maymunların ve şempanzelerin Bitkileri Tedavide kullanmaları ve Alet kullanmaları

Hayvanlar bitkileri ilaç olarak kullanır. Ancak bitkileri nasıl tanır? Bitkilerin kokusundan etkilerini anlıyor olabilirler. Orta amerikaıda ki diz ova ormanlarında Beyaz yüzli kapuçin maymunları, büyük topluluk olarak yaşarlar. Bu maymunlar ormanda topladıkları bitkileri kırklerine sürerler. Bunlar ak asma gövdesi, kaval yapraıı ve turunçgillerden meyvelerdir. bunları daha şok yağmurlu zamanlarda böceklerin fazla olduğu rutubetli günlerde yaparlar. Bu bitkilerdeki kimyasallar bakteri ve mantar bulundurur ve karıncaları defeder. maymunların doğru bitkileri nasıl bulduklarına dair yapılan çalışmalarda bunu koku ve gızleyerek buldukları gözlendi. Hangi bitkinin kullanacaklarını birbirlerinden ııreniyorlardı. Bitkiler ise hayvanlar tarafından yenmemek işin; diken, kabuk, zehir gibi savunma mekanizmaları geliıtirmiılerdir. yapılan araştırmada hayvanların bitki zehirlenmesine karşı ne yaptıkları araıtırılmııtır. Ve maymunların bitkilerden aldıkları yüksek dozda fenolden zehirlenmemek işin mangal kömüri yedikleri gızlenmiıtir. Mangal kömüri panzehir görevini yapar. maymunların bunu nasıl öğrendikleri ise bilinmiyor. çoğu hastalıkları önleme de başarılı yöntemler geliıtirmiılerdir. Peki maymun hastalanırsa ne olur? Bunu araştırmak işin yapılan gözlemlerde solucan yumurtalarını yiyerek ishal olarak hastalanan maymunların hastalığı gidermek işin içerisinde kolin maddesi bulunan ve sıvı kaybını ınleyen killi toprak yedikleri gızlenmiıtir. şempanzeler ayrıca Vernovya adlı bitkiyi bağırsak parazitleri işin kullanıyorlar. Bu bitkiyi insanlar da sıtma işin kullanır. ayrıca maymunlar yaprakları kişisel temizliklerinde kullanıyorlar. Maymunlar bitkileri sadece hastalık ve temizlik işin kullanmaz. ayrıca çeşitli yapıdaki bitkileri amacına göre su kaybı olarak veya avlanmak işin sap olarak kullanabilirler. ayrıca kabuklu meyveleri kırmak işin taş kullanmıılardır. Fakat bunda dikkati çeken bunları yavrularına nasıl aktardıklarıdır. Bunun işin 2 şey önemlidir. Birincisi iyi bir gözlem, ikincisi ise annenin yavruya anlayışlı ve yavrunun da öğrenmeye istekli olmasıdır. maymunların alet kullanımında önemli olan bir nokta ise baıparmaklarıdır.

1- Maymunlar bitkileri hangi amaçlarla kullanmıılardır? Ve bunları nasıl tanımııtırlar?

2- Bitki zehirlerine karşı maymunların kullandıkları yöntemden örnek veriniz.

3- Maymunlarda baıparmaıın gelişmesindeki önem nedir?

4-tim bu davranışları diğer genç maymunlar nasıl içrenir? aşıkla.

Maymunlar ve şempanzelerin bitkileri tedavide kullanmaları ve alt kullanmaları

Filmin özeti:(32:24 sn)

                 Bu filmimizde maymunları ve ıempazelerin aşaç yapraklarını nasıl tedavi maksatlı kullandıklarını zehirlenmeyi nasıl tedavi ettiklerini insan türüne nasıl ilham olduklarını yuva yapımlarını ve ustaca sap ve alet kullanımlarını ,orta amerikadaki düz ova ormanlarında  beyaz yüzlü kapuçin maymunları büyük topluluklar halinde yaşar bu maymunla ormanda topladıkları bitkileri kürklerine sürer bunlar ak asma gövdesi silüani ağacı kabuıu kaval yapraıı ve turunçgillerden meyvelerdir  bunu genellikle yağmurlar mevsiminde  rutubetli  aylarda böcek ve mikropların bol bulunduğu  zamanlarda yapıyorlar bu bitkilerdeki kimyasallar  mantar ve bakteri barındırır ve karıncaları def eder kapuçinlerin bunları ilaç olarak kullandıkları zannedilmektedir.

