mıknatısın Teknolojide
kullanım alanları 45 Dakika
mıknatıslar bilgisayarlardan cep telefonlarına kadar her türlü
teknolojide önemli rol oynarlar. şekerler, iterler ve modern teknolojiyi akıl
almaz boyutlara taşırlar. Arabalardan cep telefonlarına, hızlı trenlerden ileri
teknoloji uzay mekiklerine kadar her yerde mıknatıslar vardır. doğanın karşı
konulmaz gücünü barındırırlar ve kullanıma sunarlar. bilindiği gibi
mıknatıslarda iki kutup vardır; kuzey (+) ve güney (-) kutupları. iki
mıknatısın aynı kutupları karşı karşıya gelirse birbirlerini iterler, zıt
kutupları karşı karşıya gelirse birbirini şekerler. Bu özellikleri kullanılarak
hızlı trenler saatte 160 km hiza ulaıabiliyor. şöyle ki vagonun altında bir
mıknatıs bulunuyor. Raylarda ise elektromıknatıslar bulunuyor. Vagon çekim
alanına girdiğinde elektromıknatıs kutbunu değiştirir ve böylece akımda
değişir. Buda çekim gücünün itim gücüne dınıımesine neden olur. Bu senkronize
bir şekilde yapılırsa vagonda sürekli bir ivme oluşur. Bu kutup değişimini
bilgisayarlar milisaniye içerisinde yapıyor. Bu sayede vagon başlangıçtan 160
km hiza 7 sn de ulaçıyor. elektromıknatıs, adından da anlaıılacaıı gibi
bu işlevini elektrik ile sağlayan mıknatıstır. örneğin bir çiviye tel sarılarak
bir bobin oluıturulur ve bu bobine akım uygulanırsa teller üzerinde bir
manyetik alan oluşur ve çivi mıknatıs görevi yapar. akım kesilirse çivi bu
özelliğini kaybeder. mıknatıs çekim gücünü etrafında oluşturduğu manyetik alan
ile sağlar. Bu alan kuzey kutbundan çıkıp güney kutbundan giren daireler
şeklindedir. mıknatıs demir ve demir benzeri olan kobalt ve çeliii şeker.
çekim alanı açısından seıicidir. Bu seçici güç demire uygulandııında demirde de
mıknatıs özelliği oluşur. mıknatıslar unutulmuı teknoloji harikalarındandır.
Her yerde onları kullanırız ama gırmediıimiz işin işlevlerini fark etmeyiz. Bu
mıknatıslar arasında en büyüii ayaklarımızın altındaki dınyamızdır. dünya dev
bir mıknatıstır. Merkezindeki erimii demir dev bir manyetik alan oluşturur. Bu
alan kuzey kutbunda başlar ve küreyi çevreler. Sonunda güney kutbuna döner. Bu
görünmez güç bizi güneşin ve şok uzaktaki yıldızların gönderdiği ölümcül
radyasyon rüzgarlarına karşı korur. Manyetik alan
teorisi tarih öncesi çağlara kadar gidiyor. iki bin yıl ince antik yunanlar ve
antik çin uygarlııı birbirinden bağımsız olarak dünyanın doğal tek mıknatısını
keıfetti. Bu taş daha sonra magnetit yani mıknatıs
olarak adlandırıldı. çinli mucitler bu sıra dışı taşı parlatılmıı pirinçten
yapılmış bir aletin parçası olarak kullanıyordu. kaşık şeklinde yapılmış
mıknatıs serbest olarak dünyanın manyetik alanına göre hareket ediyordu. Bu
insanoğlunun mıknatısı radikalde ilk kullanma alanıydı. Bu alet pusula adını
aldı. mıknatısın oluşturduğu manyetik alandan yani iki farklı kutup arasından
su veya bir bobin geıirilirse elektrik akımı oluşur. Bu sayede elektrik
ıretilebiliyor.
aşağıdaki
soruların cevapları Filmin Ayrıntılarında Mevcuttur.
- mıknatısın kullanım alanları
nelerdir?
- elektromıknatıs nedir?
- mıknatıslar hızlı trende nasıl
kullanılır?
- Hayvanlarda manyetik alan ve
mıknatısın varlığı nasıldır?
- mıknatıs çekim gücünü nasıl
sağlar?
- mıknatıs hangi maddeleri şeker?
- dünya üzerindeki manyetik alan
nerden kaynaklanıyor ve bize ne yararları vardır?
- ilk mıknatıs ne zaman bulundu
ve mıknatısın oluşumu nasıl oldu?
- pusulanın çalışma mekanizması
nasıldır?
- Elektrik üretiminde mıknatıs
nasıl kullanılır?
- Gelecekte mıknatısların hangi
alanlarda kullanılmaları hedefleniyor.?
- geçmişten bu güne mıknatıslar
nasıl değişti?
şaban DOĞAN EĞİTİM
BİYOLOJİ 4. SINIF