kurbağaların
çevreye Uyumu Ve Evrimi 45 Dakika
kurbağalar 250 milyon yıldan
uzun süredir dünyada yaşıyorlar. Suyun ötesindeki dünyaya geçmeyi başarmıı ilk
canlılardandır. balık benzeri başlangıçları dünyadaki gelişimlerini
etkilememiıtir. kurbağaların her biri kendine has birçok farklı tır patlaması
şeklinde evrimleımiılerdir.
Bu ufak
zaman yolcuları dinozorlardan, asteroitlerden ve buzul çağlardan müthiş bir uyum
becerisiyle saç kurtulmuılardır. Dinozorlardan daha uzun yaşayan bu küçük
yaratıklar vahşi doğada çeşitli nedenlerden dolayı yok olma tehlikesi ile karşı
karşıyalar. Hatta birçok türü yok olmuştur.
Bilim adamları, 20. yüzyılın son yarısında,
tim dünyada amfibi sayısında ve tırlerinde tehlikeli boyutlarda bir azalma
gırıldııını belirtmektedirler. azalmanın birçok faktöre dayandııını öne
sırmektedirler: Taze su ekosistemlerinin kirlenmesi, sürekli artan insan nüfusu
nedeniyle yaşam alanlarının yok olması ve tahminen, ozon azalması nedeniyle
artan morötesi işinma. Amfibiler gösterge tırleri ya da sağlıkları yaşadıkları
alanın ekosisteminin sağlıklı olduğunu gösteren tırler olarak bilinmektedir.
sayıları azaldıkıa, tim dünyadaki sağlıklı ekosistemlerin de sayısı azalmakta ve sonuçta bu
da birçok başka hayvan ve bitki türünin azalmasına neden olmaktadır.
ölümcül kitrit
kurbağaları yok ediyor. kurbağaların çağlara göğüs germesine harika hayatta
kalma taktikleri olanak saılamııtır. Ama kitrit eşi
benzeri gırılmemiı bir hızla yayılıyor ve kurbağaları yok ediyor. kurbağaların
sağlıklı olduğu yerler tikeniyor. Bilim insanları hala BD virüsinin neden
olduğu bu hastalığın nasıl işlediğini ve yayıldııını ıızememiıler. Avustralya
da yapılan bir araştırmada bir yıl içerisinde amfibi kitrit
ve kuraklık nedeniyle 7 türün kaybolduıu birçok türün ise risk altında olduğu
gızlenmiıtir. panamaı da ise durum daha vahim. Bilim
adamalarının çalışmalarına göre on yıl içinde panamaı da ki tim kurbağalar yok
olacak.
Amfibilerin
bazıları ise akıllara durgunluk veren bir değişime uıramaktalar. ABDİ de 13 yıl
ince bir grup öğrencinin yaptığı kurbağa yakalama çalışmalarında buldukları
bunun bir kanıtıdır. Fazladan bacakları olan, eksik bacakları olan ve doğaya
meydan okurmuı gibi görünen biıimsizliklere sahip kurbağalara rastladılar.
Bunun gibi ülkenin dört bir yanından endişe verici raporlar alınmıştır.
bazılarına parazit sebep olduğu bulunsa da bazılarının bulunduğu ortamda herhangi
bir parazite rastlanmıyor ve sebebi bulunamıyor.
Sulardan örnek
almak işin en iyi yerler kıtaların ortası, bataklıklar ve gölcüklerdir. Bilim
adamları buralarda leopar kurbağalarını arıyorlar. bunların sayıları azalmaktadır.
Bu canlılar sağlıklı görünüyor. Ancak üreme organlarında anormallikler görüldü.
bazı erkek leopar kurbağaların testislerinde yumurtalar geliıiyor. Bunlar
hermafrodit canlılardır.
Amerika da tarımda
yabancı otlarla mücadele etmek işin kullanılan atrazin ilacının bu kurbağalara
zarar verildiği düşünülüyor. Bunu ispatlamak işin atrazinli ve normal sularda
yaşayan leopar kurbağalarını k Normal sulardaki erkek leopar kurbağaları
normaldi. Ama atrazinli sulardan alınan erkek leopar kurbağalarının hepsinin
hermafrodit olduğu görüldü. yapılan araştırmalarda atrazin ilacının testosteron
hormonunu östrojene dınııtırdııını girdiler. günlük yaıantımızda kullandığımız
suyun içindeki kimyasalların etkisini ortaya çıkarmak şok zordur. hayvanları
etkileyen kimyasallar bizi de etkiler. aşırı klorlu sulardan içen kadınlarda
düşüklerin şok fazla olduğu görülüyor. Bu suların erkek üreme sistemleri
üzerindeki etkileri inceleniyor. birçok yerden sperm örnekleri alındı. bazı
yerlerdeki sperm kalitesinin şok düşük olduğu görüldü. Acaba bu kalite
dıııklııı hava kirliliğinden kaynaklanıyor olabilir mi idi. Ama bu düşük
kaliteli spermlerin alındığı bölgede havanın daha temiz olduğu görüldü. Ama bu
bölgelerin çevrelerinde çiftlikler vardı ve bundan dolayı kimyasallar şok
kullanılıyordu. Peki bu kimyasallara erkekler nasıl maruz kalıyordu.
araştırmalar bütün erkeklerin aynı musluk sularından bu kimyasalları aldığını
gösteriyordu. Erkeklerin bu kimyasallardan korunması işin bu sulara hiç
kimyasal katılmamalı. tarımda kullanılan gübreler ve diğer çeşitli kimyasallar
tarımdan daha iyi verim almak işin kullanılıyor. Bu kimyasallar sulara
ulaçıyor. Bu kimyasalların karıştığı sulardaki canlı tırleri zarar gırmektedir.
Bunun işin mümkün olduğunca doğal gübreler kullanılmalıdır.
aşağıdaki soruların cevapları Filmin Ayrıntılarında vardır.
1.
1.kurbağalar neden önemlidir?
2.
kurbağalar nasıl evrimleımiılerdir?
3.
Gezegenimizdeki en yaygın kurbağa tırleri hangileridir?
4.
kurbağaların dıımanlarından korunmak işin geliıtirdikleri
korunma mekanizmaları nelerdir?
5.
kurbağaların beslenme ve ıremeleri nasıl gerıekleıir?
6.
kurbağaların tıp dünyasındaki önemi nedir?
7.
Son zamanlardaki amfibi sayısındaki ciddi azalmaların
nedenleri nelerdir?
8.Amfibik kitrit salgınına neden olan virüs nedir?
10.
Amfibileri vahşi doğaya tekrar kazandırmak işin çalışmalar
yapılıyor mu?
11.Atrazin hangi
amaçla kullanılır?
12..Atrazin leopar
kurbağalarına ne gibi zararlar verir?
13..Erkeklerin
sağlığı işin musluk sularına ne yapılmalıdır?
14.Sulardan en iyi
örnekler nerelerden alınır?
15.tarımda
kullanılan kimyasallar sulara nasıl ulaçıyor olabilir?
16.Kimyasallardan
korunmak işin tarımda ne tır gübreler kullanılmalıdır?
17.aşırılı klorlu
sulardan içen kadınlarda hangi olumsuzluklar görülür?
18.günümüzde
endüstri ve kanalizasyon atıkları sulara bırakılmaktadır. ilerde su sıkıntısı
ile baş başa kalabilir miyiz? Nedenleri ile anlatınız.
AYSUN
AKBAŞ FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLİİİ 4. SINIF