hayatımızda
hep eğer ve ne diyip duruyoruz. Uzun bir sopa alıp önüne bir top koyarak 100 m
ilerideki deliie sokmak isteyen neyi bulmak istemiştir?
Bu konu başlığı altında iıleyeceıimiz sorular:
I
Arabamızın arkasında kafa sallayan o köpekle
bozuısaydınız?
I
Bir kurşunu durdurmak işin ilahi güç
isteseydiniz?
I
Ve bir kividen DNA almaya ıalıısaydınız ne
olurdu?
kötü adamlardan saklanan kahramanın
suyun altına girip bir kamışla nefes aldığını gördünüz mı? Peki ya bunu
yapsaydı ne olurdu? Ne kadar derine gidebilirdi? Bunun sınırı var mı?
cevabı bulmak işin uzun bir boru alıp
ıinolkel yapmak yeterlidir. Ama açılması gereken sorunlar var. Sorunlardan biri
CO2 itir.
şimdi uzun bir boru alıp ıinolkel
yapacağız. Hem de içinde CO2 miktarını gösteren bir monitör olacak.
CO2 miktarını bize milimetre cinsinden gösterecek. aldığımız
nefesten şok verdiğimiz CO2 miktarının oranı ve aynı havayı işimize
çekip verdiğimiz zaman CO2 miktarı artacaktır. Oran artmayı
sırdırırse ölümcül olabilir. Bu CO2 seviyesinin ölümcül dizeye
yükseldiiini girmek fazla zaman almaz. 10 dakika sürekli hızlı hızlı nefes alıp
verirsek CO2 miktarı yükselir. boşulma belirtileri başlar ve bilinç
kaybolur. Uzun ıinolkelin başımıza ağacaıı dertlerden biride budur.
şimdi de belki duymuı olduğunuz cm2üye
kgiin ne demek olduğunu, su altında nefes alıp vermekle bir başı olup
olmadığını araıtıracaıız. Vıcutlarımız her zaman atmosfer basıncının etkisi
altındadır. Bunu fark etmeyiz. çünkü alşimiıız artık.
2,54 cm2 kesite sahip bir
boru alınır. dünyadan atmosfere uzatılır. bazı işlemler yapılır. Bu işlemler
sonucunda bu borunun ağırlığı 67 kg gelir. Cm2 başına toplam 1033 kg
diğer.
Peki, basını rakamlarının su altında
nefes alabilme yeteneği ile ne alakası var? Gıısımızdeki kaslar atmosfer
basıncını açacak kadar güçlü değildir. Su altına girdiıimizde vıcudumuza
yıklenen basıncı arttırıyoruz. Normal bir şekilde ıiıirilmiı bildiğimiz bir
balon suyun dışında. çevresinde de hava var. çevresindeki basını 1 atm. Onu
suyun altına götürürsek suyun basıncı havadan daha fazla olduğu işin suyun
ağırlığı basıncı arttıracaktır. Ve balon kııılecektir.
ıinolkel deneyini yapan bilim adamı bir
arkadaşıyla birlikte havuza gider. ıinolkeli alıp havuza dalar. Ne kadar derine
gidebileceıini ölçmek işin. 1 m derinliie kadar inebilmiıtir. Bu derinliie
indiıinde hiç nefes alamamııtır. çünkü insan ciğerlerini ıiıiremiyor.
I
eğer bir araba saatte 100 km ile giderken
birden dursaydı ne olurdu? şoför durur, araba durur ama ıapkalıkta duran köpek
hareketine devam ederdi.
Bir kaza esnasında köpek durmadııı işin
ıanssızlık eseri adamın kafasına çarpar mı?
köpeçin başıyla gövdesi arasında bağlantıyı
kuran bir cıvata vardır. Bir koltuıa cansız manken yerleıtirirle ve belli bir
uzaklıktan sancımaıa konulan köpeği fırlatırlar. köpek parçalara ayrılır. Daha
sonra ise sadece cıvatayı sancımak yardımıyla fırlatırlar. cıvata mankenin
kafasını deler. Buda cıvatanın tek başına ne kadar tehlikeli olduğunu gösterir.
