����� �������������������������������������������������������������������������Kaybolacak K�lt�rler Ve
Eskimolar�n Ya�am D�ng�s��
45 Dakika
�����
����� Kuzey
Kutbunda ya�ayan �nuitlerin d�nyan�n en zorlu
�evrelerinde nas�l ya�ad�klar� �zerine yap�lan bir �al��ma. �nuitler
buzullarda y�zy�llard�r hayatta kalmay� ba�arm��lar, onlar i�in buzullar
hayat�n bir par�as�. Ama iklim de�i�iyor ve buzlar eriyor. Ya�am kayna�� olan
av da, �nuit halk�n�n gelece�i de so�u�un sona eri�iyle y�z y�ze.
�����
���� �Bu
insanlar�n ya�amlar�n� devam ettirebilmeleri i�in yemek yemeye ihtiya�lar�
vard�r ve kuzey kutbunda bu ihtiya�lar�n� sadece hayvan avlayarak kar��layabilirler.��nk� o hava �artlar�nda bitkisel bir g�da
bulmak imkans�z. Avc�lar bulunduklar� yere 130km uza�a av�n� aramaya gidiyorlar.
Bu av genelde kutup ay�s�, fok bal���, bal�k olabiliyor. 4000 y�ld�r bu av-avc�
ili�kisi var.Avc�lar�n bu manzara i�indeki
hareketlili�i insan� hayretler i�inde b�rakmamas� m�mk�n de�il. As�l kayda
de�er olan; de�i�im i�inde avc�l�k �zelliklerini devam ettiriyor olmalar�.
De�i�im gelmi� ve �nuit halk� da di�er k�lt�rler gibi hayatta kalmak i�in uyum
sa�lam��lard�r. ��te �nuitleri, �nuit yapan da
ge�mi�le ba�lar�n� koparmadan ge�irdikleri de�i�im.
�����
����� �Et
onlar i�in vazge�ilmez bir ihtiya�. Ya�amak i�in �ld�rmek zorundalar ve bu
onlara �ok do�al geliyor. B�y�k vah�i hayvanlar� avlayacak yetene�e de sahipler.
��te bu onlar� ger�ek bir �nuit erke�i yap�yor. Ava giderken kar k�zaklar�n�
kullan�yorlar. Bir k�sm� motorlusunu kullan�rken bir k�sm� da de�i�imi kontrol
etmek i�in k�zaklarda k�pekleri kullan�yor. Ava giderken k�pekler g�venli�i de
sa�l�yor ama tab� ki zaman a��s�ndan bu bir
dezavantaj. Kar k�zaklar�nda k�pekleri kulland�klar�nda benzin ihtiyac�
olmad��� i�in piyasadan uzak duruyorlar. B�ylece bir i�te �al��mak zorunda
kalm�yorlar ve kasabaya ba�l� ya�am�yorlar.
����
����� ��nuit
ke�fedildikten sonra buraya h�k�met yetkilileri gelerek bu kentleri haritaya
i�aretlemi�ler. Bu inuitleri Kanada egemenli�i alt�na
almak i�in yap�lan bir hareket.�nuit dili karma��k
oldu�u i�in insanlara ad yerine numara verilmi�. Sonra verem ortaya ��km��
hastalar tedavi i�in G�neye g�nderilmi� ve bir �o�u
d�nmemi�. �ocuklar ailelerinden kopar�l�p yat�l� okula g�nderilmi�.Ana
dillerini konu�malar� yasaklanm��, k�t� muamele g�rm��ler, kendi topraklar�ndan
izole edilmeye �al���lm��lar.
������ Bunlar ger�ek buz insan�. Buz �zerinde
seyahat edip buz �zerinde avlan�yorlar. Tehlike her an yan� ba�lar�nda, a�l�k, r�zgar,�l�m, hava �artlar�� yine de
bu insanlar hayatta kalman�n yolunu bulmu�lar.
A�a��daki
Sorular�n Cevaplar Filmin Ayr�nt�s�nda Vard�r.
1.�nuit halk�n�n avlanma mevsiminin d�nemlerinin azalmas�n�n
sebebi?
2.Bu yerlerin ke�fini kim yapm��t�r?
3.Bu yerlerin ke�fi nas�l olmu�tur?
4.D���nme tarz�na etki eden fakt�rler nelerdir?
5.�nuitler yerle�ik hayata
ge�tiklerinde ya�ad�klar� toplumsal sorunlar nelerdir?
6.Baz� �nuitler�in kar k�za��nda
motor yerine k�pekleri kullanmas�n�n sebepleri?
7.�mitsizli�e kap�lmak �nuit halk� i�in neyi ifade ediyor?
8.Kanatl� avc�lar�n geleneksel olarak avland�klar� yerler bu
g�n ne durumda?
9.Kar f�rt�nas�na yakaland�klar�n� y�nlerini nas�l
buluyorlar?
10.Avlar�n�n izini nas�l buluyorlar?
KEZBAN YILDIZ E��T�M
FEN B�LG�S� 4.SINIF