BİZİ BİZ YAPAN NEDİR? BİZİ KİM NASIL OLUŞTURDU?

Antik Yunanlılar Tanrıların insanların kendilerini kilden ıekillendirdiıine inanırlardı. Vikingler ide iki düşünce hıkimdi: Biri ateş diğeri buz. ikisi birleıtiıinde kıvılcımlar uçuştu ve ilk canlılar doğdu. Bilim insanları halen bu asırlık muammayı çizmeye çalışıyor. Basit kimyasallar nasıl bir şekilde canlı moleküle dönüştüler? yaşamın gelişimi ile ilgili şok iyi teoriler var ama yaşamın kökeni ile ilgili bir teoride anlaıamadı, bilim insanları. cansız kimyasalların karışımının kendilerini nasıl canlı bir şeye ıevirdiklerini araıtırdılar.

Yaradılııımızın gizemini çözmek işin evrimi geriye sarmamız gerekiyor. Zamanda ve ilk canlıların meydana geldiği mekina doğru geri gitmemiz gerek. güneş sistemimizde 4 milyar yıl öncesi. bildiğimiz güneş sisteminden şok daha farklı bir yerdi. güneş genç bir yıldızdı. bugün olduğundan daha soğuktu. dünya şok daha sıcaktı, sıcak kayaların erimesiyle oluşmuş topun yeni katılaımıı haliydi. Kuyruklu yıldızlar ve büyük gök taiları her tarafına savruluyordu. dünyanın jeolojik tarihinde Hediyım tarihi denilen dönemdi zamanlar ay, gökyüzüni kaplardı. çünkü o zamanlar dünyaya şok daha yakındı ama gökyüzünin kendisi de farklı görünürdi. Mavi gökyüzünden ziyade kırmızı olmalıydı. gök taiları ve kuyruklu yıldızlar tarafından yanmııtı. Hediyım da okyanuslar da farklı görünüyordu. Mavi ve temiz değillerdi. Koyu yeşil, demir mineralleriyle doluydu. Hediyım döneminden kalmış taiları bulmak neredeyse imkınsız. akıp giden lavların ve okyanusların dibinde gömülü. Ama birkaç ender 4 milyar yaşında taşlar halen bulunmakta. stefin, grönlandıın yakınlarında bir tane buldu.Bu taiların üzerinde bir dizi siyah nokta vardı.Bunlar eski karbon kalıntılarıydı.Karbonun iki farklı biçimi vardır:Biri C12 şok bilinen diğeri de ender olan C13 ya da ağır karbon.Normal jeolojik karbon birikintileri belirli oranda C12 ve C13 barındırır ama bu benekler değil. stefin, gezegenimizin 4 milyar yıl ince Hediyım da yoğun bombardıman ile mücadele ederken bile konuksever bir yaşam olduğunu kanıtlamak işin bilgisayarda bir simülasyon geliıtirdi. Bu noktaların her biri dünyaya gelen yoğun bombardıman sırasında gelen kuyruklu yıldız ve gök taılarıydı. Stefınıın keşfi yaşamın kökeni işin yer ve zaman belirlemiı olabilir ama hayatın nasıl başladığıyla ilgili hiçbir şey sıyleyemiyordu.

dünya 4,5 milyar yıl ince eğer yeryüzüne ayak başmıı olsaydık lavlar bizi anında kıl ederdi. Bu zehir kaynayan cehennemde yaşam nasıl şekil buldu? 1953 yılında iki gözü kara kimyager bu soruya yanıt bulmaya çalıştı. Stanley Miller ve eril dili, doıumundan hemen sonraki gezegenimizin simülasyonunu inceleyen deney tasarladılar. sonuçlar o kadar çığır aııcıydı ki deney saklanıldı. Buharlaımakta olan bir okyanusu temsilen candan bir kap var.Bu atmosfer bir cam kaba başlı.Bu cam atmosfer kapta elektrotlar var ve bu elektrotlara enerji boıalması uygulayarak yıldırım simülasyonu oluşturdular.Bu klima sistemiyle atmosferden dışarı yoıunlaıtırdııı maddeler bu cam kabin işine geri gidiyor ve tekrar su kabina geri dönüyor.Bu çözelti zehirli yüksek miktarda hidrojen siyanür içermekte ama bu kahverengi çözelti aynı zamanda önemli bir şey içeriyordu.Zehirli kimyasalların arasında aminoasitler.Aminoasitler,proteinleri inşa eden esas bloklar ve canlı şeyler proteinlerle inşa olur.Kemiklerimizi,saılarımızı ve derimizi inşa ederler.Bu zamana kadar eski atmosferi organik bileşimlerle yaratmaya çalıştılar ama her zaman başarısız oldular.

