�� Kapadokya Yeralt� �ehirleri ��S�re: 43 dakika

�� Kapadokya �� b�y�k yanarda��n ortas�nda kalan b�y�k bir ovayd�. 3 milyon y�l �nce yanarda�lar�n birinci patlamas� sonucu �t�f� denilen bir tabaka olu�tu. �kinci patlamas�nda ise �bazalt� denilen ikinci bir tabaka olu�tu. T�f tabakas� yumu�ak, bazalt tabakas� ise sert bir tabakayd�. Ya�mur ve r�zg�r sonucu t�f tabakas� erozyona u�rad� ve �u an g�n�m�zde �peribacalar�� dedi�imiz enteresan �ekiller olu�mu�tur. 4 bin y�l �nce Hititler y�zeydeki ta�lar� oyarak i�inde ya�amaya ba�lam��lard�r. Ancak Kapadokya b�lgesi ipek yollar�n�n kesi�ti�i yer oldu�undan dolay� Kapadokya b�lgesi �nemli bir yer te�kil ediyordu. Yani Kapadokya b�lgesini eline ge�iren bir �lke ticaret yollar�n� da kontrol edecekti. Ve bu sebeple ki �ok�a sald�r�ya maruz kalacaklard�r. Hititler kendilerini sald�r�lardan koruyabilmek i�in yerin alt�n� kazmaya ba�lad�lar. T�f tabakas� yumu�akt� kaz�labiliyordu, bazalt tabakas� ise sert oldu�undan dolay� koruma tabakas� olarak g�rev yap�yordu. Hititler �nce tek katl� yerin alt�nda �ehirler yapt�. ilk ba�ta onlar� korumas� i�in yeterliydi. Ancak d��manlar geldiklerinde yerin alt�na girdiklerinin fark�na vard�lar. Ve y�zeyi delerek zehirli gazlar i�eriye g�nderdiler. Binlerce Hititliyi �ld�rd�ler. Bunun �zerine Hititler yerin alt�na birden �ok katman yapmaya karar verdiler. �� katl� ve yakla��k 2 kilometre uzunlu�unda yerin alt�na �ehir in�a ettiler. Bu yapt�klar� �ehirlerde hayvanlar�n bar�nabilmesi i�in ah�r, insanlar�n ya�amas� i�in su depolar�, erzak depolar� ve �arap depolar� yapt�lar. Depolar�n, mutfaklar�n ve hasta bak�m odalar�n� enfeksiyondan korumak i�in kire� denilen madde ile boyarlard�. Bu t�nellerin i�i genellikle dar ve k�vrak idi. Bunun sebebi gelen d��manlar�n m�zraklar� ile yava� ilerlemesini sa�lamak ve hava sirk�lasyonunun iyi olmas�n� sa�lamakt�. Bu t�nelleri i�inde birden fazla tuzak haz�rlam��lard�r. Bu tuzaklardan baz�lar� t�nel yolu �zerindeki katmanlar�n a�a��s�ndan giden d��manlara ufak delikler i�erisinde d��manlar�n kafalar�ndan m�zrak ge�irerek �ld�r�rlerdi. Bu tuza�� ge�ebilen d��manlar ikinci tuzak olan iki taraf� yuvarlak b�y�k silindirik kap� ta�lar�yla b�y�k bir oda i�erisinde hapsedilirlerdi. Burada havas�zl�ktan ve a�l�ktan �lene kadar bekletilirlerdi. E�er olurda buray� ge�en d��manlar olursa kanallar yoluyla ba�lar�ndan a�a�� k�zg�n ya� d�kerek �ld�r�l�rlerdi. Bu t�nellerde di�er t�nellere nazaran m�kemmel bir ses sistemi vard�. Hititler katmanlar aras�nda ki anla�may� bu �ekilde yap�yorlard�. Bu t�nelleri bir insan bir g�nde bir �ak� ile bir bu�uk kilometre kazabiliyordu. Yerin alt�nda bu kadar katman yapmalar� g�steriyor ki �l�mden �ok korkmu�lar.

�� Bu yeralt� t�nellerinde demir i�lemecili�i ve barut imalat� yap�l�yordu. �lkel barut imalatlar�n� i�erde kurduklar� g�vercin yuvalar�ndan elde ettikleri g�vercin d��k�s�ndan yap�yorlard�.

