KASIRGALAR, FIRTINALAR VE HORTUMLARIN �RNEKLER� VE YIKICI ETK�LER�NE KAR�I B�L�MSEL �NLEMLER

����������� R�zgar, havan�n yer de�i�tirmesi ile olu�an do�al bir olayd�r. B�y�kl���, olu�ma �ekli ve y�k�c�l���na g�re farkl� isimlerle an�l�r. R�zgar�n y�k�c�l��� en fazla olan� f�rt�na, kas�rga ve hortum denen hava olaylar�d�r. Genelde bu hava olaylar� okyanuslarda veya okyanusa k�y�s� bulunan karalarda g�r�l�r.

����������� Kas�rga, �ok geni� bir alan� etkiler ve �ok uzun s�rer. Kas�rgalar�n �nceden tespit edilmesi m�mk�nd�r. Fakat baz� kas�rgalar aniden ortaya ��kabilir. Erken uyar�, sa�lam yap� malzemesi ve s���naklar insanlar� kas�rgalar�n yarataca�� tahribatlardan koruyucu etki yarat�r.

����������� Hortumlar, f�rt�na esnas�nda g�r�len, aniden olu�an ve k�smi b�lgeleri etkileyen afetlerdir. Hortumlar�n �nceden tespit edilmesi m�mk�n de�ildir. Hortumlar�n etrafa savurdu�u par�alar �imdiye kadar bir�ok can alm��t�r.

����������� Erken uyar�, sa�lam yap�lar, s���naklar vb. tedbirler r�zgar�n etkisini en aza indirmenin en ge�erli y�ntemleridir.

Florida da çarli kas�rgas� meydana geldi.Ancak kas�rgalar baz� bölgelerde geldi�ini haberdar etmez.Saat 14:30 da her �ey de�i�ti ve hortum meydana geldi.Sonras�nda ise büyük bir sessizlik meydana geldi.Ve korkunç manzara ortaya ç�kt�.Camlar k�r�lm��,arabalar birbirine girmi�,evler iç d�� olmu�.

�ngiltere di�er ülkelere oranla daha fazla f�rt�naya maruz kal�r.Meteoroloji uzmanlar� f�rt�nalar�n neden oldu�u can kayb�n� önlemek için önceden haber vermeye çal���rlar.12 Nisan 13:21 de meteoroloji uzmanlar vuru�lar aras�ndaki süreyi hesaplayarak h�z�n� hesaplarlar ve saatte 370 km h�zla esiyor.Meteoroloji uzmanlar taraf�nda ölçülen en fazla h�zd�r bu.Bu h�za göre çarli f�rt�nas� sadece dördüncü kategorideydi.Ve bu rüzgar�n insan vücuduna etkisi ara�t�r�ld� ve be�inci kategoriye kadar dayan�ld��� ancak bunlar kontrol alt�ndayken test edildi.

Dev f�rt�nalar geni� bölgelerde etkili iken hortumlar lokal bölgelerde etkili ve ölümcüldür.Hortumlar�n nereye vuraca�� belli de�ildir.Ara�t�rmac�lar may�s ay�nda hortumu izliyorlar.Hortum içindeki rüzgarlar�n ölçümlerini belirlemek için radarlar kullan�l�yordu.Hortumlar yapt�klar� hasara göre s�n�fland�r�l�yor.F-4 y�k�c�,F-0 tabelalar�,F-5 binalara y�kar ve arabalar� uçurur.

Gece oldu�unda hortumlar�n görünürlü azal�r ve meteoroloji bu durumda çok zorlan�yor.Hortumlar daha çok kalabal�k yerleri vurdu�undan f�rlatt��� nesneler yaralanmaya neden olmaktad�r.Kas�rga esnas�nda f�rlayan nesne Julia ba��na sapland�.Bu �ekilde f�rlat�lan nesneler kur�undan daha h�zl� oldu�u anla��ld�.

Hortumdan yaral� kurtulanlar�n ço�unun i�le�mesi uzun sürüyor.Hortumlardan korunmak için s���naklar yap�ld� ancak birçok halk�n s���na�� yok.Hortumlar�n neden oldu�u ölümler kas�rgalar�nkinden daha fazlad�r.Buda hortumlar�n ne kadar �iddetli oldu�unu gösterir.Kas�rgalar�n yay�lmac� etkisi daha fazla zarara neden olmaktad�r.Kas�rgalar önceden tespit edilirken hortumlar� önceden tahmin etmek pek mümkün de�il.1992 y�l�nda en y�k�c� ve �iddetli kas�rga meydana geldi ve bu kas�rgan�n ad� Enru.160 bin ki�inin evsiz kalmas�na 23 ki�inin ölümüne neden oldu.

A�a��daki Sorular�n Cevaplar�n� Bu Filmde Bulabilirsiniz:

1. Kas�rga nedir?
2. Hotum nedir?
3. R�zgar nedir?
4. F�rt�na nedir?
5. Kas�rgalar �nceden nas�l tespit edilir?
6. �nsanlar r�zgarlardan nas�l etkilenir?
7. En fazla f�rt�naya maruz kalan ülke hangisidir ?
8. En h�zl� f�rt�nan�n h�z� kaç km d�r ?
9. Hortumlar neye göre s�n�fland�r�l�r ?
10. Hortumlar kaça ayr�l�r ?
11. Hortumda korunman�n en iyi yolu nedir ?
12. En y�k�c� kas�rgan�n ad� nedir ?
13. Enru kas�rgas� kaç ki�inin ölümüne neden oldu ?
14. Hortumlar genelde hangi bölgelerde etkilidir ?
15. Kaç y�l�nda Enru kas�rgas� meydana geldi ?
16. Çarli kas�rgas� kaç�nc� kategoride ?
17. F�rt�nalar�n h�z� nas�l hesaplan�r ?
18. Çarli kas�rgas� nerede meydana geldi ?
    Mine �en ALTUNTA� 07010002005