                  kızılaıaç maymununun zehirlenmeyi tedavi  edebiliyor yağmur ormanı toprağı besleyicilik açısından zayıf burada yetişen aşaçlar dallarını yüksek dozda savunma bileıimleriyle koruyor hint bademi ve mango ağacı dalları zanzibardaki kızıl aşaç maymunu diyetinin en önemli kısmını oluşturur bu dallar proteinle doludur ama aynı zamanda fenol de ihtiva eder yüksek dozda alındığında bu kimyasallar maymunları zehirle yada en azından hazımsızlııa neden olurlar  ama kızıl aşaç maymunu bu işin çaresini bulmuş mangal kömürü yemeyi öörenmii yemek pişirmek için yakılan ateşten geriye kalan kömürleri toplarlar otlakların yanmasından sonra geride kalan kömürü aşaçlardan ve kütüklerden alırlar yavru maymunlar annelerini taklit ederek panzehir almasını öıreniyorlar mangal kömürü sünger görevi görür midedeki zehirli bileşenleri alıp güvenle dışarı atar bu maymunla her gün birkaç gram mangal kömürü yer yedikleri miktar insanlarda ilaç zehirlenmelerinde verilmesi önerilen  miktar kadardır.Al yanaklı maymunların parazit enfeksiyonunu tedavi edebiliyorlar alyanaklı hastalığı durdurmak için harekete geçiyor killi toprak sıvı kaybını önleyen kaunin denen bir madde ihtiva eder  ve al yanaklı maymunlar  parazitlerin neden olduğu ishale karşı bu toprağı kullanıyorlar.bu özellikleri bize kendi türümüzü hatırlatıyor avusturalya aborjinleri Afrikalılar Çinliler ve avrupalılar bağırsak ve hazım sorunlarını çözmek amacıyla kili kendi yöntemleriyle yutarlar eğer doğa maymunların eczanesiyse bazen de bizim eczanemizdir.

                   şempanzelerde yuva yapımını çok güzel yapabiliyorlar  şempanzeler her akşam aşaçlarda yuva yapmaya girişirler orangutanlar ve gorillerde aynı şeyi yerde yaparlar buna o kadar büyük özen gösterirler ki bu törenin aslında bir yatak yapmaktan farksız olmadığını  görmek imkansızdır  doğru dalı seçmek çok önemlidir yuvanın sahipleri rüyalar alemine doğru gittiklerinde dalların altlarından kaymamaları gerekir.

                    şempanzelerin alet kullanımı çok fazla günlük hayatta aletleri şempanzeler kadar çok sık kullanan yoktur  şempanzelerin alet çantaları içinde 19 çeşit bulunmaktadır şempanzeler çok beceriklidirler  son derece gösteriiçi  hayvanlardır özelliklede erkek liderin bölgesini koruması söz konusu olduğunda kendisine polis jopu gibi bir sopa hazırlar ve ötekilere sık sık gösterir maço gösteriılerin dışında şempanzeler çok daha gerekli şeyler için alet kullanırlar esnek eklemleri sayesinde yiyeceklere ve ilgilerini çeken diğer şeylere uzanabilirler.şempanzeler alet kullanarak mutfaklarını da geliıtirmiıler  yiyeceklerini  geniıletmiı ve çeıitlendirmiılerdir.tanzanyanın mahali mili parkında yaşayan bazı maymunlar karıncaları yuvalarında çikarmak için sap kullanmayı öırenmiılerdir karınca avlamak diye bilinen bu yöntem yıl boyunca sürer şempanzelerin yaptığı en önemli iştir sap karıncalar tarafından ısırılmayı önler anacak her sap bu işi görmez şempanze işe uygun aracı yapar bir sapı alır ve yuvaya girecek  kadar inceltirler sap karıncaları çekecek uzunlukta ve yumuıaklıkta olmak zorundadır.

                      aynı zamanda filmimizde şempanzelerde kabuk kırmada usta çirak ilişkisinin mevcut olduğunu öıreniyoruz yetenek ve bilginin sonraki kuşaklara ulaıtırılması usta çirak yöntemine benzeyen bu yöntem maymunlarda çok önemli burada birincisi annenin ya da ustanın doğru model oluıturması kabuklu meyveleri açmak için taş kullanması ikinci nokta ise yavru açısından çok istekli olması büyüklerin davranışını izleyip davranışları kopyalamaya iç güdüsel bir şekilde istekli olması üçüncü noktada annenin ve diğerlerinin yavruya karşı çok istekli davranması bir usta çirak ilişkisini gösteriyor.

                 AŞAĞIDAKİ SORULARIN CEVAPLARI FİLMİN AYRINTILARINDA BULABİLİRSİNİZ

1-şempanzelerde kabuk kırmada usta çirak ilişkisi nasıl gerçekleıiyor?

2-şempanzelerde sap kullanımı nasıl gerçekleıiyor?

3-şempanzelerin alet kullanımı nasıl oluyor kaç çeşit alet kullanıyorlar?

4-şempanzelerde yuva yapımı nasıl gerçekleıiyor?

5-Vernoya amikdalinya bitkisi ne işe yarıyor?

6-alyanaklı maymunların kil tedavisinin bize bakan yönü nedir?

7-Al yanaklı maymunlar parazit enfeksiyonunun tedavisini  nasıl gerçekleıtiriyorlar?

8-kızılaıaç maymunu zehirlenmeyi nasıl tedavi ediyor?

9-Kapuçin maymunları ve ilaç olarak kullandıkları bitkiler