�� Bu t�nellerde Hititlerden sonra bir�ok k��k dinlerin geli�mesi ve yay�lmas� burada ger�ekle�mi�tir. Bunun yan� s�ra Hristiyanl�k dini burada geli�mi�tir. Zaman�n ke�i�lerinden Aziz BAZAL taraf�ndan Hristiyanlar�n ilk manast�r� burada yap�ld�. Aziz BAZAL burada sadece ke�i�lerden olu�an bir din adam� toplulu�u yeti�tirmeye ba�lad�. Ve art�k eski tehlikelere maruz kalmad�klar� i�in yer �st�ne ��km��lar� ve buraya onlarca kiliseler de yapmaya ba�lam��lard�r. Bu b�lgedeki manast�r ve kiliselerin �st�nde Hristiyanl�k dini anlatan �ncil�den se�me hik�yelerini anlatan resimler �izmi�tir. Okuma yazma bilmeyen Hristiyanlara Hristiyanl�k dini bu resimler �zerinden anlat�l�yordu.

�� Osmanl� 14. y�zy�lda Kapadokya�y� ele ge�irdi ve art�k insanlar yer �st�nde ya�amlar�n� devam ettirdiler. 1489 y�l�nda mimar Sinan Kayseri'nin Ag�rnas k�y�nde do�mu�tur. Mimar S�NAN bu yeralt�ndaki t�nellerden g�z�n� a�t�� s�yleniyor. Do�du�u bu yeralt�nda t�nellerinde �st tabakan�n ��kmemesi i�in her 5 metrede bir ��l� kemer kolonlar yap�lm��lard�r. Bu kolonlar sayesinde t�neller 4 bin y�l boyunca ayakta kalm��lard�r. Mimar S�NAN sultan S�leyman��n ad�na yapt�� stanbul�un en y�ksek camisi olan, S�leymaniye camisinde 51 metrelik kubbesinde ��l� kolon sayesinde yap�lm��t�r. Bunun amac� desteksiz kolon olu�turmakt�r.

�� Gaziemir ipek yolunun �zerinde bulunuyordu. Burada zengin t�ccarlar i�in yeralt�nda kervansaraylar in�a edilmi�ti. Yakla��k 800 y�l �nce yap�lan bu kervansaraylarda hayvanlar�n�n dinlenebilmesi i�in ah�rlar vard�. Mallar�n� b�rakmak i�in depolar vard�. Hayvan bak�c�lar�, veterinerler ve nalburlar bulunuyordu. O g�n�n �artlar�nda be� y�ld�zl� otel stat�s�nde olan konaklama yeri banyolar, toplant� yerleri, �araphaneler ve dinlenme odalar� vard�. Kervansaray�n tamam�na ula�abilmek i�in kaz�lar halen devam etmektedir.

��

�� A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r.

1. Kapadokya nerededir?

2.�Peribacalar�� nas�l olu�tu?

3. �nsanlar neden yerin alt�n� kazmaya ba�lad�?

4. Kapadokya�n�n stratejik �nemi neydi?

5. Yerin alt�nda ne gibi ilerlemeler kaydettiler?

6. �Bazalt� ve �T�f� ne demektir?

7. T�nelleri neden kire� denilen madde ile boyuyorlard�?

8. Hititlerin kendilerini korumak i�in d��manlar�na kar�� ne gibi savunma sistemleri geli�tirdiler?

9. T�nellerdeki bu katmanlar aras�nda nas�l anla�ma sa�l�yorlard�?

10.Bir t�neli kazabilmek i�in ne kadar zaman harcad�lar?

11.T�nellerde g�vercin yuvalar�n�n �nemi neydi?

12.D�nyan�n ilk manast�r� hangi y�lda, nerede ve kim taraf�ndan yap�lm��t�r?

13.Kapadokyada Hristiyanl�k dini nas�l geli�ti?

14.Osmanl� ka� y�l�nda Kapadokya�ya egemen olmu�tur?

15.Mimar S�NAN nerede do�mu�tur?

16.Mimar S�NAN S�leymaniye camisini nereden esinlenerek in�a etmi�tir?

17.Kapadokya Gaziemir de ni�in kervansaray yapm��lard�r?

18.Gaziemir�deki kervansaraylarda ne gibi olanaklar vard�?

�� HAKAN D�NMEZ FEN B�LG�S� ��RETMENL�� (�.�) A-4 9010054001