kasırganın ve Hortumun içinden kayıt Alan Robot Teknolojisini Geliıtiren Bilim insanları 45 Dk

Hortumlar saatte 450 km hızla esen rüzgarlarla oluşur. ilkbaharda Meksika kırfezinden gelen nemli hava Kanada dan gelen kuru ve soğuk havayla birleıince kasırgalar meydana geliyor. Bu kasırgaların önceden tahmin edilmeleri zordur. Bu yüzden bilim adamları hortumun barometre basıncını ilçen bir araç geliıtirdiler. Bu aracın içinde barometre basıncını, rüzgarın hüzüni yönüni, ısıyı ve nemini ilçen aletler bulunuyor.

Hortumlar aynı koşullarda oluımalarına rağmen şok çeşitli şekiller ve bıyıklıkler gösterirler ( Fil hortumu, Takoz hortumu gibi ). diz alanlarda ise genellikle ııhortum yoluıı diye adlandırılan hortumlar meydana gelir.

Bilim adamlar hortumların nasıl oluştuıu hakkında bilgi edinebilmek işin 6 hafta boyunca 40 bin km yol alıp 8 eyaleti gezerek hortumun oluıabileceıi en uygun yeri buldular. 24 Haziran nebraskaıda beklenen fırtınayla karşılaştılar. ilk başta gökyüzünde ııduvar bulutlarıı girdiler. Bu duvar bulutların dibi temelde dizdir ve bu fırtınanın bir hortum ıreteceıinin bir habercisidir. Bu duvar bulutlarında yağmur ve dolunun sonunda bulutlar kıvrılarak hortumu oluşturuyor. Bilim adamları hortumun geçiş yolu üzerine altı tane geliıtirdikleri aletlerden yerleıtirerek güvenli alana doğru uzaklaıtılar. Bu aletler hortumun basıncı hakkında bilgi vererek hortumlar hakkında yeni bilgiler elde etmemizi sağlayacak.

Meydana geldiği sırada bir hortumun gücünün ölçmek imkansızdır. Hortumun sesi jet motoruyla karşımıı gürültülü bir şelalenin sesini andırır. Bu fırtınalar verdikleri hasara göre sıralanırlar. Buna vıcud skalası denir. Ortaya çıkan hasarın tipinden rüzgarın tipi anlaıılabiliyor. Saatte 180 km hızla esen bir F1 orta şiddetli bir hasara neden olur. F5 ise en şiddetlisi olup saatte 511 km hızla bir futbol sahası kadar alanın en sağlam binalarını yerle bir edebilir.

Bir hortumun bir şehre yinelme nedeni; büyük bir hortum olduğunda bu daha küçük parçalara bilinçr ve bunlar birbirinin çevresinde döner. Bu parçaların her biri yoğun rüzgarlardan biraz daha büyük olabilirler. üzerimize gelen şeyin parça olup olmamasına başlı olarak her bina farklı hasara uğrar.

Hortumlar uydu tahminleri ve konvansiyonel tarayıcılarla tespit edilemeyecek kadar hızlı hareket eder. Bu yüzden sadece 11 dk ince haber verilebiliyor. Fakat son zamanlarda ordunun kullandığı ileri teknoloji kruvazörler bu alanda kullanılmaya başlandı. Ordunun kullandığı kruvazörler düşman füzelerini tespit etmek işin casus radar kullanıyorlar. Bu gelişmiş radar donanmanın dağınık diye tanımladııı bazı şeyleri de alıyor buna hava deniliyor. Konvansiyonel radarlar tek noktalı bir kaynak yada enerji işini gönderir. 360 derece döner ve tekrar yatar, bu 5-6 dk sürer. kruvazör radarlar ise şoklu işınlar gınderebilir ve tek bir dönüş yaparak daha hızlı bir tarama yapabilir. şoklu işınlar aynı anda birden fazla fırtınayı tarayabilir ve bu teknolojiyle uyarı süresi iki katına yani 20 dakikaya ııkabiliyor.

Hortumdan sonra GPS yardımıyla tim aletler toplandı ve veriler okunmaya başlandı. Aletteki barometre basıncı 100 milibarlık bir d gösteriyor. Bu düşüş hortumların nasıl güç topladııına dair bilgi veriyor. dönen bir hava kolonunun neden bir hortuma dınııtııı içindeki barometre basıncının ne kadar düştüğüyle ilgili olabilir. Verilere göre derece ne kadar diğerse fırtına o kadar şiddetli ve yoğun oluyor.

aşağıdaki soruların cevapları Filmin Ayrıntılarında vardır.

1) Hortumlar nasıl oluşur?

2) Hortumlar dünyanın en şok hangi bölgelerinde görülürler?

3) vücut skalası ne demektir?

4) F5 ne demektir?

5) F1 ne demektir?

6) Hortumlar neden önceden tespit edilemiyor?

7) kruvazör radarların, konvansiyonel radarlardan farkı nedir?

8) kruvazör radarlarla hortumlar kaç dakika öncesinden tespit edilebiliyor?

9) fırtınalar neye göre sıralanırlar?

10) Hortumlar saatte kaç km hızla esen rüzgarlarla oluşur?

11) Bir hortum neden bir şehre yinelir ve her şeyi silip sıpırır?

12) Aletteki barometre basıncının d ne anlama gelmektedir?

Zuhal YILDIZBAI EĞİTİM BİYOLOJİ 4.SINIF