidrojenininin d�nyadakinin iki kat a��r oldu�u g�zlemlenmi�tir.G�r�nt�s�,tad�
ve kokusu ayn�d�r.Bunun sadece bir anlam� olabilirdi.Yery�z�ndeki suyu kuyruklu
y�ld�z getirmi� olabilirdi.D�nya olu�tu�unda �s�s� 530 C`nin �st�ndeydi.G�ne�
sistemindeki yer�ekimiyle etraf�nda bulunan gaz ve elementler 50 C`den fazla
gezegen olu�turdu ve bu yine yercekiminin etkisiyle �arp��arak daha b�y�k
gezegenler olu�mas�n� sa�lad�.Demek ki yery�z�ndeki su gezegen olu�turan bu son
�iddetli �arp��maya dayan�r.Ama nas�l? Profes�r Drek suyun en ba�tan beri burda
oldu�unu s�yl�yor.Ortaya bir soru ��k�yor.D�nya bu kadar �iddetli bir sars�nt�
ya�ad�ysa suyunu korumay� nas�l ba�ard�? �o�u ki�i bir �eyi �s�t�rsan�z suyunun
buharla�t���n� d���n�r ama bu asl�nda do�ru de�ildir.Yery�z�ndeki su erimi�
kayalara kar��t�.Erimi� kayalar veya ma�ma asl�nda su emici s�nger gibidir.S�v�
haldeki kayay� eritip bol miktarda su elde edebilirsiniz.Yery�z� ilk ba�ta
erimi� kayalardan olu�an dev bir ate� topuydu.��inde erimi� durumda milyarlarca
litre su vard�.�o�u bilim insan� yery�z�ndeki suyun birden fazla kayna��
oldu�unu d���n�yor.Yery�z�ndeki su �nde gelen teoriye g�re g�ne� sisteminin uzak
k��elerinden gelen k���k gezegenlerin yery�z�n�n ilk haliyle �arp��mas�ndan
ortaya ��kt�.Yery�z�n�n suyunun nerden geldi�ini ��renirsek uzayda bir yerde ya
da ba�ka gezegenlerde ya�am formlar� olabilece�i kan�s�na da varabiliriz.
A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.
1)Suyun
gezegende ve insan vucudunda kaplad��� de�er nedir?
2)G�ne�in
4.6 milyar y�l �nceki tan�m� nedir?
3)Yery�z�
hangi maddelerden olu�mu�tur?
4)Bilim
insanlar�na g�re su yery�z�ne nas�l gelmi�tir?
5)Kuyruklu
y�ld�zlar�n suyu d�nyaya getirmesi hakk�nda bilgi veriniz?
6)Kuyruklu
y�ld�zlar� ilgin� yapan �zelli�i nedir?
7)Suyun
molek�lleri hakk�nda bilgi veriniz?
8)Hidrojenin
�ekilleri hakk�nda bilgi vererek sudaki hidrojenin yap�s�n� a��klay�n�z?
9)Bilim
insanlar�nca suyun yery�z�ne gelmesinde hidrojenin rol� nedir
10)D�nya
ilk olu�tu�unda �s�s� ka� C idi?
11)Suyun
olu�umunun yery�z�ndeki �arp��mayla ili�kisini a��klay�n�z?
12)Bir
�eyin �s�t�ld���nda suyunun buharla�mamas�n�n nedeni nedir?
13)Yery�z�n�n
ilk ba�taki durumu hakk�nda bilgi veriniz?
14)Yery�z�ndeki
suyun ortaya ��k���n� �nde gelen teoriye g�re a��klay�n�z?
15)Yery�z�n�n
suyunun kayna��n� ��renmenin bize sunaca�� avantajlar nelerdir?
TUBA
BOZKURT���������� BIYOLOJI OGRETMENLIGI-3