I
şimdi ise insanların günlük yaıamlarında
kullandığı 2 şeyin testi var. Birisi incil, biriside uydu navigasyon cihazı. 9
mmı lik kurşunu bakalım hangisi durduracak?
2006
yılında Florida da ismi bilinmeyen bir adam çöp atmaya giderken gıısınden bir
kurşunla vuruldu. Ama cebinde küçük bir incil vardı. Ve bu inciliin adamı
koruduıu savunuldu.
9 mmılik kurşun belli bir mesafeden
normal kalın bir kitaba atılır. kurşun kitabı delip geçer. Yani kitap kurşunu
durduramamııtır. eğer önümüze bir kitap tutmuş olsaydık kurşun işimizden geçip
gider ve hayati bir organımızda saplanıp kalabilirdi. şok şey beklenen kitap bu
kitap kurşunu durdurmak şöyle dursun yavaılatamadı bile.
Peki, uydu navigasyon cihazı ne
yapar?
kurşun cihazdan girer ve anamit
tabakanın içinde durur. kurşun balistik jelatine giremez. Kazanan navigasyon
cihazıdır. Sadece plastik kenarlarda bir erime olmuştur.
I
3 akademisyeni bir akıl odası denilen odaya
koyup bir soru sorulmuı. dünyadaki herkes aynı anda zıplasaydı ne olurdu?
Akademisyenlerin cevabı sıfırdır. şöyle ki: dünyanın kendi ağırlığı bütün
insanların toplam aıırlııının 10 trilyonda 1 idir. Bu insanlar dünyanın her
tarafına daııldııı işin etkinin çoğu dağılır. çünkü insanlar eşit olarak eşit
olarak karşıt yönlerde zıplamıı olurdu. kısacası bir etki olacak olsa bu etki
sıfırdır.
I
Kividen DNA
I
hücreler serbest bırakılacak şekilde
parıalanır. Kivi soyulur, lapa haline getirilir. DNA çıkarma işlemine yardımcı
olsun diye tuz, deterjan ve su gereklidir. Kivinin üzerine yarım avuç tuz, bir
miktar deterjan ve biraz su eklenir. 50oC deki tencerenin işine
konulup 15 dk kaynatılır. Daha sonra süzgüden geıirilerek suyu alınır. üzerine
yavaş yavaş metanol eklenir. Metanol ve su normalde
karşıır. Suda DNA çizinir fakat metanol de çizinmez. O yüzden elde etmiş
olduğumuz kivi karışımı ve metanol arasında kalan kısımda bulanıklık meydana
gelir. işte bu kivinin DNA sidir.
I
Dart deneyi
Dart
oynarken ortalamalar yasasını kullansaydık ne olurdu? şimdi bilim adamlarının
araıtırdııı bu konuda 3 kişi alınmıştır. Bunlardan birisi dart oynamayı şok iyi
bilen biri, diğeri ara sıra oynayan biri, en sonuncu ise hayatında hiç
oynamamıı biridir. 3işnde dartın önüne koyarlar ellerine 10 ar tane ok verirler
ve 10 atiı sonucunda elde edilen sayılara göre ortalamalı alırlar. Ortalamalara
göre 3iğnede bir odak belirler. 3İŞ tekrar atiı yapar ve tekrar ortalamalar
alınır. Bu ortalamalar sonucunda odak yani hedef gösterildiii zaman
konsantrenin arttığı ve buna başlı olarak atiı sayısındaki artışın arttığı
gözlenir.
aşağıdaki soruların cevapları Filmin
Ayrıntılarında vardır.
1. Uzun
ıinolkelin başımıza ağacaıı dertler nelerdir?
2. Balon
su altına girdiğinde nasıl bir değişime uğrar?
3. arabanın
ıapkalııında duran köpek 100 km hızla giderken aniden durduıunda neler olur?
4. incil
mi yoksa uydu navigasyon cihazı mı kurşunu durdurur?
5. dünyadaki
herkes aynı anda zıplasaydı dünya üzerindeki etkisi ne olurdu?
6. Kividen
DNA nasıl alınır?
7. Dart
oynarken ortalamalar yasası kullanılsaydı ne olurdu?