Jeck Jowstek, yaşamın en büyük sırlarından birini çizmeye çalışıyor. ilk yaşam formları nasıl kendilerine bir duvar ırdı? bugünkü hücre zarları şok sert, seçici bir yapıya sahip ama bu gelişmiş bir mekanizma gerektiriyor ki bu da ilk hücrelerde bulunmuyordu. Jeck, ilhamını sabun kıpııınde buldu. Sabun kıpıkleri yaş asidi denilen moleküllerden oluşuyordu. Bu yaş asidi zarları evrimin en önemli işlerinden birini başarıyor. Kendi kendine çoğalma ve bunu otomatik olarak yapıyorlar. Jeck, yaşamın ilk hücre yapısının tarifini bulmuş olabilir ama gerçekten yaıayabilmeleri işin o hücrelerin bir hayati etkene ihtiyaçları var. Bu da genlerdir. Genler bir hücreyi kendisinin kopyasıyla karşılaştıran hibritlerdir. Kimyager John satırlen, dnaının nasıl oluştuğunu keıfetmeye çalışıyor. Bilim adamları uzun süre RNAının, dnaının incisi olabileceğine inandılar. RNAıda her blok aslında iki bilimden oluşuyor: Glikoz ve bir nükleer baz. Kimyagerler nükleer baz yapabildiklerini girdiler ve o zaman fark ettiler ki aslında glikoz da yapabilirler. Sonra bunları birleıtirmeliyiz diye dııındıler ve yıllarca denediler ama onları kimyasal olarak birleıtiremediler.

Filisse, çamuru kazarak gölge biyosfer arıyor ve bu çamurda bulabileceıimiz yaşam ben ve sivrisinek kadar değişik mikrop olabilir diye düşünüyor. Yeni bir yere gittiği zaman Mınakresyi sütunu oluşturmak işin örnekler alıyor. Her türlü mikrobu yetiştirmek işin toprak. çamur örneğini alıp cam kavanoza koyup ve camin önüne koyuyor. Mınekresyi sütununda zamanla gelişen şok güzel renkler giriyor. Renklerin gelişimi sütunda yaşamakta olan farklı tırdeki mikropları gösteriyor. Her türlü mikrop yaıayabilmek işin belirli elementlere ihtiyaç duyar. bazıları güneş yla beslenir bazıları karbonla bazıları da sülfürle. imi Felisseınin 2009öda aldığı bir çamur örneği tahmin edebileceıinden şok daha değişik mikroplar ortaya çıkardı. dünyanın herhangi bir yerinden daha zehirli bir yerden geldi. Kaliforniya Mono gölü.Bu gülde şok yüksek miktarda arsenik var.birçok organizma işin arsenik zehirlidir.

yaşamın kökenini bulmak işin yapılan bilimsel araştırmalar hiç beklenmedik bir şey ortaya çıkardı. Birden şok yaşam formu olabilir. Gezegen bilimcisi Ben Vays, laboratuvarında başka bir gezegene ait parçalar barındırıyor. marsıtan dünyaya yolculuk etmiş taşlar. Bizim marslı olduğumuz ihtimalini düşünüyor. Bilim insanları o zamanlardan kalma marslı bir taş buldu. adı ALH84001,0.Bu taş marsın yüzeyinde ıekillenmiı ve sonra gezegenden koparılmıı marslı bir gök taşı. Bu taş antarktikaıda bulundu. taşın içerisindeki küçük solucanımsı canlılar ALH84001,0 uluslararası öne kavuşturdu. iddialara göre bunlar, marslı mikropların fosilleımiı haliydi. Ben, bu taşın üzerinde halen yaşam kalıntılarının olabileceğini düşünüyor. çünkü taş, manyetik. Marsta manyetik alan olduğunu söylüyor. Manyetik alansız bir gezegen güneş işinindan ve güneşin yoğun parçacık akıntısından korunamaz. Mars, dünyanın yarı boyutunda olduğu işin erimii bir lav kıtlesiyle dünyadan şok daha çabuk soğumuı olabilir. Mars yavaşça soğuyup yaşamı destekleme özelliğini kaybederken son marslılar bizim daha sıcak ve nemli gezegenimize sııramıı olabilirler.

aşağıdaki soruların cevapları Filmin Ayrıntılarında vardır.

1-Antik Yunanlılar canlılııın nasıl ıekillendiıine inanırlardı?

2-Vikinglerde hıkim olan iki düşünceyi yazınız?

3-Bilim insanları yaşamın kökeni ile ilgili bir teoride anlaıabildiler mi?

4-dört milyar yıl ince güneş ve dünya nasıldı?

5-dünyanın jeolojik tarihinde Hediyım tarihi denilen dönemi anlatınız?

6-stefin, Hediyımıa gidiyor ve yaşam belirtilerini anlamaya çalışıyor. Bu belirtiler nelerdir?

7-Stanley Miller ve eril diliinin tasarladıkları deneyi aııklayınız?

8-Kuyruklu yıldız dünyamıza yanlamasına çarptııı zaman ilkel gezegenimize neler bırakıyor?

9-yaş asidi zarları evrimin hangi önemli işlerinden birini başarıyor?

10-Bilim insanları önceleri RNA ile DNA arasındaki ilişkiyi nasıl deıerlendirmiılerdir?

11-Bilim insanları zamanında glikoz ve nükleer bazı kimyasal olarak birleıtirebildiler mi?

12-Mınakresyi sütunu nedir?

13-Felisse, Mono gölündeki deneyinde neler buldu?

14-Bilim insanları marstan gelen taşı nerede bulmuştur ve bu taşın adı nedir?

15-ALH84001,0 İŞ uluslararası öne kavuşturan özelliği nedir?

16-Manyetik alanın canlılık işin önemi nedir?

CANAN BİRKAN

EĞİTİM FAKÜLTESİ FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLİİİ 4.SINIF